Cees Renckens schrijft columns voor Kloptdatwel. Van 1988 tot 2011 was hij voorzitter van de Vereniging tegen de Kwakzalverij. Foto: Klaas Jaarsma

Cees Renckens schrijft columns voor Kloptdatwel. Van 1988 tot 2011 was hij voorzitter van de Vereniging tegen de Kwakzalverij. Foto: Klaas Jaarsma

Net zoals o.a. artsen, verloskundigen, fysiotherapeuten, zijn ook apothekers verplicht zich periodiek (eens per 5 jaar) te herregistreren om vermeld te kunnen blijven in het BIG-register, bedoeld om aan de burger duidelijk te maken dat de hulpverlener zijn vak goed bijhoudt. De eisen die aan herregistratie gesteld worden staan voor wat betreft de apothekers vermeld in het Beoordelingskader algemeen deel, versie 3.0 met Bijlage 2a voor de apothekers. Versie 1.1. Het CIBG beheert het BIG-register en stelde de herregistratie-eisen op. Ik geef enkele citaten uit die regeling.

Artikel 3.2.3 Niet reguliere behandelwijzen of alternatieve zorg
De uren mogen worden meegerekend indien zij binnen het deskundigheidsgebied van het betreffende beroep vallen. Het verlenen van zorg die niet tot de reguliere gezondheidszorg wordt gerekend mag niet als relevante werkervaring voor herregistratie in het BIG-register worden geteld. Hiertoe behoren homeopathie en acupunctuur maar ook andere interventies en therapieën die niet passen binnen de kaders van het deskundigheidsgebied waarvoor de zorgverlener in het BIG-register geregistreerd is. (…)

Zorgverleners die zowel reguliere als niet-reguliere behandelwijzen toepassen kunnen in het kader van herregistratie alleen werkzaamheden meetellen die tot de reguliere gezondheidszorg behoren. Dit dient tot uiting te komen als een percentage van het totaal aan werkzame uren. Meer informatie staat in het beroepspecifieke deel.

Dit gaat nog allemaal prima, maar wat doet de apotheker, die een recept van een homeopathisch arts onder zijn neus krijgt? De wet vergt van hem het volgende:

8.5 Advies en voorlichting
De apotheker informeert en begeleidt een cliënt zodanig dat een optimaal geneesmiddelengebruik, inclusief therapietrouw, wordt bereikt. Hiertoe behoren onder andere:

  • het geven van advies en voorlichting aan de cliënt omtrent het gebruik, de werkingen bijwerkingen van geneesmiddelen;
  • het bespreken van de farmacotherapeutische behandeling met de cliënt en relevante derden;
    […]

Gesteld dat het recept Natrium muriaticum D10 zou betreffen, wat kan zo’n apotheker dan allemaal vertellen over werking en bijwerking en hoe bereidt hij dat spul?  Weet hij wel hoe je al schokschuddend van een inerte oertinctuur een werkzaam homeopathicum fabriceert? Nee, dat weet hij niet, want er wordt in het curriculum van de apothekers-opleiding geen melding gemaakt van onderricht op dit gebied. Dat valt te lezen in het Domeinspecifiek referentiekader & Raam plan Farmacie 2016, geschreven in opdracht van de farmacieopleidingen in Nederland in samenspraak met de beroepsorganisatie van Nederlandse apothekers KNMP. Toch kan hij niet weigeren, want artikel 8.4 luidt als volgt: ‘Werkzaamheden die worden gerekend tot dit deskundigheidsgebied van de apotheker zijn (…) het bereiden en/of ter handstellen van alternatieve geneesmiddelen (homeopathie en kruidengeneesmiddelen) en het uitvoeren van kwaliteitscontroles.’ Onze apotheker is dus wettelijk verplicht aan dit circus van door de overheid opgelegde kwakzalverij mee te doen of hij wil of niet!

Goede raad is duur: in zijn opleiding leert de student farmacie niets over kruidenmiddelen en homeopathie, maar volgens de wetgever maakt het bereiden en afleveren ervan en het geven van goede voorlichting wel degelijk deel uit van zijn deskundigheidsgebied. Tegelijkertijd creëert de wet wel een uitzonderingspositie voor al die uren die een apotheker eraan besteedt, want zij tellen niet mee bij de herregistratie. Je hebt in ons land goed en slechte wetten, maar een innerlijke contradictie zoals in het Beoordelingskader voor apothekers deel 2a, dat zien we waarachtig maar zelden.

Voor de geprangde gewetensvolle apotheker heb ik wel een tip. (Ik ken een apotheker, die dit eens wilde invoeren in zijn apotheek, maar de apothekers-assistentes protesteerden heftig en het ging dus niet door!) Wat hij moet doen is het spel meespelen, zijn geweten even uitschakelen, en achter in zijn apotheek een grote fles met water plaatsen waaruit voor elk homeopathisch recept het benodigde volume kan worden afgetapt om in een flesje te worden gestopt. De flesjes en de etiketten worden los van elkaar bewaard. Vervolgens wordt het etiket van het recept op het flesje geplakt. Hier kraait geen haan naar, want geen chemicus of fysicus is in staat Natrium muriaticum D10 te onderscheiden van Aconitum D10, Helleboris D10 of gelijk welke naam er ook maar gewenst wordt. De patiënt komt dus niets te kort.

Naschrift (11-10-2017)

Ik ben er op gewezen, dat mijn bewering dat volgens artikel 8.4 de apotheker verplicht is tot het bereiden en afleveren van homeopathica niet juist is. Deze activiteiten worden door het CIBG weliswaar beschreven als ‘behorend tot het deskundigheidsgebied van de apotheker’, maar hij mag weigeren het af te leveren. Ons zijn daarvan weliswaar geen voorbeelden bekend, maar het kan dus wel. Dergelijke weigering om medicamenten af te leveren is ook actueel waar het gaat om euthanasie-medicatie of medicamenteuze abortus. Er zijn apothekers, die dat weigeren en dat mag. Heel vroeger weigerden sommige apothekers zelfs om de anticonceptiepil af te leveren.