Cees Renckens schrijft columns voor Kloptdatwel. Van 1988 tot 2011 was hij voorzitter van de Vereniging tegen de Kwakzalverij. Foto: Klaas Jaarsma

Cees Renckens schrijft columns voor Kloptdatwel. Van 1988 tot 2011 was hij voorzitter van de Vereniging tegen de Kwakzalverij. Foto: Klaas Jaarsma

Ik heb zelf geen koffer meer in Berlijn, maar beschik wel over een contactpersoon en goede vriend – hoogleraar algemene taalwetenschap – die er periodiek verblijft en dan werkzaam is op het Max Planck Instituut. Zo kwam het ervan dat ik van hem een krantenpagina kreeg toegestuurd van Der Tagesspiegel van 11 mei jongstleden. In het paginagrote artikel getiteld ‘Wer’s glaubt’ was hem niet zo zeer de inhoud van het verhaal, waarover straks meer, opgevallen maar het gebruik van een kennelijk ongebruikelijke term, gebezigd door een verontwaardigde politica, de voormalige Familienministerin Kristina Schröder (CDU). Deze door mijn vriend gearceerde term luidde: Mumpitz. Ik kende de term niet, maar Google Translate gelukkig wel: het betekent onzin. Voor mijn vriend was de term kennelijk niet erg bekend en dat kon wel kloppen, want in de Duitse synoniemenlijst in Word komt het woord niet voor. Wel smakelijke synoniemen als Dummheit, Irrigkeit, Kauderwelsch, Blösse, Kase, höherer Blodsinn, Mist en dummes Zeug.

Schröder kwam tot het bezigen van deze term in haar felle aanval op waarnemend SPD-leider en minister-president van deelstaat Mecklenburg-Vorpommern Manuela Schwesig, omdat deze zich had laten benoemen tot beschermvrouwe van het eind mei te Stralsund plaatsvindende congres ‘Homöopathie und das Meer. Vom Ursprung des Lebens’.  Homöopathie was immers onzin, Mumpitz so to say.
In haar begroetingsartikel tot de congressisten stelde Schwesig o.m. onderzoek toe te juichen naar de inzet van homeopathie bij zuigelingen en jonge kinderen. Na de losgebrande kritiek stelde ze dat ze zich niet in een richtingenstrijd wilde mengen, maar dat wetenschap de enige manier was om de controverse op te lossen. De voorzitter van de Deutsche Zentralverein homöopathischer Ȁrtzte dankte Frau Schwesig voor haar steun aan de  integratieve geneeskunde in Duitsland.

Het artikel geeft nog een aantal interessante feiten. Uit een enquete in 2018 bleek dat 60% van de Duitse bevolking vindt dat homeopathie vergoed moet worden. Het aantal homeopathische artsen zou sinds 1993 verdrievoudigd zijn, van 2500 naar 7000, hetgeen betekent dat 4,5 procent van de vrij gevestigde artsen homeopathie toepast. Van de burgers heeft 53 procent ervaring met homeopathie, vrouwen meer dan mannen. Ook een hoger opleidingsniveau correleert met het gebruik van homeopathie.
De homeopathie is in Duitsland een economisch succesverhaal met een omzet van 670 miljoen euro. Veel zorgverzekeraars betalen deze medicatie. In andere Europese landen is men aanzienlijk minder enthousiast over de leer van Hahnemann: in Engeland vergoedt de NHS sinds 2017 geen homeopathie meer. In Scandinavië werd in 2014 onderzocht hoeveel burgers ervan gebruik gemaakt hadden in het afgelopen jaar en dat percentage bedroeg ongeveer één procent. In Duitsland was dat cijfer 11,8 procent. In Spanje en Frankrijk zijn er bewegingen die de vergoeding van homeopathie serieus bedreigen. Zwitserland is een uitzondering, want na een volksraadpleging moeten de zorgverzekeraars de homeopathie bij de Eidgenossen volledig vergoeden.

In Duitsland mogen de verzekeraars sinds 2012 zelf beslissen of zij homeopathie willen vergoeden en ongeveer twee derde doet dat. De kosten ervan liggen ergens op het niveau van een paar promille. Dit alles overziende, mogen wij ons land toch bepaald niet klagen en hebben de Nederlandse homeopaten weinig om trots op te zijn. Ze zijn op weg naar de uitgang. Of ben ik nu te optimistisch?

Het artikel in Der Tagespiegel staat met andere titel ook online: SPD-Vize Schwesig unter Beschuss