Kloptdatwel?

Leestip – RFK Jr. The Fall and Rise

by 8 Comments

Als je gezond wilt blijven, kun je de adviezen van de Amerikaanse minister van Volksgezondheid Robert F. Kennedy Jr. beter niet opvolgen. Maar wie is deze rebel die het met zijn onbewezen ideeën opneemt tegen de wetenschap? Daarover verscheen op 14 april 2026 de biografie RFK Jr. The Fall and Rise van onderzoeksjournalist Isabel Vincent.

Als je het boek RFK Jr. The Fall and Rise via bol.com koopt, ontvangt Kloptdatwel als affiliate partner een kleine bijdrage — en jij een onthullend boek.

Dubieuze gezondheidsadviezen

Officieel portret van RFK jr. Bron: wikimedia.
Officieel portret van RFK jr. Bron: wikimedia.

De Britse emeritus hoogleraar en arts Edzard Ernst, bekend om zijn kritische analyse van alternatieve behandelwijzen, publiceerde onlangs een indrukwekkend overzicht van dubieuze gezondheidsadviezen afkomstig uit de regering-Trump. Kennedy komt daarin veelvuldig voor. Hij beweert al decennialang dat thiomersal in vaccins autisme veroorzaakt, terwijl grootschalige epidemiologische studies geen oorzakelijk verband hebben aangetoond. Hij pleit voor de legalisering van rauwe melk en bagatelliseert daarbij de risico’s van salmonella en E. coli. Ook beweert hij dat wifi een “lekkend brein” veroorzaakt en dat 5G kanker veroorzaakt.

In recente hoorzittingen in het Amerikaanse Congres kreeg hij hierover de wind van voren. Toch weigerde hij te beloven dat hij de vaccin-adviezen zou opvolgen van de nieuwe directeur van de Amerikaanse gezondheidsdienst CDC (Centers for Disease Control and Prevention).

Biografie op basis van persoonlijke dagboeken

Kort voor de hoorzittingen verscheen op 14 april 2026 de biografie van Vincent. Die is gebaseerd op persoonlijke dagboeken van Kennedy uit 1999–2001, die zij via een anonieme bron ontving. Dat materiaal is niet onafhankelijk geverifieerd — een beperking die we als kritische lezers in het oog moeten houden, juist wanneer de inhoud ons bevestigt in wat we al vermoeden. Zoals Stephen Colbert het ooit formuleerde: truthiness is verleidelijk, het voor waar aannemen van beweringen omdat ze plausibel klinken en passen bij ons bestaande beeld. Maar het leidt niet tot feiten.

Sommige claims uit het boek van Vincent zijn te toetsen aan andere bronnen. Kennedys arrestatie voor heroïnebezit in 1983 is een gedocumenteerd strafrechtelijk feit. Dat hij in 2014 een dode berenwelp in Central Park dumpte, bevestigde hij zelf in een video op sociale media. De kop die hij met een kettingzaag van een aangespoelde walvis zaagde en op het dak van zijn auto bond, werd destijds door meerdere media gemeld en bevestigd door zijn dochter. En dat hij cocaïne verkocht vanuit zijn studentenkamer op Harvard werd al beschreven in de biografie The Kennedys: An American Drama van Horowitz en Collier uit 1984, al heeft Kennedy dit zelf nooit bevestigd.

Wat uitsluitend op de dagboeken berust — en dus op één niet-geverifieerde bron — zijn onder meer de verhalen over het spiken van drankjes met laxeermiddelen, het nauwkeurig bijhouden van buitenechtelijke affaires, en het veelbesproken wasbeerincident, waarbij Kennedy in 2001 zijn auto langs de snelweg zou hebben gezet om de penis van een doodgereden wasbeer af te snijden terwijl zijn kinderen in de auto wachtten. Ook de dagboekpassage waarin hij schreef dat hij na de moord op zijn vader bewust een rol begon te spelen — “ik begon te liegen, om een personage te bedenken dat de held en leider was die ik wenste te zijn” — komt uitsluitend uit dit materiaal. Deze beweringen zijn weliswaar consistent met wat verder over Kennedy bekend is, maar consistentie is niet hetzelfde als bevestiging. Hoewel het gedocumenteerde dossier op zichzelf al stevig genoeg is om serieuze vragen te stellen bij Kennedys oordeelsvermogen, verdienen de nieuwe claims aandacht en onderzoek.

Overtuigingen worden beleid

Deze voorbeelden passen in een breder patroon dat Vincent schetst van impulsief gedrag en gebrekkig oordeelsvermogen. Dat beeld wordt versterkt door zijn publieke optreden: als voorzitter van de antivaccinatieorganisatie Children’s Health Defense verspreidde hij jarenlang desinformatie. Inmiddels heeft Kennedy als minister echte invloed. Op zijn gezondheidsministerie schrapte hij tienduizenden banen, hij stuurde alle 17 leden van een belangrijk vaccinadviesorgaan naar huis — ondanks eerdere toezeggingen om dat niet te doen, hij sneed honderden miljoenen dollars van het budget voor mRNA-onderzoek en hij bouwde investeringen af in 22 mRNA-vaccinprojecten.

Daarmee verschuift wel de vraag van wie Robert F. Kennedy jr. is naar wat zijn overtuigingen betekenen in beleid. Wat ooit randverschijnselen waren, is nu in de VS onderdeel van mainstreambeleid voor de volksgezondheid.

Voor deze bespreking is gebruikgemaakt van het artikel ‘RFK Jr once cut penis off ‘road-killed raccoon in New York, new book reveals’ in The Guardian van 16 april 2026 en het artikel ‘RFK Jr.’s Lifelong Lapse of Judgment’ in The Bulwark van 14 april 2026.

Kouwe drukte in het zonnestelsel

by 3 Comments

Probleemstelling

‘s Werelds meest vooraanstaande astrofysici hebben in 2006 op een grote conferentie in Praag besloten dat Pluto niet langer een “planeet” is. Gepassioneerde debatten zijn er gevoerd. Er zijn comités en subcomités gevormd en er is met vuisten op tafels geslagen.

Kouwe drukte in het zonnestelsel 2
Pluto is gemiddeld veertigmaal zo ver van de zon verwijderd als de aarde en is kleiner dan onze maan. (foto: NASA)

Ook na het besluit is het niet stil geworden. Op de campus van Pluto’s ontdekker is gedemonstreerd. Astrologen in Myanmar gaven de wereld te verstaan zich niet bij de nieuwe nomenclatuur neer te leggen. In Myanmar bleef Pluto een planeet omdat de stand van Pluto blijkbaar essentieel is in de Myanmarese wijze van horoscopen trekken.

Recentelijk is de discussie opnieuw opgelaaid. Het is Jared Isaacman die sinds eind 2025 bij de NASA aan het hoofd staat. Hij is een rijke ondernemer met goede politieke connecties, maar behalve een onlinegraad in de luchtvaartkunde heeft hij geen noemenswaardige wetenschappelijke kwalificaties. Isaacman heeft er recentelijk bij president Trump op aangedrongen om een presidentieel decreet uit te vaardigen en “Make Pluto Planetary Again.” De acteur William Shatner (Kapitein Kirk uit de oorspronkelijke Star Trek), Elon Musk en een aantal leden van het Amerikaanse Congres hebben zich bij deze oproep aangesloten.

Precedent

Dat het met naamgeving gevoelig kan liggen, werd me voor het eerst duidelijk in de tweede en derde klas van de middelbare school. Ik was toen goed bevriend met Maarten Aardgaren.

Maarten had een ongebruikelijke familieachtergrond. Zijn moeder was overleden toen hij nog maar een jaar of vijf oud was. Z’n vader was toen al 55 jaar oud. Drie jaar na het overlijden van die moeder liep Pa Aardgaren tegen een enorme erfenis aan. De meeste Nederlanders zouden in zo’n situatie lekker zijn gaan vutten. Maar niet Pa Aardgaren. Pa Aardgaren zat berstensvol energie. Voor Pa was dit de kans om eindelijk een droom te verwezenlijken die hij al z’n hele leven lang gekoesterd had. Hij begon een heuse viskwekerij!

Hij kocht een boerderij en liet twee bassins aanleggen van zo’n 80 meter lang en 40 meter breed. Wat voor vissen hij daarin kweekte, weet ik niet meer. Maar ze waren in ieder geval behoorlijk groot.

Ik schrijf expres “bassins,” want de nomenclatuur bleek een gevoelige zaak met Pa Aardgaren. Als je het toevallig had over “vijvers,” “visvijvers,” “teelvijvers” of “kweekvijvers,” dan kon Pa behoorlijk poestig worden. “’t Benne geen vijvers, verdomme, ‘t benne meren!” riep hij dan uit.  “Vijvers, dat is waar al dat nieuwbouwvolk ze goudvissies in laat zwemme. Sodeju! Dit hier benne meren!” Het was dan zaak hem onmiddellijk volmondig gelijk te geven.

In de loop van de jaren dat ik omgang had met Maarten werd de “geen vijvers, maar meren”-fixatie van Pa steeds sterker.  Ik weet nog goed hoe we bij Maarten in de bijkeuken eens een keer aan het Monopoly-en waren.  Plots kwam Pa zwaar ademend binnenbenen. Zonder aanleiding bracht hij zijn gezicht vlak bij het mijne en brieste “BEWIJS jij mij maar eens, jochie, dat dat geen meren zijn!  Bewijs jij maar eens dat dat vijvers zijn! Dat kun je niet! Dat kun je gewoon niet, omdat het niet kan!” Hij riekte sterk naar uien en rispte veel speeksel op. Ik stamelde vervolgens iets als “Nou ja, zo belangrijk is dat toch niet. Het heeft toch eigenlijk niets om ‘t lijf.” Maar echt sussen deed dat de situatie niet. Pa Aardgaren beukte met z’n vuist op tafel en de pionnen, dobbelstenen en hotels vlogen daarbij van het bord af. Nog een paar minuten lang oreerde hij over hoe het wetenschappelijk onweerlegbaar en visserijkundig klaar als een klontje was dat die vissen daarbuiten in “meren” zwommen. Hij dreigde dat ie de misvatting dienaangaande kwaadschiks de wereld uit zou helpen indien mocht blijken dat het niet goedschiks kon.

Later heb ik ook nog eens gehoord over hoe Maarten een klasgenootje mee naar huis had genomen dat Theo van de Vijver heette. “Van de Vijver? … ” Pa Aardgaren was nogal uit het veld geslagen en moest, zo vertelde Maarten mij nadien, in eerste instantie gedacht hebben dat ie in de maling werd genomen. De altijd pientere en erudiete Theo was allesbehalve uit het veld geslagen en meldde onmiddellijk dat het Nederlandse woord “vijver” was afgeleid van het Latijnse “vivere,” wat “leven” betekent! Pa Aardgaren verklaarde daarop “skoit” te hebben aan Latijn en voegde eraan toe dat dat vijvervolk die graat maar eerst eens uit z’n keel moest laten trekken.

Veel later, toen ik al in Amsterdam studeerde, ben ik Maarten nog eens tegengekomen toen we alletwee meededen aan dezelfde 10 kilometer strandloop in Egmond aan Zee. In een strandtent hebben we na het draven met koffie en appelgebak nog wat zitten kouten over die vader en over die bassins. Uiteindelijk is de arme Pa Aardgaren volkomen doorgedraaid toen z’n kwekerij door de gemeente werd geconfiskeerd om plaats te maken voor een nieuwe woonwijk. De gemeente is nog wel zo goed geweest om Pa Aardgaren de eerste keus te geven voor een 55plus-woning in die nieuwe woonwijk. Maarten zat in die dagen gelukkig al lang en breed op de TH in Delft. Echt opgebeurd door die eerste keus werd Pa Aardgaren niet. Een paar jaar na de gedwongen verhuizing naar de 55plus-nieuwbouwwoning is ie op een nacht met z’n fiets in de eendenvijver van de nieuwe woonwijk terechtgekomen. Drank en valium bleken een rol te hebben gespeeld. Volgens de autoriteiten was ‘t een ongeluk. Volgens Maarten was ‘t zelfmoord.

Conclusies

Ik was in 2006 niet aanwezig op die conferentie in Praag. Was ik er wel geweest, dan zou ik de verzamelde menigte aldaar over Pa Aardgaren hebben verteld. En mocht Trump mij ooit audiëntie verlenen in het Witte Huis en mij verzoeken een standpunt te formuleren in De Kwestie Pluto, ook dan zou ik van Pa Aardgaren verhalen.

Een nuchter denkend mens moet toch in kunnen zien wat elke blauwe reiger reeds weet: dat het voor de kwaliteit en de kwantiteit van de vis niet uitmaakt of je die bassins nu als “vijvers” of als “meren” kwalificeert. Op dezelfde manier gaat de materie in ons zonnestelsel zich niet anders gedragen naar aanleiding van een nieuwe categorisatie van Pluto. Ook zie ik niet in waarom Myanmarese astrologen zich iets aan zouden moeten trekken van het etiket dat een groepje astrofysici op Pluto plakt. Het staat iedere sterrenwichelaar vrij hemellichamen op eigen manier in te delen en de lotsvoorspellingen waar het tenslotte om gaat, op eigen manier af te leiden.

Kouwe drukte in het zonnestelsel 3
De man die zichzelf eens omschreef als “a very stable genius” … Zal hij Pluto opnieuw tot planeet bombarderen? (foto:Rawpixel)

Het volgende moet duidelijk zijn. Ten eerste wordt wetenschappelijk debat niet beslecht door middel van presidentieel decreet, pauselijke verordening of volksstemming. De aarde is rond, ook als de hele wereld unaniem van mening is dat ze plat is. Ten tweede gaat het met “Pluto – planeet of niet!” natuurlijk niet om een wetenschappelijk debat. Wetenschap verklaart waarom de zaken zijn zoals ze zijn. “Wel of niet een planeet” – dat is geen wetenschappelijke, maar een semantische kwestie. Definities in het algemeen zijn woordenbrij en hebben niets van doen met wetenschappelijke informatie of wetenschappelijk inzicht.

Leestip: Zo win je een propagandaoorlog van Peter Pomerantsev

by Leave a Comment

In de zomer van 1941 leek Hitlers positie onaantastbaar. Zijn propagandamachine draaide op volle toeren: overwinningen werden uitvergroot, tegenstanders weggezet als leugenaars, en de staatszenders stampten die boodschap dag en nacht de huiskamers in. Maar op de radio klonk ook een heel ander geluid. Een zekere ‘Der Chef’ — een grofgebekte, Berlijns-klinkende ‘dissident’ — zaagde aan de poten van de nazi-doctrine. Hij sprak over corrupte commandanten, zinloze gevechten aan het front en moreel verval achter de schermen, in een taal die zijn luisteraars herkenden. Peter Pomerantsev schreef er een toegankelijk en informatief boek over: Zo win je een propagandaoorlog, de propagandist die Hitler te slim af was (2024).

Als je het boek van Peter Pomerantsev koopt via de onderstaande link dan krijgt Kloptdatwel als affiliate partner van bol.com een kleine bijdrage. En jij krijgt een inspirerend boek over effectief tegengas tegen desinformatie.


Zwarte propaganda

Peter Pomerantsev (bron: Wikimedia)
Peter Pomerantsev (bron: Wikimedia)

‘Der Chef’ bestond helemaal niet. Hij was een fictief personage, bedacht door de Britse propagandist Sefton Delmer, een journalist die in Berlijn was opgegroeid en het naziregime van binnenuit kende. Vanuit een landhuis op het Engelse platteland leidde Delmer een afdeling van de uiterst geheime Political Warfare Executive, die zich bezighield met zogeheten ‘zwarte propaganda’: zenders die zich voordeden als Duits.

De sleutel tot Delmers aanpak was dat hij niet probeerde Duitsers te overtuigen van democratische idealen. Dat zou vermoedelijk toch niet werken. In plaats daarvan sloot hij aan bij zorgen en frustraties van gewone Duitsers: de angst van soldaten voor nutteloze offers, het wantrouwen jegens partijbonzen die zichzelf verrijkten, en de behoefte aan een stem die vertrouwd klonk. Ondermijning was het doel, niet overtuigen.

Ondermijning door aan te sluiten bij zorgen

Twee voorbeelden laten zien hoe dit werkte. In een van zijn uitzendingen beschuldigde Der Chef met naam en toenaam een vrouw dat zij de eer van het Duitse leger zou hebben geschonden tijdens een losbandig feestje — informatie afkomstig uit onderschepte brieven en verhoren van krijgsgevangenen. Volgens Delmers eigen verslag werd zij daarna overspoeld met verontwaardigde telefoontjes van luisteraars. De boodschap verspreidde zich als een gerucht onder buren, niet als herkenbare vijandelijke propaganda. Zo was het ondermijnende effect maximaal.

De ‘Soldatensender Calais’ — Delmers grootste succes vanaf 1943 — werkte volgens hetzelfde principe. Tussen populaire deuntjes en ogenschijnlijk regulier oorlogsnieuws werden geruchten verspreid, bijvoorbeeld dat vrouwen van soldaten aan het thuisfront relaties zouden hebben met buitenlandse arbeiders. Zo zaaide Delmer twijfel en onrust precies waar het de Duitse soldaten het meest raakte: thuis.

Het is aannemelijk dat een deel van de luisteraars wel wist dat De ‘Soldatensender Calais’ geen officiële nazi-omroep was, maar toch bleef luisteren — misschien wel juist omdat de zender een uitlaatklep bood: een plek waar de officiële propaganda even losgelaten werd zonder dat dit voor de luisteraar als openlijk verraad voelde.

Ervaring met desinformatie

Peter Pomerantsev, journalist en onderzoeker aan de Johns Hopkins University, schreef een toegankelijk en informatief boek over Sefton Delmer en zijn methoden. Pomerantsev groeide op als kind van Oekraïense dissidenten, werkte als tv-producent in Poetins Rusland en volgde de opkomst van moderne desinformatie van dichtbij. Pomerantsev schreef over dit thema ook ‘Niets is waar en alles is mogelijk’ (2015) en ‘Dit is geen propaganda’ (2020).

Vertrouwen vanuit herkenning

De lessen die Pomerantsev trekt zijn actueel. Propaganda werkt zelden door mensen te overtuigen met feiten alleen. Ze werkt door een gevoel van verbondenheid te creëren — een wij-gevoel rond een gedeelde identiteit en een gemeenschappelijke vijand. Zenders als Fox News, betoogt Pomerantsev, draaien minder om informatie dan om identiteit. Dat is natuurlijk ook in Nederland het geval. En dat maakt factchecking alleen onvoldoende als tegenwicht. Laat staan websites zoals Kloptdatwel.

Het punt van Pomerantsev is eenvoudig maar lastig: je bereikt mensen alleen door aan te sluiten bij hun belevingswereld. Niet door hen simpelweg de juiste feiten voor te houden, maar door vertrouwen op te bouwen vanuit herkenning. Zoals Delmer het formuleerde: propaganda werkt wanneer mensen het gevoel hebben dat jij hun wereld zo goed kent, dat het er eigenlijk niet toe doet wie je bent.

‘Zo win je een propagandaoorlog’ (2024) is een boek dat sceptici, factcheckers en iedereen die zich zorgen maakt over desinformatie zou moeten lezen. Niet vanwege kant-en-klare oplossingen maar vanwege het inzicht in de manier waarop propaganda werkt, en waarom feiten en waarheid alleen niet genoeg zijn.