Een reactie op Twitter op een recent artikel over homeopathie en pseudowetenschap toont verschillende sceptische concepten. Allereerst is er de wet van Brandolini, die stelt dat het meer moeite kost om onzin te weerleggen dan om te produceren. Dit is een internetwet uit 2013. De reactie op Twitter van MM DC bestaat uit drie zinnen en een emoji, terwijl deze tekst als reactie veel uitgebreider is. Het is belangrijk om na te denken over waar je als skepticus je tijd aan wilt besteden. Ik vind het persoonlijk de moeite waard, omdat de besproken punten ook voor andere doeleinden gebruikt kunnen worden dan alleen als reactie. Bij het bespreken van onbewezen ideetjes over geneeskunde, zal je namelijk vaak dezelfde vragen en redeneringen tegenkomen.
Het tweede punt is dat sceptici zich bewust zijn van drogredenen. Het artikel waarop MM DC reageerde gaat over hoe je pseudowetenschap kunt herkennen aan de hand van wetenschapsfilosofie en de toepassing daarvan op informatie van websites over homeopathie. Er wordt niet gesproken over de schadelijkheid van homeopathie als criterium om wetenschap van pseudowetenschap te onderscheiden, noch wordt dit behandeld in de bespreking van de informatie op de homeopathiesites. De eerste vraag lijkt daarom een ander onderwerp te introduceren. De tweede en derde vragen lijken echter een ander doel te dienen, namelijk om de auteur te verwijten dat hij dit onderwerp niet bespreekt. De redenering is als volgt: als reguliere medicijnen meer doden veroorzaken dan homeopathie, dan zouden we het moeten hebben overd dat wat meer doden veroorzaakt. Dit is een drogreden, genaamd whataboutism of hoe-zit-het-dan-metterij. Dit houdt in dat iemand jou beschuldigt of verdacht maakt dat je met een bepaald onderwerp bezig bent terwijl je iets anders verzwijgt of het niet belangrijk vindt. Maar niemand kan over alles schrijven, zoals skepticus Maarten Boudry uitlegt op zijn website. Bovendien was de schadelijkheid van homeopathie geen onderdeel van het artikel waarop werd gereageerd, omdat het niet werd genoemd in de wetenschapsfilosofie en de informatie van de homeopathiesites. Daarom vind ik het legitiem om dit onderwerp niet te behandelen in het artikel waarop wordt gereageerd.
Sommige mensen zien vragen over de veiligheid van homeopathie ten opzichte van reguliere geneeskunde ook als een soort goedkeuring van homeopathie. Maar als je de vergelijking maakt moet je niet alleen naar de cijfers te kijken. Je moet ook rekening houden met hoeveel mensen elk van deze behandelingen gebruikt. Homeopathie wordt bijvoorbeeld gebruikt door slechts 2 tot 4 procent van de bevolking in Nederland. Er is ook sprake van onderrapportage van de schadelijkheid in beide praktijken, wat het beeld kan vertekenen.
Harriet Hall maakt in de Skeptical Inquirer van nov/dec 2014 een ander belangrijk punt. Ja, homeopathie zal minder doden door medicatie hebben, maar wat zijn de voordelen? Je wilt niet alleen een veilig middel hebben, maar je wilt ook van je kwaal afkomen. De kosten en baten analyse van homeopathie vallen volgens Edzard Ernst negatief uit. Hoewel de kosten laag zijn, is er geen goed bewijs dat homeopathie geneest. En uit onderzoek blijkt dat er zowel directe als indirecte schade is bij het gebruik van homeopathie. Als een middel niet geneest zal elk nadeel er één teveel zijn.
(titelafbeelding: Akshay Gupta | Pixahive)
Steun Kloptdatwel
Waardeer je dit artikel? Je kunt onze site steunen met een financiële bijdrage. Dat waarderen wij dan weer! Een donatie kun je doen via dit betaalverzoek (of klik op de afbeelding hiernaast).
NB de rekening staat op naam van Maarten Koller, formeel eigenaar van deze site.
Een ander belangrijk punt dat door de alternatief gelovigen steevast wordt genegeerd is met wat voor soort kwalen een behandelaar te maken heeft. Een gemiddelde huisartsenpraktijk telt honderden oude, zwakke patiënten met vaak ernstige en zelfs levensbedreigende kwalen. Deze mensen zijn vaak afhankelijk van medicijncocktails om in leven te blijven – zonder hun hartmedicijnen en plaspillen zouden ze al lang dood zijn, ook al zijn deze medicijnen zelf ook relatief gevaarlijk.
Bij de homeopaat echter kloppen vooral de worried well aan, en mensen met chronische doch onschuldige klachten waar de reguliere geneeskunde weinig aan kan doen. En ja, veel van die patiënten reageren goed op de intensieve aandacht plus wat rituele suikerkorreltjes. Zou je echter de eerstgenoemde group patiënten naar een homeopaat sturen, dan weet je zeker dat een fors percentage binnen enkele maanden het loodje legt, en zijn de rollen compleet omgedraaid.
Wie de pech heeft om met een ernstige maar nog onontdekte kwaal bij een alterneut aan te kloppen loopt eenzelfde risico – alleen zul je zien dat zulke patiënten uiteindelijk toch weer naar de reguliere zorg terugkeren wanneer de situatie precair wordt. En wanneer de patiënt aansluitend overlijdt, komt dat ook voor het conto van die reguliere zorg, niet van de alternatieve sector, die toch niet weinig heeft bijgedragen aan dat overlijden.
En kijk naar kwakzalverij bij kanker. Als de patiënt dood gaat, dan komt dat natuurlijk omdat hij of zij niet op tijd met de kwakzalverij is begonnen, of er niet genoeg in geloofd heeft, of de voorschriften niet tot de letter nagevolgd heeft.
Als de patiënt zowel reguliere geneeskunde als kwakzalverij gebruikt, zullen de successen aan de kwakzalverij worden toegeschreven en de vervelende zaken aan de reguliere geneeskunde.
Voor onschuldige kwaaltjes kan homeopathie misschien weinig kwaad, hoewel het natuurlijk wel de portemonnee van de patiënt schaadt. Daarnaast zou de patiënt kunnen gaan geloven dat ook ernstigere zaken wel met homeopathie te genezen zijn. Dan ervaart iemand misschien geen schadelijke gevolgen van de suikerkorreltjes, of het water, maar wel van het niet starten met een echte behandeling.
Medicijnen kunnen nadelen hebben, dat is duidelijk, maar de voordelen wegen zwaarder. Mijn vader slikte na het hebben van een paar TIA’s en een CVA bloedverdunners, maar toen hij de laatste keer in het ziekenhuis belandde (dit keer door een epileptische aanval, getriggerd door de schade van de eerdere TIA’s, werd er gesuggereerd dat men misschien met de bloedverdunners zou moeten stoppen, omdat de kans te groot werd dat er een bloeding in de hersenen zou ontstaan. Uiteindelijk weet ik niet wat er gebeurd zou zijn, omdat hij uiteindelijk in de revalidatiekliniek aan een longontsteking overleden is.