Kloptdatwel?

Arthur Bijl

Astrologie in het ziekenhuis?

by 11 Comments

Bij het vormen van teams zoek je waarschijnlijk naar de sterke en zwakke kanten van mensen zodat ze elkaar aanvullen. Ook of de personen met elkaar overweg kunnen is handig om te weten. Wat je niet verwacht, al helemaal niet bij een ziekenhuis, is dat er op basis van de pseudowetenschap astrologie psychologische inzicht gezocht wordt “in de verschillende soorten mensen om zo een beter team te kunnen vormen.” Toch is dat wat astroloog Karin Boel-Zwijenberg zegt voor ogen te hebben bij haar interactieve lezing over de elementen (water, vuur, wind en aarde) in de astrologie in het Elisabeth-TweeSteden ziekenhuis (ETZ) te Tilburg.

Deze lezing zou onderdeel zijn van het ETZ-fit programma, een programma dat overigens niet te vinden is. ETZ bevestigt dat in 2023 een workshop psychologische astrologie heeft plaatsgevonden, maar dat het nu niet meer in de planning staat. Gezien er volstrekt geen bewijs bestaat voor de vermeende inzichten in de verschillen tussen mensen vanuit de astrologie (Dean et al. P.22) hopen we maar dat dit zo blijft. Ook Rob Nanninga zijn Astrotest heeft 30 jaar geleden geen bewijs gevonden dat astrologie iets betrouwbaars aangeeft over verschillende menstypen. Dit zou dan ook geen nieuws moeten zijn voor het ziekenhuis. 

Literatuur:

Dean, G. Mather, A. Nias, D. Smit, R. Understanding Astrology: A critical review of a thousand empirical studies 1900-2020. AinO Publications Amsterdam. 2022.

Nanninga, R. De Astrotest. Skepter 8.2, p.1-4. 1995. 

Instagram post
Instagram post

Helderziendheid een bayesiaanse update

by Leave a Comment

Huidige Skepsisvoorzitter Eric-Jan Wagemakers bespreekt in de Skepter (2015-2), in zijn artikel met de titel “Statistiek van het gezonde verstand”, een probleem van de significantietoets. Namelijk dat de significantietoets geen rekening houdt met de alternatieve hypothese, alleen met de nulhypothese. Rink Hoekstra vult Wagemakers in hetzelfde nummer aan door te stellen dat de redenering van de significantietoets “onlogisch” is (p.19). Bij Skepp in haar tijdschrift Wonder en is gheen Wonder behandelde wetenschapsjournalist Arnout Jaspers eveneens een argument tegen de significantietoets: “[…] dat het een soort omkering van de bewijslast uitlokt[…]”(Winternummer 2015, p.26). 

Gegeven dat deze artikelen zo’n 10 jaar geleden gepubliceerd zijn, zou je verwachten dat hier gehoor aan was gegeven door skeptici zoals ik. Wie echter mijn zelfexperimenten heeft gelezen over telepathie, helderziendheid en precognitie, heeft gemerkt dat ik de significantietoets nog hanteer. Dit terwijl Wagemakers in zijn genoemde artikel al een werkbaar alternatief gaf, namelijk de bayesiaanse statistiek. Het voordeel van deze statistiek ten opzichte van de significantietoets is dat beide hypothesen (alternatief en nulhypothese) worden beoordeeld. Een ander voordeel is dat het voorgaande informatie meeneemt in de analyse, de zogenoemde prior.

Om mijn zelfexperimenten te verbeteren, zal ik nieuwe experimenten uitvoeren en de resultaten analyseren met bayesiaanse statistiek. In dit artikel begin ik door een bayesiaanse update te geven aan mijn eerdere helderziendheidsexperiment. Hiervoor heb ik een nieuw experiment op dezelfde manier als het eerder beschreven artikel uitgevoerd, waardoor er 300 nieuwe waarnemingen zijn. De resultaten zijn in het statistiek programma JASP (versie:0.12.2, 2020) geanalyseerd. De eerdere beschreven resultaten zullen dienen als de voorkennis die nodig kan zijn voor de bayesiaanse statistiek (in JASP de prior genoemd). 

Van de 300 waarnemingen waren 49 correct geraden Zenerkaarten. De kans op een correct geraden Zenerkaart is 1/5. Als bayesiaanse toets gebruikte ik de Bayesian Binomial test waarbij de nulhypothese is dat er geen verschil met de verwachte kans van correct geraden Zenerkaarten is (H0 = 1/5) en de alternatieve hypothese is dat er een positief verschil zou zijn ten opzichte van de verwachte kans van correct geraden Zenerkaarten (Ha > 1/5). Ik heb eenzijdig getest omdat ik niet geïnteresseerd ben in of ik met helderziendheid slechter dan kans presteer. In JASP krijg je dan onderstaande plot. Hieruit blijkt dat gegeven de data de H0 bijna 12 maal waarschijnlijker is dan de alternatieve hypothese. Dit is redelijk bewijs dat ik niet helderziend ben.

Helderziendheid een bayesiaanse update 1
JASP grafiek Binomiale toets helderziendheid

 

Literatuur:

Hoekstra, R. Hoe betrouwbaar is 95 procent betrouwbaar?. 2015. In Skepter 28.2. P.18-22.

Jaspers, A. P<0,05: de toverspreuk voor ‘wetenschappelijk bewezen’. 2015. In Wonder en is gheen Wonder 14de jaargang, Winternummer. P.25-29.

Wagenmakers, E. Statistiek van het gezonde verstand. 2015. In Skepter 28.2. P.23-25.

Is de maan doorzichtig? Klein skeptisch onderzoek

by Leave a Comment

Maanstenen van museum Boerhaave
Maanstenen van Rijksmuseum Boerhaave

Het is al een tijd geleden dat ik het Rijksmuseum Boerhaave bezocht heb. Het doel van mijn bezoek was het fotograferen van de stukjes maanstenen die gegeven waren aan Nederland door de astronauten van de Apollo 11-maanvlucht. Na de ontdekking van een valse maansteen in het Rijksmuseum zijn de in Boerhaave tentoongestelde maanstenen namelijk onderzocht op authenticiteit. Zelf heb ik als extraatje de stenen beoordeeld aan de hand van de beschrijving van geoloog, paleontoloog en skepticus Donald Prothero uit zijn boek Weird Earth (2020). Prothero beschrijft het kenmerk van maanstenen als dat ze : “[…] show no evidence of weathering in a wet environment like earth[…]”(p. 92). Gegeven het authenticiteitsonderzoek en de overeenkomst met de beschrijving van Prothero kan ik aannemen dat deze stenen echte maanstenen zijn ‘voorbij redelijke twijfel’. [Read more…] about Is de maan doorzichtig? Klein skeptisch onderzoek

Korte Skeptische terugblik van 2025

by Leave a Comment

Het einde van het jaar is vaak het moment om te reflecteren en op dit platform uiteraard over skeptische zaken. Net zoals vorig jaar blik ik weer kort terug op activiteiten, artikelen, podcasts, boeken etc. Ik ben ook benieuwd naar jullie skeptische terugblikken bijvoorbeeld bijgebleven kloptdatwel of Skepter artikelen of gelezen boeken, benoem ze in de comments. 

Mijn korte terugblik van 2025:

Korte Skeptische terugblik van 2025 2
Skeptics in the pub

Activiteit: 2025 is een wat rustig jaartje geworden qua activiteiten. Natuurlijk kwam ik wat bijzondere claims tegen in dierentuinen die traditionele ideetjes promoten over de niet onderzochte geneeskrachtige eigenschappen van bepaalde planten. In Ouwehands dierenpark kwam ik echter ook informatieborden tegen met de negatieve aspecten van de onbewezen ideetjes, zoals het mogelijk uitsterven van soorten. Het Teylers museum had een astrologe ingehuurd om praatjes te houden over de ruimte, erg gek werd het gelukkig niet zoals hier te lezen is.

Het Skepsis congres stelde vraagtekens bij het herinneren over hoe goed het verleden was. En er was een online ‘Skeptics in the Pub’ global editie. Hierin kon je vanuit huis langs vele skeptische organisaties gaan en het was leuk dit eens mee te maken. De activiteit die bij mij het meest is bijgebleven is het onderzoek dat ik heb uitgevoerd naar de voorspellende beweringen van een astroloog. De bevindingen zal ik in het nieuwe jaar delen. 

Het Skepter artikel dat mij het meest is bijgebleven afgelopen jaar is een rubriek. Namelijk de Rare Apparaten Museum. De korte advertenties gecontrasteerd met de werkelijkheid geeft een interessant beeld van de inventiviteit van de “uitvinders”. De apparaten zijn ook te bekijken op de Skepsis website. 

Mijn eigen favoriete artikel van afgelopen jaar waar ik aan gewerkt heb is Plato voor Skeptici. Het geeft weer eens aan dat oude bronnen inspiratie kunnen bieden voor problemen van vandaag de dag. En over het samengaan van skeptisch denken en filosofie. 

Podcast: Van de Skepsis podcast een duo podcast die op elkaar aansluiten en het fenomeen NIP aanstipt 27 & 29 . Het verweer van NIP voorzitter aangaande pseudowetenschappelijke zaken komt erg zwakjes over. 

Als boek kan ik het gratis werk van William M. Briggs aanraden: “So, You Think You’re Psychic?”. Het biedt een overzicht van experimenten aangaande het paranormale en richt zich vooral op wat er tijdens de experimenten mis kan gaan. Zo kan je het boek gebruiken om eigen skeptische experimenten op te zetten over bijvoorbeeld telepathie, helderziendheid en precognitie. Het meest verassende? Dat ondanks zijn statistische achtergrond hij aangeeft dat als er echt sommige paranormale krachten zouden bestaan er geen statistische analyse voor nodig zou zijn om ze te ontdekken. Het gegeven dat de analyses nodig zijn geeft al een sterke indicatie dat de vermeende krachten niet bestaan.

Korte Skeptische terugblik van 2025 3
Secrets of the occult hoorcollege

Een serie hoorcolleges is het laatste waarop ik terugblik. Richard B. Spence neemt je in zijn reeks “Secrets of the Occult”, uitgegeven door The Great Courses, mee door alle verborgen zaken die te vinden zouden zijn, of niet, daar is het immers het occulte voor. Zo kom je meer te weten over aspecten zo uiteenlopend als weerwolven tot het satanisme en “The Wonderful Wizard of Oz”. De verschillende colleges worden niet altijd chronologisch behandeld, bijvoorbeeld dat je eerder over het occulte van het nazisme komt te weten dan de occulte verenigingen die daar vooraf aan gingen, en de vragen in de begeleidende tekst zijn soms wel erg eenvoudig. Toch is het een goede introductie voor een kijk in het geloof rondom het ‘verborgene’. 

 

De Correspondent winkelt selectief in het Skepter onderzoek naar paranormaal geloof

by 3 Comments

‘Correspondent Nieuwe goden’ Bregje Hofstede gebruikt in een essay op de Correspondent het Skepter-onderzoek naar paranormaal geloof van 2023 als bron voor de promotie van magisch denken.

Zo stelt het artikel op basis van het Skepter-onderzoek: “[…], ons geloof in buitenaardse wezens, spoken, geesten en elfden is de afgelopen veertig jaar verdubbeld.” In de tekst die zichtbaar wordt als je dat uitklapt melden ze dat er  geloof in andere paranormale zaken (wichelroedelopen en genezing door handoplegging) dan weer afneemt.

De Correspondent winkelt selectief in het Skepter onderzoek naar paranormaal geloof 4

Wie het betreffende onderzoek erbij neemt, ziet toch wat zaken die anders liggen. Zo is “geloof in buitenaardse wezens” in het Skepter-onderzoek “Contact met buitenaardse wezens”, spoken en geesten zijn één categorie en bij de categorie elfen horen ook kabouters.

Voor de meeste paranormale categorieën is het geloof afgenomen. En het aantal respondenten dat in een gezamenlijk paranormaal categorie gelooft stijgt in 2023 niet boven de 18 procent uit terwijl dit in 1985 42 procent was. Dit maakt het citeren van het Skepter-onderzoek minder geschikt voor het punt dat magie hot of geen niche zou zijn. In ieder geval voor Nederlanders.