Kloptdatwel?

Alternatieve schade

Chiropractor Sidney Rubinstein sleept de Meester Kackadorisprijs binnen voor de Vrije Universteit

by 5 Comments

Op het jaarlijkse symposium van de Vereniging tegen de Kwakzalverij wordt ook hun schertsprijs uitgereikt, genoemd naar een kwakzalver in een 16de-eeuws toneelstuk. De prijs is niet voor de ergste kwakzalver van het jaar, maar voor ‘die instelling, persoon of onderneming die afgelopen jaar het meest heeft bijgedragen aan de verspreiding in daad, woord of geschrift van de kwakzalverij in Nederland.’ Meestal wordt één of twee dagen voor de uitreiking bekend gemaakt wie de ‘gelukkige’is. Dit jaar gaat de onderscheiding naar het College van Bestuur van de Vrije Universiteit Amsterdam omdat ze een bijzondere leerstoel hebben ingesteld voor de chiropractor Sidney Rubinstein.

Chiropractor Sidney Rubinstein sleept de Meester Kackadorisprijs binnen voor de Vrije Universteit 1

Chiropractie (eigenlijk ‘chiropraxie’ volgens het Groene Boekje) is een van bekendste alternatieve behandelwijzen, kwakzalverij dus. De onstaansgeschiedenis van deze bizarre methode kun je lezen in het artikel dat Dirk Koppenaal schreef in Skepter: Chiropraxie – Een wervelende show (Skepter 25.2, 2012). Recenter spraken ook een aantal leden van een werkgroep van Skepsis met Sidney Rubinstein en deden van dat gesprek verslag in hetzelfde tijdschrift: Chiropraxie en wetenschap, het blijft lastig (Skepter 32.4, 2019):

Rubinstein en De Zoete hebben ons niet kunnen overtuigen van een nieuw, op wetenschap gebaseerd, fundament onder de chiropraxie. Integendeel, het werd ons steeds duidelijker dat chiropractors onderzoek vooral gebruiken als legitimatie voor de eigen behandelpraktijk in plaats van te kijken naar wat voor de patiënt het beste is. […] Voor ons is het duidelijk: het is niet voor niets dat chiropraxie een alternatieve behandeling is.

Het CvB van de VU is niet zo dapper of sportief om de prijs morgen in persoon in ontvangst te nemen en laat zo ook de kans voorbij gaan om ter plekke een weerwoord te geven.
In de poll op deze website was de VU slechts tweede keus. De voorkeur van de stemmers in de poll was een andere genomineerde, het Ministerie van Defensie, dat nu al voor de derde keer een nominatie niet weet te verzilveren.

Gevaarlijke artsensekte viert 100-jarig bestaan in de Jaarbeurs

by 21 Comments

Gevaarlijke artsensekte viert 100-jarig bestaan in de Jaarbeurs 2

In 1925 werd de Liga Medicorum Homoeopathica Internationalis opgericht in Rotterdam, de internationale vereniging van homeopathische artsen. Laat dat even inzinken: het gaat hier niet om leken die in homeopathie geloven, maar om lui met een reguliere artsenopleiding die geloof hechten aan zo’n beetje de absurdste pseudowetenschap die je maar kunt verzinnen. Kwakzalvers die geen enkel excuus hebben om alles wat ze in hun opleiding geleerd hebben overboord te gooien, een ware sekte. Een gevaarlijke sekte. En nu bestaat de club dus honderd jaar en vieren dat met een congres, wederom in Nederland.

[Read more…] about Gevaarlijke artsensekte viert 100-jarig bestaan in de Jaarbeurs

Dubieuze familieopstelling bij Dream School van de NTR

by 1 Comment

In het NTR programma Dream School wordt een aantal leerlingen gevolgd die zijn vastgelopen in het reguliere schoolsysteem en onder begeleiding van onder andere voormalig wereldkampioen kickboksen Lucia Rijker in een soort privé-onderwijs geholpen worden een nieuwe start te maken. Deze kwetsbare jongeren van tussen de 16 en 23 jaar oud worden daarbij ook blootgesteld aan allerlei coachingstechnieken. In seizoen 7 mag Els van Steijn met ze aan de slag. Zij doet ze een familieopstelling aan, een nogal omstreden methode. Kijk en huiver bij dit fragment:

Wat een familieopstelling inhoudt, wordt wel aardig duidelijk uit dit fragment. De representant speelt dus iemand die hij of zij eigenlijk helemaal niet kent, maar vertelt wel van alles dat als waardevol wordt gepresenteerd. De krankzinnige theorie hierachter is dat de representant relevante informatie tot zich kan laten komen vanuit een alwetend veld.
De methode is bedacht door de omstreden Duitse psychotherapeut Bert Hellinger. Rob Nanninga schreef in 2004 een uitgebreid artikel in Skepter over de oorsprong. Bij het Bert Hellinger Instituut beschrijven ze als volgt hoe dat zou werken met dat veld:

Dubieuze familieopstelling bij Dream School van de NTR 3

In de special met luisteraarsvragen van de Skepsis podcast van december 2024 hadden we het ook al even over de familieopstellingen, want ondanks het bizarre karakter, neemt de populariteit ervan toe. Er is wel wat experimenteel onderzoek gedaan naar de mogelijke effectiviteit, maar de kwaliteit van het bewijs houdt niet echt over. Lees daarvoor het artikel dat Richard Engelfriet hierover schreef voor de nieuwe Skepter die omstreeks 1 maart zal verschijnen.

Hellinger hield er dus nogal dubieuze ideeën op na, en het is daarom geen wonder dat veel familieopstellers daar aardig ver weg van blijven. Van Steijn is echter opgeleid aan het Bert Hellinger Instituut en haar boeken en website zijn duidelijk doordrenkt met zijn gedachtengoed, dat je op zijn minst als erg conservatief mag omschrijven. Dat wordt ook wel duidelijk als je voor wat ergertainment kijkt naar een gesprek dat ze had met Giel Beelen.

Normaalgesproken is de representant een van de andere deelnemers aan een familieopstelling, hier speelt een medewerker van Van Steijn, Demi Keppel, deze rol. Dit maakt het geheel misschien nog wel dubieuzer. Ook fluistert Van Steijn iedereen voor het gemak zelf maar in wat er gezegd moet worden. Hadden de deelnemers zelf dan tijdelijke verbindingsproblemen met dat alwetende veld? Het maakt het nog meer een tenenkrommend toneelstukje gericht op opwekking van emotie, alles voor de kijkcijfers en gratis reclame voor de onderneming van Van Steijn.

Het hier getoonde fragment komt uit de derde aflevering die gepland staat voor uitzending op 4 maart maar al te bekijken is via NPO Start. Een handige compilatie van alle fragmenten uit afleveringen 2 en 3 die met de familieopstelling te maken hebben, kun je hier bekijken.

Duidelijker TCM informatiebord

by 19 Comments

 

TCM informatiebord bij de Sumatraanse tijger in Blijdorp
TCM informatiebord bij de Sumatraanse tijger in Blijdorp

In de diergaarde Blijdorp van Rotterdam staat bij de Sumatraanse tijger een informatie bord over het bijgeloof van de traditioneel Chinese geneeskunde (TCM). Nou doet het mij goed dat er vermeld wordt dat dit medisch bijgeloof is, maar toch zou ik willen dat dit explicieter en groter zou worden benadrukt. Nu wordt breed uitgemeten waarvoor de stukjes van de tijger volgens TCM zou dienen. Wie niet goed oplet mist de woorden “medisch bijgeloof” en zou denken dat er werkelijk medisch nut aan de tijgeronderdelen te ontlenen zijn. 

Het zou voor de tijger zelf en voor de lezers, die recht hebben op goede informatie, beter zijn dit goed duidelijk te maken. Hoe zouden wij als skeptici dit bord kunnen verbeteren? Het eerste principe in communicatie is volgens mij duidelijkheid. In plaats van de titel: Pantera Tigris apothecus kan je beter stellen: “medisch bijgeloof en de tijger”. Maak daarna duidelijk waarom je dit benoemd bijvoorbeeld zeg dat deze onbewezen ideeën van de tijger als geneesmiddel komen van achterhaalde opvattingen over de werkelijkheid van een tijdperk voor wetenschappelijk bewijs, vergelijkbaar met de vier humorentheorie.

Het vierkant met de kop “medische nut?” kan beter helemaal weg. Dit is puur verzonnen en er bestaat geen enkel bewijs voor het nut bij de opgegeven aandoeningen. 

Ook kan je de gevolgen van TCM voor de populatie met name de bedreiging naar de voorgrond brengen. 

Heeft u nog tips om dit bord te verbeteren? Laat het ons weten in de reacties!

Krakzalverij

by Leave a Comment

Al eerder pakte Arjen Lubach kwakzalverij als homeopathie en supplementen aan, in de op een na laatste week dat zijn programma op de buis is, was dan de chiropractie(*) aan de beurt:

Wie wat meer achtergrond zoekt over deze alternatieve behandeling, kan terecht in dit stuk uit Skepter uit 2012:

Chiropraxie (chiropractie) – oorsprong en ontwikkeling

en bij de Vereniging tegen de Kwakzalverij: Wat is Chiropractie? Inleiding in de onbewezen leer van de wervelstand.

Het oorsprongsverhaal dat Lubach vertelt, kom vermoedelijk van dat laatste artikel. DD Palmer kwam met het verhaal over inspiriatie via de geest van de reeds lang overleden arts Jim Atkinson echter pas voor het eerst in 1906. Hij had toen al te maken met rechtszaken vanwege ‘beoefenen van de geneeskunst zonder vergunning’ en het kan goed zijn dat hij zich wilde indekken door te stellen dat wat hij deed eerder religeus was dan dat het iets met geneeskunde van doen had.

(*) Ja, de correxte Nederlandse spelling is ‘chiropraxie’, maar het zal door al die krakers van overzees komen dat je ‘chiropractie’ in de praktijk (praxis?) veel vaker tegenkomt.