Gisteren schreef ik over het afwegen van de risico’s en voordelen van alternatieve geneeswijzen. Onderzoeker Edzard Ernst publiceerde een overzicht van de gedocumenteerde fatale gevallen van de afgelopen jaren binnen een drietal alternatieve geneeswijzen: 86 doden door acupuntuur sinds 1965, 9 door chelatietherapie sinds 1990, 26 door chiropraxie sinds 1936. Volgens Ernst is dit slechts het topje van de ‘complicaties-bij-alternatieve-geneeswijzen’-ijsberg.

In 2001 bijvoorbeeld publiceerde(1) hij met collega’s de resultaten van een enquête die was gehouden onder Britse neurologen. In de enquête werd de neurologen gevraagd of zij alle gevallen van de afgelopen 12 maanden wilden rapporteren waarin binnen 24 uur neurologische complicaties optraden na een manipulatie aan de nek (cervicale wervelkolom), zoals die gedaan worden in bijvoorbeeld fysiotherapie, orthomanuele therapie, osteopathie en chiropraxie. Als de neurologen één of meer gevallen rapporteerden werd vervolgens naar zoveel mogelijk details gevraagd.

Er volgde een hoge respons, 239 (74%) neurologen stuurden een reactie terug. In totaal werden er 35 gevallen van ernstige neurologische complicaties binnen 24 uur na een nekmanipulatie gevonden, in het afgelopen jaar.

Slechts 16 neurologen konden meer informatie verstrekken over de aard van de complicaties: In 9 gevallen betrof het een beroerte, in 1 geval betrof een subduraal hematoom (hersenbloeding), 3 gevallen van myelopathie (aandoening aan het ruggemerg) en 3 gevallen van cervicale radiculopathie.

Overigens is het bij deze gevallen onbekend wat de oorzaak was van de complicaties, wat voor nekmanipulatie er precies was gedaan en door welke discipline.

Maar het punt is dat geen van deze gevallen ooit eerder als casus was gerapporteerd. En daarmee zijn gerapporteerde casussen dus een slechte indicatie van de frequentie van complicaties.

Als je bedenkt dat er alleen onder neurologen navraag was gedaan en dat zij zich hoogstwaarschijnlijk niet alle gevallen konden herinneren die het afgelopen jaar hadden plaatsgevonden (dit gaven ze namelijk zelf al aan) en ik denk dat iedereen het met me eens zal zijn wanneer ik Ernst gelijk geef dat de gerapporteerde complicaties en doden zeer waarschijnlijk slechts het topje van de ijsberg zijn. Alleen al in dit geval betreft het een onderrapportage van 100%.

(1): Stevinson, C.S., Honan, W., Cooke, B., & Ernst, E. (2001). Neurological complications of cervical spine manipulation. Journal of the Royal Society of Medicine, 94, 107-110.