Vroeger
Toen VSM in 2011 haar productie naar Duitsland verplaatste bleef hun fabriekstuin, die ze in 1981 gebouwd en door de jaren heen hadden uitgebreid, in Alkmaar achter. Een paar weken terug ben ik er wezen kijken om te zien wat de Stichting Hortus Alkmaar ermee gedaan heeft.
VSM (Voorhoeve-Schwable-Merk) is een in 1965 ontstaan bedrijf door het samengaan van twee bedrijven die gespecialiseerd waren in de pseudowetenschap homeopathie. Vooral in de jaren ‘90 vonden hun veelal homeopatische producten grote aftrek. Maar de middelen verkochten minder toen in 2012 definitief werd geoordeeld dat de producten alleen met wetenschappelijk bewijs gezondheidsclaims mochten maken. Dit is op Kloptdatwel toentertijd behandeld, onder andere hier. Tegenwoordig richt VSM zich op marketing en sales.
De Hortus
Op het industrieterrein van de Berenkoog ligt tussen wat wateren en bedrijven de drie hectare grote hortustuin van Alkmaar verstopt. De tuin is ingedeeld in verschillende gebieden, zoals een moestuin, akkertuin, Amerikaplanten, vleesetende planten, riviergebied, mediterraan gebied, duingebied, kas en ook nog een gedeelte van de oude VSM-tuin. De opzet van de tuin is leuk bedacht en er is veel variatie wat maakt dat er genoeg te zien is. Elke eerste zondag van de maand is er een rondleiding te volgen in de tuin. Voor dit artikel ben ik met zo’n rondleiding meegegaan.
Kruidenmedicatie
Een groot onderdeel van de botanische tuin zijn kleine vierkante bordjes met daarop de naam van de plant en de kwalen waarvoor de plant genomen zou worden. Hoe ze precies weten voor welke kwalen de planten bedoeld zijn is niet altijd duidelijk. Sommige bordjes gaven aan dat de planten en hun kwalen homeopathisch of volksgeneeskundig waren bepaald. Homeopathie en volksgeneeskunde zijn geen betrouwbare methodes voor het bepalen van medische behandelingen. Kruiden kunnen medische werkingen hebben maar kunnen ook andere problemen met zich meebrengen (Ernst&Singh, 2008, p.228-230). Bijvoorbeeld, dat je niet weet in welke concentratie je de medicinale stof binnenkrijgt of dat het interacties aangaat met andere medicatie waardoor de andere medicatie niet goed meer werkt. Raadpleeg bij klachten dan ook altijd een arts.
De bordjes leken historische overblijfsels uit de tijd van de VSM. De IVN (één van de sponsoren en stichting ter bevordering van de natuur) voegde ook biologische, medische en mythologische informatie toe aan de planten. Zie bijvoorbeeld het bord hieronder. Bij het verkopen van zaden of de kruiden voor de thee die je kon plukken als je thee bestelde kwamen de kwalen die de planten zouden genezen niet voor. Waarschijnlijk weten ze dat zulke claims niet gemaakt kunnen worden zonder wetenschappelijk bewijs.
Homeopatische connecties
Een verrassing voor mij was dat er nog een plant voor productie wordt verbouwd. Dit is de gifsumak, met de synoniem Rhus toxicodendron. Onder deze laatste naam wordt de plant verbouwd voor de Deutsche Homoopathie-Union (DHU). Specifiek de DHU-Arzneimittel GmbH +Co. KG. In Duitsland wordt deze plant gebruikt voor hun homeopathische middel Rhus toxicodendron D6 DHU. De D6 staat voor de decimale verdunningsreeks. Het oertinctuur wordt in stappen van 10 verdund en dat dus zesmaal. VSM verkocht vroeger ook dit homeopathische middel, maar mocht niet meer zoals de Duitse DHU claimen dat het voor reuma hielp wegens het gebrek aan wetenschappelijk bewijs.
Het beeld van Hahnemann bevestigt eveneens de homeopathische geschiedenis van de tuin, maar zoals aan de staat van het beeld te zien heeft het betere tijden gekend net als de homeopathie van de VSM.
De kleine VSM-tuin die nog te vinden is in de Hortus, wordt volgens de rondleider alleen nog onderhouden. Er wordt niets meer mee gedaan.
Andere connecties van de Hortus met de homeopathie vinden we bij de sponsors: Hahnemann apotheek te Heiloo en de partner Koninklijke Vereniging Homeopathie Nederland. Naast homeopathie is er ook een andere sponsor die een twijfelachtig product verkoopt. Namelijk het product essentiële oliën. Voor de rest staan er geen rare zaken tussen de partners en sponsors.
Los van de aanwezigheid van kwakzalverij is er genoeg natuurschoon te bewonderen. Dit maakt de tuin een mooi bezoekplekje. Blijf echter wel kritisch over de claims die bij de planten staan.
Literatuur
Ernst, E., Singh, S. Bekocht of behandeld? De Arbeiderspers. 2008 (vertaling 2010).
Steun Kloptdatwel
Waardeer je dit artikel? Je kunt onze site steunen met een financiële bijdrage. Dat waarderen wij dan weer! Een donatie kun je doen via dit betaalverzoek (of klik op de afbeelding hiernaast).
NB de rekening staat op naam van Maarten Koller, formeel eigenaar van deze site.
Leuk artikeltje. Niets mis natuurlijk met een mooie tuin. Alles is daarentegen mis met de inmiddels allang verworpen dwaalleer homeopathie. Ik struikel over het begrip “essentiële oliën”. Dat is een misleidende en suggestieve term voor vluchtige oliën. Er is niets essentieels aan deze mengsels van vluchtige stoffen.