Pepijn van Erp

Een Nederlandse studie naar oversterfte zorgde in juni 2024 voor flink wat ophef, ook internationaal. Hoewel er in het artikel niet heel expliciet een verband werd gesuggereerd met de vaccinaties tegen covid, kon je dat er toch wel uithalen en dat werd de belangrijkste boodschap die rondging in de pers.

Het tijdschrift BMJ Public Health haastte zich om het te nuanceren, maar intussen was ook gebleken dat het gewoon een heel merkwaardig artikel was, dat eigenlijk nauwelijks origineel onderzoek liet zien. Het Prinses Máxima Centrum waar drie van de vier auteurs werkzaam waren, nam er nadrukkelijk afstand van.

Duidelijk was dat het rekenwerk wel erg leunde op onderzoek van Ariel Karlinksy en Dmitry Kobak en ikzelf trof er bovendien nog echt plagiaat in aan, dat vrij knullig was gemaskeerd. Met dit soort kromme zinnen doordat ze synoniemen hadden gebruikt:

Als snel kwam er een Expression of Concern bij te staan, in afwachting van de uitslag van een onderzoek van de Commissie voor Wetenschappelijke Integriteit van het Prinses Máxima Centrum. Een onderzoek dat bemoeilijkt werd doordat hoofdauteur Saskia Mostert prompt ontslag nam en zich er zo aan onttrok. Een andere auteur bleek haar eigen man te zijn, die helemaal geen wetenschappelijke achtergrond heeft.
In juni 2024 sprak ik nog mijn verwachting uit dat het artikel snel ingetrokken zou worden, maar daar zat ik toch flink naast.

Het was volstrekt onduidelijk waarom de intrekking uitbleef, want begin 2025 was de CWI helemaal klaar met het onderzoek en had ook haar bevindingen gestuurd naar het tijdschrift. Maarten Keulemans schreef een reconstructie in de Volkskrant op basis van het gelekte conceptrapport.

Verrassend was het om Saskia Mostert begin juni dit jaar te zien opduiken bij een hearing van een commissie van de Amerikaanse Senaat, waarin ze mocht vertellen hoe haar onderzoek was gesaboteerd. De fragmenten waarin zij aan het woord kwam heb ik eruit gevist:

Ze beweerde onder andere dat meer dan 80 Nederlandse artsen en wetenschappers te maken zouden hebben gekregen met tegenwerking, bijvoorbeeld in de vorm van censuur. Waarschijnlijk doelt ze hiermee op een boek van advocaat Frank Stadermann, die in de coronatijd verschillende artsen bijstond die zich schuldig maakten aan het voorschrijven van hydroxychloroquine en ivermectine. Stadermann was ook goed bevriend met complotdenker Janet Ossenbaard, maar dat terzijde. Uit haar verklaring kwam in ieder geval naar voren dat ze stevig het konijnenhol in was ingedoken.

Een paar weken terug vernam ik dat het dan uiteindelijk ingetrokken zou gaan worden, maar veel was daar niet van te merken. Tot gisteren Le Parisien berichtte dat het ingetrokken zou zijn (op basis van een AFP-bericht.) wat ik hoorde van de Franse complotonderzoeker Rudy Reichstadt van Conspiracy Watch. Maar nog steeds was er niets te zien op de BMJ-site. Beetje vreemd. Op meer Franstalige sites stond een soortgelijk bericht, wellicht heeft AFP een fout gemaakt en was het eigenlijk nog onder embargo tot vandaag of had BMJ problemen om de website te updaten, maar nu is er dit bericht te vinden:

RETRACTION: Excess mortality across countries in the Western World since the COVID-19 pandemic: ‘Our World in Data’ estimates of January 2020 to December 2022

Het is een behoorlijk uitgebreide retraction notice, die er vooral op gericht lijkt te zijn om uit te leggen waarom het allemaal zo lang duurde.BMJ heeft mijns inziens wel erg veel geduld betracht met Mostert. Het eerste rapport van het Prinses Máxima Centrum velde geen oordeel over haar, omdat ze dus ontslag had genomen, maar daar had BMJ toch wel direct z’n conclusies aan kunnen verbinden en niet alsnog meer dan een jaar proberen commentaar van haar los te krijgen.[Toegevoegd: zoals Klaas van Dijk hieronder in de comments terecht opmerkt, heeft PMC uiteindelijk wel een oordeel over Mostert geveld dat niet misselijk was. Dat heeft BMJ ook gekregen, dus dat maakt het extra raar wat ze daar hebben zitten uitspoken]. Niet onverwacht zijn alleen Kaspers en Huibers het eens met de intrekking. Mostert en haar man niet.

Zie ook het bericht bij Retraction Watch dat Karlinsky om commentaar vroeg.