Bessel van der Kolk Archives

Geschreven door Celine van Golde, universitair hoofddocent Forensische Psychologie aan de Universiteit van Sydney, en Andressa Almeida, promovenda Forensische Psychologie aan de Universiteit van Sydney

Laat trauma echt sporen achter in je lichaam, brein en geest? 1 — *De Nederlandse vertaling van* The Body Keeps the Score

Het ontkrachte idee van ‘verdrongen herinneringen’ is terug van weggeweest. Zo blijkt uit een recente studie. De grote meerderheid van de Amerikanen geeft aan in verdrongen herinneringen en de opvatting “The body keeps the score” te geloven. Ook in Nederland zou het geloof in verdrongen trauma’s groot zijn, aldus Tamara De Beuf, voormalig hoofdredacteur van In-Mind en postdoctoraal onderzoeker Forensische Psychologie. Dat Amerikaanse onderzoek wordt op dit moment gerepliceerd in Australië. De eerste bevindingen van dit onderzoek suggereren dat deze opvattingen daar nog meer worden geloofd. Deze ideeën vinden dus wereldwijd veel bijval, maar kloppen ze wel? En wat wordt er nu precies bedoeld met dat het lichaam de score bijhoudt?

In het Engels maakt de zin “The body keeps the score” inmiddels al deel uit van het alledaagse taalgebruik. Voor veel mensen is deze zin een handige manier om de fysieke tol te benoemen die stress en trauma eisen wanneer je lichaam in vecht- of vluchtmodus zit. Dat de zin zo wijdverspreid is toont ook wat een ongelofelijk grote impact het non-fictieboek The Body Keeps the Score uit 2014 heeft gehad. Deze bestseller is geschreven door de Nederlandse psychiater Bessel van der Kolk en is op dit moment beschikbaar in 43 verschillende talen, waaronder het Nederlands. Maar naarmate zijn ideeën aan populariteit wonnen over de hele wereld, werden ze ook versimpeld.

Dit boek gaat in feite veel verder dan te beargumenteren dat trauma invloed heeft op het lichaam. Het rust op de veel controversiëlere bewering dat traumatische herinneringen in het lichaam zitten verscholen, waardoor ze onbereikbaar zijn voor je bewustzijn. Het concept van verdrongen herinneringen kent een lange en omstreden geschiedenis. Dit is waarom de heropmars van dit idee ons zorgen baart.

[Read more…]

Tientallen enthousiaste reacties op de Facebookpagina van de VPRO onder hun aankondiging dat de zesde zomergast dit jaar de psychiater Bessel van der Kolk zal zijn. De website van Zomergasten omschrijft hem als “een van de meest vooraanstaande psychiaters ter wereld op het gebied van trauma.” Wie Van der Kolk al wat langer kent, zou echter moeten weten dat hij allerminst onomstreden is.

** Het programma is inmiddels geweest: Zomergast Bessel van der Kolk wuift kritiek gemakzuchtig weg **

In hun serie over ritueel misbruik interviewde Argos, dat andere vlaggenschip van de VPRO, Van der Kolk in 2019 ook al eens. Argos liet ook Ineke Wessel, universitair hoofdocent experimentele psychopathologie (RUG), aan het woord die vertelde dat het weinige experimentele bewijs dat de theorie van Van der Kolk zou ondersteunen, niet zoveel voorstelt en dat de wetenschappelijke consensus over hoe het geheugen werkt nogal haaks staat op de ideeën van Van der Kolk. Die kritiek doet Van der Kolk gemakzuchtig af. Zonder argumentatie stelt hij dat het geheugen bij traumatische gebeurtenissen nu eenmaal anders zou werken dan normaal. (Meer over die serie uitzendingen van Argos die satanisch ritueel misbruik weer op de kaart hebben gezet, hier, hier en hier).

Dit verschil van inzicht blijft helaas niet iets waar alleen academici zich mee ‘vermaken’. Dat blijkt wel uit het volgende vertaalde artikel over Bessel van der Kolk van de Grey Faction, een organisatie die opkomt voor personen die ten onrechte worden aangeklaagd vanwege misbruik op grond van ‘hervonden herinneringen’ middels dubieuze therapieën. Na het lezen zult u misschien ook verbaasd zijn dat de VPRO in de aankondiging van hun zomergast niets opmerkt over de kritiek op diens pseudowetenschappelijke theorieën en andere dubieuze praktijken.