“‘Niemand afficheert zichzelf als pseudowetenschapper. Ik ga niet ’s ochtends naar het lab om pseudowetenschappelijke proeven te doen in mijn pseudowetenschappelijke project. Pseudowetenschap doen de anderen.’

Met deze passage begint het boek van Michael Gordin (2012), The pseudoscience wars. Historicus Gordin hangt zijn verhaal op aan de kleurige would-be astronoom Immanuel Velikovsky, maar behandelt en passant de vele vermommingen waarin de pseudowetenschap zich toegang verschaft tot het wetenschappelijke toneel. Dominant zijn de creation science, pogingen om de juistheid van het Bijbelse scheppingsverhaal wetenschappelijk te onderbouwen, en de caleidoscoop van alternatieve behandelwijzen. Tot diep in de twintigste eeuw waren er echter pseudowetenschappelijke stromingen binnen de serieuze wetenschap, zoals het lysenkoïsme in Rusland en Velikovsky in de VS, die prominent in de schijnwerper wisten te komen.”

Bij het uitkomen van een nieuwe Skepter komen de meeste artikelen uit het vorige nummer online beschikbaar. Daarom kun je ook als je (nog) geen abonnee bent nu het vervolg van dit artikel lezen. Op de Skepsis website is er geen mogelijkheid om te reageren op de artikelen, dan kan wel hieronder.

Lees het volledige artikel op de site van Skepsis:

Pseudowetenschap

door Piet Borst, Skepter 26.1 (2013). Piet Borst is emeritus hoogleraar klinische biochemie aan de Universiteit van Amsterdam, schrijft o.a. columns in NRC en hij is ook lid van het Comité van Aanbeveling van de Stichting Skepsis.

In zijn bespreking van het boek van Gordin besteedt Borst eerst aandacht aan Intelligent Design en de positieve ontvangst daarvan door enkele Nederlandse wetenschappers met name aan de Vrije Universiteit. In de Skepter werd in 2002-2003 een discussie gevoerd waarin de professoren Ronald Meester (VU) en Cees Dekker (TU Delft) het voor ID opnamen. Recent kwam de discussie weer naar bovenn door een omstreden promotie:

Ik zou de stille dood van ID niet hebben aangehaald, als er niet recent nog een laatste stuiptrekking was geweest. Aan de VU promoveerde op 11 december 2012 de bioloog Joris van Rossum op een filosofisch proefschrift, waarin hij claimt dat seksuele voortplanting onverklaarbaar is op basis van de evolutietheorie. Parmantig concludeert de jonge doctor dat hij dus Darwins evolutietheorie heeft gefalsificeerd. Nu is er altijd wel gesteggeld over de precieze evolutionaire voordelen van seks, maar anno 2012 is er geen enkele serieuze evolutiebioloog die denkt dat seks wringt met Darwin.

De Nederlandse evolutiebiologen vielen dan ook en bloc over het VU-proefschrift heen. Van Rossum had de recente literatuur niet gelezen en wat hij wel had gelezen, had hij niet begrepen. De grootste gram trof de beide promotoren, de filosoof Van Woudenberg en de wiskundige Meester, die een promovendus hebben begeleid bij de bestudering van een onderwerp waar ze beiden geen verstand van hebben. Ook de VU gaat niet vrijuit. Van Woudenberg en Meester zijn ID-paladijnen van het eerste uur. Die kun je niet los laten rondlopen in de serieuze biologie. Daar moet je geharnaste evolutiebiologen naast zetten om dit soort ID-oprispingen tegen te gaan. Ook de rector van de VU heeft dat inmiddels publiekelijk erkend.

Godsdienstfilosoof Taede Smedes vond dat Borst met deze kritiek nogal uit de bocht vliegt en die VU-kwestie er wat kunstmatig bijsleept om de betrokken wetenschappers zo wat gemakzuchtig als pseudowetenschappers weg te zetten: ‘Scepticus Piet Borst gooit met modder‘ (overigens is Smedes zelf bepaald geen aanhanger van ID). Meester ging een stapje verder dan het schrijven van een blog en leverde onlangs een boekje af, Arrogant getiteld. De discussie kan worden voorgezet naar aanleiding van het stuk dat Gerdien de Jong in de meest recente Skepter daar weer over schreef:

ARROGANTE DARWINISTEN
Eind 2012 promoveerde Joris van Rossum op een filosofisch proefschrift waarin hij de evolutietheorie ten val probeerde te brengen door te betogen dat deze niet in staat is om seksuele reproductie te verklaren. Evolutiebiologen waren van mening dat het proefschrift onder de maat was. In antwoord op deze kritiek schreef een van de promotoren, de wiskundige prof. Ronald Meester, het boekje Arrogant (2014). Meester vindt dat darwinisten te veel pretenties hebben en minder weten dan ze denken. De auteur blijkt echter zelf niet veel verstand van zaken te hebben. Zo beweert hij onder meer dat de evolutietheorie gaat over hoe selectie werkt op genen.

Als je nog geen abonnee bent, kun je een proefnummer aanvragen voor maar 4 euro en het dan toch lezen.