Kloptdatwel?

ufo

Serieus UFO onderzoek

by 17 Comments

Voor 95 procent van de UFO waarnemingen zou een sluitende verklaring gevonden kunnen worden. De vijf procent die overblijft, moet serieus onderzocht worden en daarbij moet een buitenaardse verklaring zeker niet worden uitgesloten. Dat is wat UFO-enthousiastelingen als Coen Vermeeren en Leslie Kean bepleiten en wat KRO Brandpunt ze vorige week zonder tegenspraak liet vertellen. Maar de verklaringen voor die 95 procent, is dat dan geen serieus UFO-onderzoek? Een merkwaardige opvatting van mensen die zelf nooit proberen om normale verklaringen aan te dragen en die ook maar met tegenzin accepteren.

dawn-over-preston-beach-marblehead-inset
Foto van Eyal Oren met de UFO

Het vinden van een sluitende verklaring is vaak een leuke puzzel en tegenwoordig hoef je er niet eens altijd je luie stoel voor uit te komen, zoals de identificatie van de Marblehead UFO laat zien.

Op 26 oktober 2011 ging Eyal Oren nam naar Preston Beach (Marblehead, Massachusetts, VS) om wat foto’s te nemen van de zonsopkomst. Bij het nemen van de foto’s viel hem wel een wit puntje op aan de hemel, maar dacht daar op het moment niet zo over na. Thuis gekomen, zette hij de foto’s op zijn computer over en bij het doorbladeren van de opnames werd opeens duidelijk dat het witte puntje had bewogen. Het hing eerst voor een seconde of drie stil in de lucht en ging er toen opeens razendsnel vandoor. Een UFO?
Oren knipte van de opeenvolgende opnames het stukje met het verschijnsel uit en plakte ze achter elkaar tot een filmpje en plaatste dat op zijn website met de vraag of iemand een idee had wat het kon zijn.

Andrew Hansford presenteerde op TAM 2013 zijn kijk op de zaak. Toen hij het bericht zag, had hij snel het idee dat het om een vliegtuig zou moeten gaan. Dat zou dan in eerste instantie recht op de waarnemer zijn afgevlogen (waardoor het niet leek te bewegen) en dan een draai gemaakt hebben. In de buurt van het strand ligt Boston Logan airport, dus het zou goed kunnen gaan om een manoeuvre van een vliegtuig dat net was opgestegen of juist de landing inzette. Maar zou je deze hypothese ook hard kunnen maken?
Hansford maakte gebruik van vrij toegankelijke gegevens om het raadsel van Oren op te lossen. Eerst bepaalde hij met Google Earth de plaats van waar de foto is genomen. Radar data van Boston Logan airport bleek beschikbaar tot twee weken terug in de tijd en leverde een geschikte kandidaat op voor het vliegtuig: JetBlue vlucht 1250 van Washington Dulles naar Boston Logan. En via FlightAware kon hij meer informatie over die vlucht opzoeken.

Maar was dat toestel wel zichtbaar op het moment van de opname? Door het bij elkaar brengen van de informatie uit de EXIF-data van de foto, de positie van de zon (NOAA Solar Calculator) en weerrapporten, lukt het Hansford om de foto, vluchtroute van het vliegtuig en het zicht vanuit Google Earth op elkaar te plakken. Wat je daarop ziet komt overeen met wat de verschillende foto’s van Oren laten zien. Ook Oren zelf is overtuigd door deze verklaring: ‘Mystery solved!’ schrijft hij twee jaar later als update op zijn blog.

Google earth Overlay met Flight Path 07:01:02 (bron: http://yankeeskeptic.com/)
Google earth Overlay met Flight Path 07:01:02 (bron: http://yankeeskeptic.com/)

Het digitale speurwerk van Hansford is in detail na te lezen op de Yankee Skeptic website, de gedachtegang kan als volgt samengevat worden:

  • het is vermoedelijk een vliegtuig dat een bocht maakt;
  • er is een geschikte kandidaat voor zo’n toestel, als je kijkt naar de vlucht, positie en tijdstip;
  • dat toestel had logischerwijs zichtbaar moeten zijn op de opname;
  • er is niets anders in de opname dat het toestel kan zijn dan de vastgelegde ‘UFO’.

In de woorden van Hansford:

The object in the photographs closely matches the flight path of Jetblue 1250. The aircraft should have been in the photos taken on that morning.  If the object is not JetBlue 1250, then Jetblue is missing aircraft.

In mijn ogen een fraai voorbeeld van serieus UFO-onderzoek. Natuurlijk is het interessant om aandacht te blijven geven aan die zogenaamde vijf procent die (nog) niet verklaard is, maar dan wel graag met dezelfde soort instelling als Hansford hier laat zien. Dat er in sommige gevallen nog geen goede verklaring is gevonden, betekent niet dat de ‘buitenaardse’ optie opeens heel serieus moet worden genomen. Aan de andere kant is roepen dat ‘het wel een vliegtuig zal zijn’ weliswaar een stuk plausibeler, maar ook wel een beetje gemakkelijk als je niet de moeite wil doen om het preciezer uit te zoeken.

Update 29-10-2014: de presentatie van Hansford op TAM staat nu online

KRO Brandpunt doet een Niburuutje

by 383 Comments

KRO Brandpunt heeft zich lekker laten inpakken door de sprookjes van Coen Vermeeren en Leslie Kean. Totaal kritiekloos werden gisteravond in een sneltreinvaart een aantal oude en minder oude UFO verhalen opgedist. Sommige nog niet afdoende verklaard, maar de meesten zijn inmiddels toch vrij uitgekauwd. Maar dat maakt niet uit in de minder serieuze ufologie, elke aandacht is meegenomen om meer boekjes te verkopen. Vermeeren en Kean zullen zich in hun handen wrijven met de gratis reclame voor hun schrijfsels.

KRO Brandpunt ziet ze vliegen
KRO Brandpunt ziet ze vliegen

Zowel op de site van Skepsis als hier op Kloptdatwel zijn veel van de waarnemingen besproken die in de Brandpunt uitzending (vanaf 11:30) opgevoerd worden.  Zo kwam de Belgische UFO-golf weer eens voorbij. Grappig om te zien dat Kean bladerend in haar boek snel voorbij de pagina met foto’s van de driehoekige UFO gaat, die ze eerst nog als het belangrijkste fotografische bewijs beschouwde. Daar is ze enigszins schoorvoetend van afgestapt toen kort na het verschijnen van haar boek bekend werd dat het om een vervalsing gaat.
Ook de recente UFO boven Bremen kwam langs, maar waarom niet even gemeld dat al snel toch wel duidelijk is geworden wat daar aan de hand was? En het clubje uit Chili, dat een voorbeeld zou moeten zijn hoe je wel om moet gaan met UFO-meldingen, kennen we al van niet zo’n indrukwekkend onderzoek (‘UFO-video uit Chili bewijst ’t: ze hebben zes pootjes‘).

Om de boel toch een beetje te onderbouwen, toont presentator Aart Zeeman ons het COMETA-rapport ‘van de Franse overheid’. Marcel Hulspas besprak in 2002 het rapport al eens in Skepter. Zijn conclusie:

Het in UFO -kringen zo geprezen COMETA -rapport valt dus om meerdere redenen op. Ten eerste vanwege het teleurstellende gebrek aan werkelijk nieuwe informatie. Ten tweede vanwege het pseudo-natuurkundige gebabbel en de overdaad van kromtaal die als ‘scientific’ wordt aangeprezen. Ten derde is er de ondraaglijke lichtheid en chaotische opbouw van hoofdstukken als ‘ UFO ’s and Defense’ en ‘Scientific Implications’. Ten vierde het feit dat hier alle versleten stokpaardjes uit de derderangs UFO -literatuur weer van stal worden gehaald.
Dit is uiteraard geen rapport van enig zichzelf respecterend Frans overheidsorgaan. Dit is het slecht geschreven en amateuristisch vertaald verslag van een hobbyclubje (waarvan minimaal één lid te veel spannende UFO -boekjes heeft gelezen). Ufologen die hier enige waarde aan hechten, die denken dat dit op de buitenwacht indruk maakt, leggen daarmee een indrukwekkende verklaring van intellectuele armoede af. Het klinkt zo mooi, een voorwoord van général Norlain, voormalig directeur van het IHEDN , maar hij zegt niets meer dan dat hij het fijn zou vinden als de Franse autoriteiten hier iets mee zouden doen. Verder heeft IHEDN zelfs geen kopieerkosten aan dit flutrapport uitgegeven. Het is simpelweg verschenen als artikel.
De voorpagina vermeldt trots: ‘This paper originally appeared in a special issue of the magazine VSD published in France in July 1999’. VSD (de afkorting staat voor Vendredi, Samedi, Dimanche) is een Franse weekblad. Juli staat voor komkommertijd.

Uit Skepter 15.1, te lezen als u in bezit bent van de Skepter-USB of lees anders deze bespreking op Grenswetenschap.nl die ook niet zo slecht is.

Verdere onderbouwing? Oh ja, de heer Vermeeren, hoofd van Studium Generale van de TU Delft. Nou ja, daar is hier al genoeg over geschreven en waarom die man nog als autoriteit op dit gebied wordt opgevoerd is me een raadsel, hij heeft zelf eens gezegd dat hij niets kon bedenken waarin hij niet zou geloven! De onderzoeksjournalisten van KRO Brandpunt hadden waarschijnlijk niet de moeite genomen hem even te googelen, want de volgende artikelen staan toch vrij hoog in de zoekresultaten:

en de universitaire voorlichter begon gisteravond alvast met het afstoffen van zijn blog waarin de houding van de TU Delft ten opzichte van Vermeeren uiteen wordt gezet.

Natuurlijk is het zo dat er soms waarnemingen overblijven die niet direct afdoende verklaard kunnen worden, bij gebrek aan voldoende details of elkaar tegensprekende getuigen, bijvoorbeeld. Maar om van ‘niet verklaard’ naar ‘onverklaarbaar zonder buitenaardse oorsprong’ te komen, is een stap waar heel wat sterker bewijsmateriaal voor geleverd moet worden dan de gevallen in de uitzending. Serieuze aandacht voor het onderwerp lijkt me prima, maar dan wel met serieus te nemen gasten. Een gênante vertoning van Brandpunt!

 

UFO boven Bremen niet gezien op radar

by 25 Comments

Op 6 januari rond 18.00 uur zagen de verkeersleiders van de luchthaven Bremen vanuit de verkeerstoren iets in de lucht dat ze niet konden identificeren. Een binnenkomend vliegtuig werd veiligheidshalve omgeleid en een aantal andere vluchten geannuleerd. Het object werd ook door politie vanaf de grond waargenomen, maar een later erop uitgestuurde helikopter trof het object niet meer in aan. Om 20.45 uur keerde men terug naar de normale gang van zaken.

Het bericht van de UFO boven Bremen ging gisteren wereldwijd rond in de media. Intussen weten de luchtverkeersleiding en politie nog steeds niet wat er gezien werd. Maar één ding is intussen wel duidelijk: in tegenstelling tot wat in alle berichten staat, werd het object niet gezien op de radar. De verkeersleiders zagen het alleen met het blote oog en verrekijker. Zie het verslag van radio Bremen:

Meer informatie op de site van Radio Bremen. [webarchive]

Beetje vreemd is dat er helemaal geen foto’s of video’s van lijken te zijn gemaakt. Politie en verkeersleiding proberen er nu achter te komen of het om een radiografisch bestuurbaar toestel ging of wellicht om een helikopter. Op het illegaal verstoren van het luchtruim staan vrij forse straffen. Degene die voor de commotie verantwoordelijk was, zal dus waarschijnlijk niet zomaar naar voren treden.

NB: Gisteravond mocht Coen Vermeeren, hoofd Studium Generale van de TU Delft, weer eens als ‘wetenschapper’ zijn mening geven over deze waarneming in EO-radioprogramma Dit is de Dag. Hij ging er ook nog van uit dat het hier om een radarwaarneming ging. En passant kreeg hij natuurlijk de kans zijn boek ‘Ufo’s bestaan gewoon‘ onder de aandacht te brengen en zijn stokpaardje van de ‘getrainde waarnemers’ van stal te halen.

Update 22 januari 2014
De politie van Bremen heeft in een verklaring laten weten er heel erg zeker van te zijn dat het om een ‘multicopter’ gaat. Dat komt overeen met de meeste getuigenissen. Er zijn een aantal mensen die wat anders gezien hebben, maar die waarnemingen konden gekoppeld worden aan de politieheli die kwam zoeken naar de UFO en de vliegtuigen die rond moesten blijven cirkelen boven de luchthaven. De persoon die met de ‘multicopter’ voor de commotie heeft gezorgd, is nog niet opgespoord. Het gaat vermoedelijk om een amateur die niet zo op de hoogte was van de regels. Bron: Radio Bremen [webarchive]

titelafbeelding: Wikimedia Commons

SKEPTER – jaargang 26 nummer 1

by 8 Comments

De cover van Skepter jaargang 26 nummer 1.
De cover van Skepter jaargang 26 nummer 1.

Skepter is een uitgave van de Stichting Skepsis.

Hieronder volgt een samenvatting van de artikelen uit de laatste Skepter. Wil je daarna meer lezen? Deze laatste Skepter kun je hier als proefnummer (4,-) bestellen. Maar een abonnement (12,-) is natuurlijk handiger.

Wil je Stichting Skepsis echt steunen, dan kun je donateur worden: voor slechts 30 euro per jaar krijg je én de Skepter én gratis toegang tot ons jaarlijks congres (t.w.v. 25,00!). Wie nú donateur wordt, krijgt als welkomstcadeau twee oude jaargangen van Skepter (2011 en 2012) plus een USB-kaart met alle 25 jaargangen in pdf-formaat.

ZOMBIES – Dirk Koppenaal
Vanaf 1932 werden er talloze bioscoopfilms met zombies geproduceerd. Aanvankelijk waren dat nog geen gevaarlijke monsters die mensenvlees aten. Ze leken meer op de oorspronkelijke zombies uit Haïti. Haïtianen geloofden dat voodoopriesters met hun magie doden tot leven konden wekken om ze als hersenloze slaven te gebruiken. De Canadese antropoloog en botanicus Wade Davis publiceerde in 1985 een populair boek waarin hij betoogde dat voodoopriesters een giftig poeder gebruiken om hun slachtoffers in een soort zombies te kunnen veranderen. Deze verklaring werd door velen overgenomen, maar klopt waarschijnlijk niet.

SIMILIAPRINCIPE – Rob Nanninga
Alle homeopathische geneesmiddelen maken gezonde mensen tijdelijk een beetje ziek, doordat ze specifieke symptomen opwekken. Maar wanneer je al last hebt van die ongewenste symptomen, dan helpt het middel je juist om ervan af te komen. Dat is het similiaprincipe, de grondgedachte achter de homeopathie. Homeopaten hebben heel veel proeven uitgevoerd om te onderzoeken welke symptomen een bepaald geneesmiddel bij gezonde proefpersonen opwekt. Dat levert meestal een lange lijst op. De laatste jaren hebben ze echter ontdekt dat placebo’s evenveel symptomen opwekken en niet kunnen worden onderscheiden van homeopathische middelen. Daardoor is hun theorie op losse schroeven komen te staan.

RUIMTETECHNOLOGIE IN WAGENINGEN – Pepijn van Erp
Wetenschappers van de universiteit van Wageningen onderzochten welke acupunctuurpunten je het beste kunt gebruiken om de gezondheid van koeien te bepalen. De metingen werden uitgevoerd met een dubieus apparaat, dat zou zijn ontwikkeld voor Russische kosmonauten. Ook de Nederlandse leverancier werkte aan de wetenschappelijke publicaties mee. Hij beschikte over een rapport van de professor die het apparaat had ontworpen en die naar verluidt leiding gaf aan het medisch onderzoek binnen het Russische ruimtevaartprogramma. Maar daar lijkt niets van te kloppen.

HET RONDE HUIS – Agnes Tieben
Al tientallen jaren circuleren er geruchten over het Ronde Huis in de bossen ten zuiden van Nunspeet, dat in 1967 werd afgebroken. Onlangs publiceerde een anonieme werkgroep een boek over het huis. Daarin wordt beweerd dat het in de eerste decennia van de vorige eeuw fungeerde als bordeel en als hoofdkwartier van een pangermaans occult genootschap. Wilde orgieën werden er gehouden, waarbij invloedrijke en hooggeplaatste personen betrokken waren, waaronder ook prins Hendrik. Bovendien vonden er duistere, occulte rituelen plaats. Er zouden zelfs meisjes zijn geofferd om het verloop van de Eerste Wereldoorlog te beïnvloeden.

MYTHOMANE ACUPUNCTURIST – Jan Willem Nienhuys
De acupunctuur werd in het Westen pas populair na 1972. De voedingsbodem voor deze belangstelling was echter al rond 1930 gelegd door de Franse fantast George Soulié de Morant. Soulié beweerde dat hij in China acupunctuur had geleerd en daar ook officieel als arts was erkend. In werkelijkheid verstrekte de stichter van de macrobiotiek hem in Parijs informatie over een nieuwe vorm van Japanse acupunctuur, terwijl de Chinese acupunctuur destijds meer leek op een primitieve chirurgische techniek voor aderlaten en het doorprikken van abcessen.

PSEUDOWETENSCHAP – Piet Borst
In de praktijk is het voor vakmensen zelden een probleem om pseudowetenschap te herkennen, ook al vertellen filosofen ons dat het onderscheid met echte wetenschap niet te maken valt. De meeste pseudowetenschap is totaal niet te rijmen met gevestigde kennis en staat niet open voor kritiek. Zo zagen vakmensen van meet af aan dat de astronomische en geologische theorieën van Velikovsky onzinnig waren. Maar omdat wetenschap ingewikkeld is en Velikovsky een charismatisch, erudiet en verbaal begaafd man was, slaagde hij erin een groot publiek enthousiast te maken voor zijn ideeën.

EEN UFO IN HET BOS – Pepijn van Erp
In Rendlesham Forest, een bos aan de Engelse oostkust, zou eind 1980 een piramidevormige UFO zijn geland, die door verscheidene militairen van een naburige luchtmachtbasis werd waargenomen. Een luitenant-kolonel stuurde hierover een memo naar het Britse Ministerie van Defensie. Een van de ooggetuigen was Larry Warren. Hij publiceerde een boek over zijn ervaringen, al was hij naar alle waarschijnlijkheid niet bij de gebeurtenis aanwezig. Ook een paar andere getuigen vertelden verhalen die moeilijk kunnen kloppen. Het lijkt aannemelijk dat er veel minder aan de hand was dan men later beweerde.

DEHYDRATIEBEDROG – Hans de Haan
Het is ongelooflijk hoe de industrie van flessen water en sportdrankjes in staat is geweest veel sporters te misleiden met pseudowetenschappelijke argumenten die suggereren dat dehydratie (uitdroging) een levensgevaarlijk risico is. Velen raakten ervan overtuigd dat je al voordat je een sportprestatie levert extra veel moet drinken, het liefst uit de kant en klare flesjes. In werkelijkheid hoef je pas wat te drinken als je dorst hebt, en dat mag gewoon kraanwater zijn.

ACUPUNCTUUR BIJ IVF – Jan Willem Nienhuys
In 2002 rapporteerden Duitse artsen dat acupunctuur de kans vergroot dat een IVF-behandeling (in vitro fertilisatie) slaagt. Enkele jaren later verscheen een meta-analyse die deze conclusie ondersteunde. Maar het effect was over het geheel genomen vrij klein en de geanalyseerde studies hadden diverse gebreken. Toen er later beter onderzoek werd uitgevoerd, bleef er van het veronderstelde effect niets meer over. Dit komt vaak voor bij buitengewone claims.

PALEODIEET – Dirk Koppenaal
Volgens aanhangers van het paleodieet evalueerde ons eetpatroon sneller dan ons lichaam. Om weer zo gezond als holbewoners te worden, moeten we terugkeren naar de oermaaltijd. Granen en zuivel zouden we moeten mijden, omdat die lang geleden nog niet op het menu stonden. Het is echter discutabel of mensen onvoldoende tijd hadden om zich genetisch aan te passen. Bovendien at de paleomens waarschijnlijk gevarieerder dan vaak wordt aangenomen.

UFO blijkt proefballonnetje van Google

by 99 Comments

Een fonkelend kokervormig object aan de hemel boven Pike County (Kentucky, VS)  trok op 16 oktober 2012 de aandacht van amateur astronoom Allen Epling. Meer mensen in Pike County zagen het object en meldden hun waarneming bij de politie. Epling wist er met zijn telescoop een aantal goede foto’s van te maken, maar die leverden geen uitsluitsel op voor de prangende vraag: wat was dit? Een vliegtuig werd uitgesloten als mogelijkheid omdat er geen bekende vliegbewegingen waren geregistreerd door vliegvelden in de buurt en een astronomisch verschijnsel kon het ook niet zijn, omdat het object vrij snel bewoog en duidelijk in de atmosfeer. Een ballon leek nog de meest waarschijnlijke optie, maar Epling vond er geen die er op leek en niemand kwam naar voren met de melding dat het toch om een weerballon of ander onderzoeksproject zou gaan. Ook niet na de media-aandacht voor de waarneming. Een UFO was geboren!

Een foto van het tot voor kort onbekende object door amateur astronoom Epling
Een foto van het tot voor kort onbekende object door amateur astronoom Epling

Onlangs werd eindelijk duidelijk wat het is: inderdaad een ballon. Één uit een hele serie die door een team van Google werden opgelaten in het kader van een geheim project om met deze ballonnen draadloos Internet te kunnen aanbieden op plaatsen waar er nog geen bestaande infrastructuur voor Internettoegang is. In een artikel van Wired (‘The Untold Story of Google’s Quest to Bring the Internet Everywhere—By Balloon‘) wordt uit de doeken gedaan waar Google nu eigenlijk precies mee bezig was. Al langer was er wel bekend dat er zoiets was als Project Loon, het verbaasde echter velen dat de experimenten al zo ver gevorderd waren.

Het idee van Loon is om een heleboel ballonnen op grote hoogte rond de aarde te laten zweven, die met elkaar en grondstations in verbinding staan. Elke ballon zou op de grond een breedbandverbinding voor een gebied met een doorsnede van zo’n 40 kilometer mogelijk moeten maken. Om dat een beetje beheersbaar te doen, is er een hoop data nodig over luchtstromen en dergelijk. Met die gegevens hopen de onderzoekers hun ballonnen te kunnen besturen door ze te laten stijgen of dalen naar luchtlagen met andere windrichtingen. Meer dan tweehonderd ballonnen liet Google al stiekem op. De meeste werden teruggehaald nadat ze neergestort waren of gecontroleerd tot daling gebracht. Twee ontsnapten aan de controle van het projectteam, waaronder die boven Pike County, die uiteindelijk na elf dagen rondvliegen in Canada neerkwam.

Oplaten van een project Loon ballon in Nieuw Zeeland
Oplaten van een project Loon ballon in Nieuw Zeeland

Epling is overigens nog niet zo overtuigd door de claim van Google. Volgens hem zien de ballonnen die Google liet zien bij de presentatie van Project Loon op 15 juni dit jaar in Nieuw Zeeland er heel anders uit. En waren er ook meldingen van soortgelijke objecten twee jaar eerder, dus voordat Google met het project startte.
Wat die eerdere waarnemingen betreft, daar kunnen we, denk ik, weinig mee. Hadden ze de objecten destijds beschreven, of hadden ze pas bij de foto’s van Epling een gevoel van herkenning? En als ik het verhaal van Google begrijp, zijn er telkens aanpassingen geweest aan het ontwerp van de balonnen. Waarschijnlijk ging het hier om een oudere versie. De vorm van stratosfeerballonnen is behoorlijk afhankelijk van de hoogte en samen met het ontwerp met twee ‘kamers’ verklaart dat het verschil in vorm misschien ook wel.
Google gaf tot nu toe nog maar weinig details. maar dat de claim slechts een publiciteitsstuntje van Project Loon zou zijn, wat Epling als mogelijkheid oppert, lijkt me wat vergezocht.

Via Doubtfulnews.com