Kloptdatwel?

steven novella

Dr. Steven Novella aangeklaagd door dubieuze dr. Tobinick

by 3 Comments

Velen van jullie zullen bekend zijn met Steven Novella, een zeer actief scepticus bekend van een populaire podcast, uitstekende blogs en sceptische cursussen. Met zo’n scala aan activiteiten schopt hij regelmatig en terecht tegen het zere been van kwakzalvers of pseudowetenschappers. Helaas voelen sommigen van hen zich dusdanig in hun eer gekrenkt dat zij een rechtszaak tegen dr. Novella aanspannen in een poging de legitieme kritiek de kop in te drukken.

Steven Novella op TAM 2013
Steven Novella op TAM 2013

Recentelijk is Novella (met o.a. Science Based Medicine) aangeklaagd om een stuk dat op mei 2013 verscheen waarin hij de activiteiten van ene dr. Edward Tobinick onder een sceptisch vergrootglas heeft gelegd. Tobinick beweert dat een middel genaamd Enbrel de ziekte van Alzheimer of effecten van beroertes zou kunnen tegengaan. In zijn pompeus benaamde ‘Institute of Neurological Recovery’ (in feite een eenmanszaak, schrijft hij dit middel voor zonder dat daar degelijk onderzoek naar gedaan is. Dit laatste houdt hem echter niet tegen om flinke bedragen van kwetsbare mensen te vragen voor zijn dubieuze therapieën.

Novella ziet de rechtszaak met vertrouwen tegemoet, en meer details over de zaak zijn onder andere hier te vinden. Helaas is er voor zo’n rechtszaak veel geld nodig, en aangezien Novella niet in ‘the pocket of Big Pharma’ blijkt te zitten, kan hij wat financiële steun goed gebruiken. Daarom wil ik jullie graag wijzen op de speciaal voor dit doel opgezette legal defense fund: http://www.theskepticsguide.org/legaldefense

Een interview over de rechtszaak met Novella is te horen op een recente aflevering van de Rationally Speaking podcast.

The Skeptics’ Guide to the Universe

by Leave a Comment

The Skeptics' Guide to the Universe 1

The Skeptics Guide to the Universe is een skeptische en wetenschappelijke podcast, een talkshow in mp3 formaat, die wekelijks online wordt gezet op www.theskepticsguide.org. 

Sinds mei 2005 zijn er praktisch elke week nieuwe afleveringen geproduceerd en inmiddels hebben ze hun 332ste podcast online gezet.

Allerlei onderwerpen komen aan bod, in hun 332ste aflevering bespreken ze o.a.:

This Day in Skepticism: JFK Assassination
News Items: Power Balance Bankruptcy, FTL Neutrino Follow Up, Does Water Prevent Dehydration, Food Color and Taste.

Klik op de audio player om deze podcast te beluisteren.

[audio:http://media.libsyn.com/media/skepticsguide/skepticast2011-11-26.mp3]
Werkt de speler niet? Klik dan hier voor de mp3. Het programma is ook hier te beluisteren.

De gastheer Steven Novella, ook bekend van zijn blog Neurologica en mede-oprichter van het blog Science Based Medicine, en zijn ‘skeptische schurken’: Bob Novella, Jay Novella, Evan Bernstein, Rebecca ‘Skepchick’ Watson en (wijlen) Perry DeAngelis zijn 6 goede redenen om deze podcast eens te beluisteren.

En eigenlijk kan dat wat mij betreft vanaf podcast nummer 1. Hoewel er natuurlijk geen recente onderwerpen worden besproken zijn de oude afleveringen nog steeds zeer de moeite waard om te beluisteren (behalve dan dat de eerste pak weg twintig een wat slechtere geluidskwaliteit hebben). Ik zelf ben ooit in 2008 begonnen op een strand in Frankrijk en inmiddels ben ik bij aflevering 289 aanbeland.

Hier staat het podcast archief waar alle podcasts te beluisteren en te downloaden zijn. Ideaal voor iedereen met een mp3-speler.

Wetenschap op basis van intimidatie?

by 25 Comments

Steven Novella van het invloedrijke blog ‘neurologica’ ziet een trend: wetenschappers krijgen steeds meer en ook steeds hardere druk uit de samenleving. Het doel is steeds hetzelfde. Onwelgevallige onderzoeksresultaten moeten van tafel en worden vervangen door conclusies die bepaalde belangen dienen. Dat bedreigt de vrije wetenschap.

Wetenschap op basis van intimidatie? 2
Steven Novella (wikimedia commons, Sgerbic)

Steven Novella schreef hierover op 1 september 2011 een blogpost. Hier een korte samenvatting.

De Engelse krant The Observer onthulde op 21 augustus 2011 onder de kop ‘Chronic fatigue syndrome researchers face death threats from militants’ dat onderzoekers van het Chronisch Vermoeidheidssyndroom (CVS, ook wel ME) bloot staan aan een ‘campaign of intimidation, attacks and death threats … by activists who claim researchers are suppressing the real cause of Chronic Fatigue Syndrome’.  Volgens de Engelse politie zijn de CVS-activisten nu net zo gevaarlijk als extreme dierenrechtenactivisten:

‘One researcher told the Observer that a woman protester who had turned up at one of his lectures was found to be carrying a knife. Another scientist had to abandon a collaboration with American doctors after being told she risked being shot, while another was punched in the street. All said they had received death threats and vitriolic abuse’.

In Engeland lijdt ongeveer 1 op iedere 250 mensen aan CVS. CVS kan ernstige gevolgen hebben, sommige patiënten zijn volledig verlamd en kunnen niet meer zelfstandig eten en drinken. Al 20 jaar wordt gezocht naar de oorzaak van CVS, tot nu toe zonder resultaat.

Er is een groep mensen die er diep van overtuigd is dat CVS gewoonweg geen psychologische oorzaak kán hebben. Deze mensen voelen zich bedreigd door elke suggestie die niet bij hun overtuiging past. Zij bouwen een vijandbeeld en complottheorieën op – iedereen die het niet met hen eens is, is slecht en zal wel worden betaald door de verzekeringsmaatschappijen of de ‘big pharma’. En dat moet bestreden worden.

Wetenschap op basis van intimidatie? 3
CVS-patiënt (website VtdK)

De bron van dit samenzweringsdenken is volgens Novella de neiging van mensen om patronen te zien in onsamenhangende feiten – en het versterkende effect hierop van internet en de sociale media. Hierover hebben we op Kloptdatwel ook al regelmatig geschreven (je vindt hier een aantal artikelen). Novella:

‘This type of thinking speaks to the more primitive, emotional, pattern-seeking part of the brain. It probably will also tend to attract those in the community who have a predisposition to conspiracy thinking. Social media can further be used to magnify these effects, creating a self-reinforcing feedback loop. A specific manifestation of this is the comment section of blogs, or in forums. In these forums people can get each other worked up, and confirmation bias takes over with each person giving their supporting anecdotes. Dissenters may be chased away, or even censored. The conspiratorial jihad group mentality then takes on a life of it own. And that’s how you end up with mild-mannered honest researchers receiving death threats from the very people they are trying to help’.

Novella haalt ook andere voorbeelden aan. Hij staat uitvoerig stil bij de druk die op klimaatonderzoekers wordt uitgeoefend. Hun onderzoeksinstellingen worden overstroomd met klachten en informatieverzoeken, hun e-maildiscussies worden uit verband gerukt en neergezet als ‘bewijs’ van vooringenomenheid.

Novella stelt vast dat het natuurlijk enorm onproductief is om op deze manier druk uit te oefenen op de wetenschap:

‘Whenever someone puts their thumb on the scale, to try to coerce scientific research in a predetermined direction (or away from an unwanted direction), the process of science suffers’.

Natuurlijk zijn wetenschappelijke instellingen niet perfect en wetenschappers trekken geen perfecte conclusies – maar het is de enige manier van kennisverzameling die we hebben, betoogt Novella. Daar moeten we zuiniger mee om gaan vindt hij.

 

Meer lezen over CVS: hier het artikel uit de encyclopedie ‘Tussen Waarheid en Waanzin’ van de website van de Vereniging tegen de Kwakzalverij, en hier vind je een aantal artikelen uit de Skepter.

Voorpagina: demonstrant vraagt aandacht voor theorie dat CVS wordt veroorzaakt door XMRV-virus. Hiervoor is geen bewijs – XMRV onderzoeksresultaten blijken niet te kloppen. Hierover kun je hier meer lezen op kloptdatwel. Foto:  peggymunsonblog op myspace.

Draait het meisje linksom of rechtsom?

by 5 Comments

Draait het meisje linksom of rechtsom? 4
Het draaiende meisje: linksom of rechtsom? Bron: sevendays.nl

Zie jij het meisje linksom draaien of rechtsom? Internet-advertenties suggereren dat dit iets zegt over de dominantie van je hersenhelft. Als je het meisje naar rechts ziet draaien, zou je vooral je rechterhersenhelft gebruiken, of je linkerhelft als je het plaatje de andere kant op ziet bewegen.

Zo zit het echter niet in elkaar.

Steven Novella, klinisch neuroloog aan de Yale University School of Medicine en auteur van het uitstekende neurologica blog, legt in twee artikelen uit dat de waargenomen draairichting niets zegt over hoe je je hersenhelften gebruikt (klik hier voor een artikel uit 2007 en hier voor een recent artikel). Novella legt uit dat iedereen de hersenhelften door elkaar heen gebruikt en dat het plaatje een optische illusie is. De hersenen proberen een plat, tweedimensionaal plaatje te interpreteren als een draaiende beweging in drie dimensies:

“The spinning girl is a form of the more general spinning silhouette illusion. The image is not objectively “spinning” in one direction or the other. It is a two-dimensional image that is simply shifting back and forth. But our brains did not evolve to interpret two-dimensional representations of the world but the actual three-dimensional world. So our visual processing assumes we are looking at a 3-D image and is uses clues to interpret it as such. Or, without adequate clues it may just arbitrarily decide a best fit – spinning clockwise or counterclockwise. And once this fit is chosen, the illusion is complete – we see a 3-D spinning image”.

Psychologie Magazine legt het als volgt uit:

“Steven Novella, klinisch neuroloog aan de Yale University School of Medicine, stelt dat het verhaal over de dominante linker- en rechterhersenhelft onzin is. Volgens hem onthult het beeld van de dansende ballerina wel hoe het brein visuele informatie verwerkt. Het brein hanteert bepaalde aannames bij de verwerking van visuele beelden om zo orde en betekenis aan de wereld te geven. Ons visuele verwerkingssysteem neemt bijvoorbeeld aan dat we kijken naar een driedimensionaal beeld; de echte wereld is immers driedimensionaal. De danseres is een tweedimensionaal beeld, dat door ons brein wordt verwerkt als driedimensionaal, draaiend beeld”.

In het recente artikel vraagt Novella zich af waarom de meeste mensen het meisje rechtsom zien draaien. Hij verwijst naar een artikel van twee psychologie-hoogleraren die uitleggen dat dit veroorzaakt wordt doordat het visuele systeem van de hersenen een voorkeur heeft om te kiezen voor een standpunt waarbij we iets van bovenaf lijken te bekijken. Ze leggen uit dat het plaatje bedoeld is om de hersenen in verwarring te brengen – het bevat tegenstrijdige aanwijzingen. De schijnbare richting van de uitgestrekte hand suggereert onze hersenen dat we vrijwel op gelijke hoogte naar het figuurtje kijken. Onze hersenen denken dan al snel dat rechtsom de correcte draairichting is. De schaduw onder het plaatje suggereert juist dat we van bovenaf naar het draaiende meisje kijken. En dat suggereert een draaiende beweging de andere kant op:

“Tracing the end of the outstretched hand shows that the camera elevation with respect to the hand is only 6.0 deg, which is a little less than the value for the foot. That means that the figure was rendered with a perspective camera positioned about 75 meters away from the figure (assuming a vertical distance of 1m between foot and hand). According to this perspective cue, the view from above and therefore the clockwise rotation is the ‘true’ rotation. However, another cue to the rotation of the figure is provided by the shadow the feet cast on the ground. The ellipse circumscribed by the shadow of the outstretched foot—at least assuming that the ground is horizontal and that we are looking at it from above—clearly suggests counter-clockwise rotation”.

Het oorspronkelijke plaatje is afkomstig van deze website: http://www.procreo.jp/labo/silhouette.swf (gebruikt voor plaatje op de voorzijde)