Kloptdatwel?

Gert Jan van 't Land

De IJsprofeet over Wim Hof op shortlist Brusseprijs — geen verrassing voor skeptici

by 1 Comment

Het boek De IJsprofeet van Volkskrant-journalisten Robert van de Griend en Anneke Stoffelen is genomineerd voor de Brusseprijs 2026. De shortlist werd op 29 april bekendgemaakt in een uitzending van Met het Oog op Morgen. Juryvoorzitter Saskia Jonker noemde het boek “een ontmaskering”. Wie de recensie van Pepijn van Erp op de website van Skepsis heeft gelezen, kan het daarmee eens zijn.

Als je het boek ‘De IJsprofeet’ koopt via onderstaande link dan krijgt Kloptdatwel als affiliate partner van bol.com een kleine bijdrage. En jij krijgt een onthullend boek.


De IJsprofeet is een ongeautoriseerde biografie van wellnessgoeroe Wim “The Iceman” Hof. Van de Griend en Stoffelen brachten in september 2023 in de Volkskrant al onthullingen over jarenlange mishandeling van zijn partner Caroline, en werkten dat speurwerk uit tot een boek van 376 pagina’s (De Arbeiderspers, november 2025). Hof spande een rechtszaak aan tegen de Volkskrant en verloor. Hij ging in hoger beroep; die zaak wordt vermoedelijk later dit jaar behandeld (Volkskrant, 30 april 2026).

Achter gesloten deuren

Foto Wikimedia Commons: Stefan Brending, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de, CC BY-SA 3.0 de, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=83847412
Wim Hof  bij een talkshow van de NDR in 2019 (Foto  Stefan Brending | Wikimedia Commons)

Bijzonder aan het boek is dat de journalisten iemand “undercover” lieten deelnemen aan een workshop van Hof in zijn centrum in Stroe — inclusief verborgen opnameapparatuur. Van Erp schrijft in zijn recensie op de website van Skepsis (22 november 2025) dat die opnames hard bewijs leveren voor wat al langer werd vermoed: achter gesloten deuren doet Hof veel verdergaande gezondheidsclaims dan in de media. Zo beweerde Hof tijdens die workshop dat zijn methode beschikbaar zou moeten zijn voor kinderen met kanker, maar dat artsen dat tegenhouden vanwege “het geldbeluste systeem”. Dat is andere koek dan de voorzichtige formulering waarmee hij voor de camera’s doorgaans wegkomt.

Skeptici al jaren kritisch

Van Erp volgt Hof al sinds 2015, toen hij voor Skepter een uitvoerig stuk schreef over de gezondheidsclaims rond de Wim Hof Methode. Sindsdien schreef hij meerdere stukken voor Kloptdatwel, onder meer over de Amerikaanse aansprakelijkheidszaak van 67 miljoen dollar na de verdrinkingsdood van een zeventienjarig meisje (2023). In zijn boekbespreking concludeert Pepijn van Erp dat het wetenschappelijke verhaal achter de methode altijd al dun was, maar dat het boek alle puzzelstukjes laat passen. Zijn laatste restje sympathie voor Hof — die tenminste samenwerking met de wetenschap zocht — is na lezing definitief verdwenen.

Ook de Vereniging tegen de Kwakzalverij besprak het boek en wees erop dat de belangrijkste onderzoekers die eerder met Hof samenwerkten, zich inmiddels van hem hebben gedistantieerd. Promovendus Jelle Zwaag concludeerde in zijn proefschrift aan de Radboud Universiteit dat de effecten op het immuunsysteem bij gezonde vrijwilligers variëren van weinig tot niets. (Kwakzalverij.nl, november 2025).

De concurrentie

Op de shortlist voor de Brusseprijs 2026 staan verder Dick Schoof van Petra de Koning en Lamyae Aharouay, De Damiaanhoeve van Chris De Stoop, Wie betaalt mag vervuilen van Ties Gijzel en Mira Sys, en De race om het Majoranadeeltje van Gerard Janssen. De winnaar wordt op 13 juni bekendgemaakt in de Rode Hoed in Amsterdam. Aan de prijs is een bedrag van tienduizend euro verbonden. Of De IJsprofeet wint, weten we dus op 13 juni. Maar we weten nu al dat het boek de geloofwaardigheid van de Iceman verder doet wegsmelten, zoals Pepijn van Erp het omschreef in zijn recensie.

Anneke Stoffelen was recent ook te gast in de Skepsis podcast, waarin dit boek uiteraard ook aan de orde komt:

Leestip – RFK Jr. The Fall and Rise

by 26 Comments

Als je gezond wilt blijven, kun je de adviezen van de Amerikaanse minister van Volksgezondheid Robert F. Kennedy Jr. beter niet opvolgen. Maar wie is deze rebel die het met zijn onbewezen ideeën opneemt tegen de wetenschap? Daarover verscheen op 14 april 2026 de biografie RFK Jr. The Fall and Rise van onderzoeksjournalist Isabel Vincent.

Als je het boek RFK Jr. The Fall and Rise via bol.com koopt, ontvangt Kloptdatwel als affiliate partner een kleine bijdrage — en jij een onthullend boek.

Dubieuze gezondheidsadviezen

Officieel portret van RFK jr. Bron: wikimedia.
Officieel portret van RFK jr. Bron: wikimedia.

De Britse emeritus hoogleraar en arts Edzard Ernst, bekend om zijn kritische analyse van alternatieve behandelwijzen, publiceerde onlangs een indrukwekkend overzicht van dubieuze gezondheidsadviezen afkomstig uit de regering-Trump. Kennedy komt daarin veelvuldig voor. Hij beweert al decennialang dat thiomersal in vaccins autisme veroorzaakt, terwijl grootschalige epidemiologische studies geen oorzakelijk verband hebben aangetoond. Hij pleit voor de legalisering van rauwe melk en bagatelliseert daarbij de risico’s van salmonella en E. coli. Ook beweert hij dat wifi een “lekkend brein” veroorzaakt en dat 5G kanker veroorzaakt.

In recente hoorzittingen in het Amerikaanse Congres kreeg hij hierover de wind van voren. Toch weigerde hij te beloven dat hij de vaccin-adviezen zou opvolgen van de nieuwe directeur van de Amerikaanse gezondheidsdienst CDC (Centers for Disease Control and Prevention).

Biografie op basis van persoonlijke dagboeken

Kort voor de hoorzittingen verscheen op 14 april 2026 de biografie van Vincent. Die is gebaseerd op persoonlijke dagboeken van Kennedy uit 1999–2001, die zij via een anonieme bron ontving. Dat materiaal is niet onafhankelijk geverifieerd — een beperking die we als kritische lezers in het oog moeten houden, juist wanneer de inhoud ons bevestigt in wat we al vermoeden. Zoals Stephen Colbert het ooit formuleerde: truthiness is verleidelijk, het voor waar aannemen van beweringen omdat ze plausibel klinken en passen bij ons bestaande beeld. Maar het leidt niet tot feiten.

Sommige claims uit het boek van Vincent zijn te toetsen aan andere bronnen. Kennedys arrestatie voor heroïnebezit in 1983 is een gedocumenteerd strafrechtelijk feit. Dat hij in 2014 een dode berenwelp in Central Park dumpte, bevestigde hij zelf in een video op sociale media. De kop die hij met een kettingzaag van een aangespoelde walvis zaagde en op het dak van zijn auto bond, werd destijds door meerdere media gemeld en bevestigd door zijn dochter. En dat hij cocaïne verkocht vanuit zijn studentenkamer op Harvard werd al beschreven in de biografie The Kennedys: An American Drama van Horowitz en Collier uit 1984, al heeft Kennedy dit zelf nooit bevestigd.

Wat uitsluitend op de dagboeken berust — en dus op één niet-geverifieerde bron — zijn onder meer de verhalen over het spiken van drankjes met laxeermiddelen, het nauwkeurig bijhouden van buitenechtelijke affaires, en het veelbesproken wasbeerincident, waarbij Kennedy in 2001 zijn auto langs de snelweg zou hebben gezet om de penis van een doodgereden wasbeer af te snijden terwijl zijn kinderen in de auto wachtten. Ook de dagboekpassage waarin hij schreef dat hij na de moord op zijn vader bewust een rol begon te spelen — “ik begon te liegen, om een personage te bedenken dat de held en leider was die ik wenste te zijn” — komt uitsluitend uit dit materiaal. Deze beweringen zijn weliswaar consistent met wat verder over Kennedy bekend is, maar consistentie is niet hetzelfde als bevestiging. Hoewel het gedocumenteerde dossier op zichzelf al stevig genoeg is om serieuze vragen te stellen bij Kennedys oordeelsvermogen, verdienen de nieuwe claims aandacht en onderzoek.

Overtuigingen worden beleid

Deze voorbeelden passen in een breder patroon dat Vincent schetst van impulsief gedrag en gebrekkig oordeelsvermogen. Dat beeld wordt versterkt door zijn publieke optreden: als voorzitter van de antivaccinatieorganisatie Children’s Health Defense verspreidde hij jarenlang desinformatie. Inmiddels heeft Kennedy als minister echte invloed. Op zijn gezondheidsministerie schrapte hij tienduizenden banen, hij stuurde alle 17 leden van een belangrijk vaccinadviesorgaan naar huis — ondanks eerdere toezeggingen om dat niet te doen, hij sneed honderden miljoenen dollars van het budget voor mRNA-onderzoek en hij bouwde investeringen af in 22 mRNA-vaccinprojecten.

Daarmee verschuift wel de vraag van wie Robert F. Kennedy jr. is naar wat zijn overtuigingen betekenen in beleid. Wat ooit randverschijnselen waren, is nu in de VS onderdeel van mainstreambeleid voor de volksgezondheid.

Voor deze bespreking is gebruikgemaakt van het artikel ‘RFK Jr once cut penis off ‘road-killed raccoon in New York, new book reveals’ in The Guardian van 16 april 2026 en het artikel ‘RFK Jr.’s Lifelong Lapse of Judgment’ in The Bulwark van 14 april 2026.

Leestip: Zo win je een propagandaoorlog van Peter Pomerantsev

by Leave a Comment

In de zomer van 1941 leek Hitlers positie onaantastbaar. Zijn propagandamachine draaide op volle toeren: overwinningen werden uitvergroot, tegenstanders weggezet als leugenaars, en de staatszenders stampten die boodschap dag en nacht de huiskamers in. Maar op de radio klonk ook een heel ander geluid. Een zekere ‘Der Chef’ — een grofgebekte, Berlijns-klinkende ‘dissident’ — zaagde aan de poten van de nazi-doctrine. Hij sprak over corrupte commandanten, zinloze gevechten aan het front en moreel verval achter de schermen, in een taal die zijn luisteraars herkenden. Peter Pomerantsev schreef er een toegankelijk en informatief boek over: Zo win je een propagandaoorlog, de propagandist die Hitler te slim af was (2024).

Als je het boek van Peter Pomerantsev koopt via de onderstaande link dan krijgt Kloptdatwel als affiliate partner van bol.com een kleine bijdrage. En jij krijgt een inspirerend boek over effectief tegengas tegen desinformatie.


Zwarte propaganda

Peter Pomerantsev (bron: Wikimedia)
Peter Pomerantsev (bron: Wikimedia)

‘Der Chef’ bestond helemaal niet. Hij was een fictief personage, bedacht door de Britse propagandist Sefton Delmer, een journalist die in Berlijn was opgegroeid en het naziregime van binnenuit kende. Vanuit een landhuis op het Engelse platteland leidde Delmer een afdeling van de uiterst geheime Political Warfare Executive, die zich bezighield met zogeheten ‘zwarte propaganda’: zenders die zich voordeden als Duits.

De sleutel tot Delmers aanpak was dat hij niet probeerde Duitsers te overtuigen van democratische idealen. Dat zou vermoedelijk toch niet werken. In plaats daarvan sloot hij aan bij zorgen en frustraties van gewone Duitsers: de angst van soldaten voor nutteloze offers, het wantrouwen jegens partijbonzen die zichzelf verrijkten, en de behoefte aan een stem die vertrouwd klonk. Ondermijning was het doel, niet overtuigen.

Ondermijning door aan te sluiten bij zorgen

Twee voorbeelden laten zien hoe dit werkte. In een van zijn uitzendingen beschuldigde Der Chef met naam en toenaam een vrouw dat zij de eer van het Duitse leger zou hebben geschonden tijdens een losbandig feestje — informatie afkomstig uit onderschepte brieven en verhoren van krijgsgevangenen. Volgens Delmers eigen verslag werd zij daarna overspoeld met verontwaardigde telefoontjes van luisteraars. De boodschap verspreidde zich als een gerucht onder buren, niet als herkenbare vijandelijke propaganda. Zo was het ondermijnende effect maximaal.

De ‘Soldatensender Calais’ — Delmers grootste succes vanaf 1943 — werkte volgens hetzelfde principe. Tussen populaire deuntjes en ogenschijnlijk regulier oorlogsnieuws werden geruchten verspreid, bijvoorbeeld dat vrouwen van soldaten aan het thuisfront relaties zouden hebben met buitenlandse arbeiders. Zo zaaide Delmer twijfel en onrust precies waar het de Duitse soldaten het meest raakte: thuis.

Het is aannemelijk dat een deel van de luisteraars wel wist dat De ‘Soldatensender Calais’ geen officiële nazi-omroep was, maar toch bleef luisteren — misschien wel juist omdat de zender een uitlaatklep bood: een plek waar de officiële propaganda even losgelaten werd zonder dat dit voor de luisteraar als openlijk verraad voelde.

Ervaring met desinformatie

Peter Pomerantsev, journalist en onderzoeker aan de Johns Hopkins University, schreef een toegankelijk en informatief boek over Sefton Delmer en zijn methoden. Pomerantsev groeide op als kind van Oekraïense dissidenten, werkte als tv-producent in Poetins Rusland en volgde de opkomst van moderne desinformatie van dichtbij. Pomerantsev schreef over dit thema ook ‘Niets is waar en alles is mogelijk’ (2015) en ‘Dit is geen propaganda’ (2020).

Vertrouwen vanuit herkenning

De lessen die Pomerantsev trekt zijn actueel. Propaganda werkt zelden door mensen te overtuigen met feiten alleen. Ze werkt door een gevoel van verbondenheid te creëren — een wij-gevoel rond een gedeelde identiteit en een gemeenschappelijke vijand. Zenders als Fox News, betoogt Pomerantsev, draaien minder om informatie dan om identiteit. Dat is natuurlijk ook in Nederland het geval. En dat maakt factchecking alleen onvoldoende als tegenwicht. Laat staan websites zoals Kloptdatwel.

Het punt van Pomerantsev is eenvoudig maar lastig: je bereikt mensen alleen door aan te sluiten bij hun belevingswereld. Niet door hen simpelweg de juiste feiten voor te houden, maar door vertrouwen op te bouwen vanuit herkenning. Zoals Delmer het formuleerde: propaganda werkt wanneer mensen het gevoel hebben dat jij hun wereld zo goed kent, dat het er eigenlijk niet toe doet wie je bent.

‘Zo win je een propagandaoorlog’ (2024) is een boek dat sceptici, factcheckers en iedereen die zich zorgen maakt over desinformatie zou moeten lezen. Niet vanwege kant-en-klare oplossingen maar vanwege het inzicht in de manier waarop propaganda werkt, en waarom feiten en waarheid alleen niet genoeg zijn.

Leestip – Follow Her van Anna Stothard

by Leave a Comment

Hoe word je een helderziende? Simpel: je meldt je aan bij een platform voor telefonische waarzeggers, kiest een mysterieuze naam, en wacht tot iemand belt. De Britse romanschrijfster Anna Stothard deed het. In The Guardian beschreef ze hoe ze een half jaar werkte als betaalde herlderziende. Een ervaring die haar mede inspireerde voor haar nieuwe boek ‘Follow Her’ – een spannende thriller waarin een ‘spiritual influencer’ met miljoenen volgers de hoofdrol speelt.

Als je Follow Her koopt via de link hieronder dan krijgt kloptdatwel een kleine bijdrage als affiliate partner van bol.com. En jij krijgt het spannende nieuwe boek van Anna Stothard.

De sollicitatie

Anna Stothard (bron wikimedia)
Anna Stothard (bron wikimedia)

Anna Sothard had vier romans gepubliceerd, werkte als redacteur bij een uitgeverij, maar zat vast. Schrijversblok en een onvervulde kinderwens. Ze probeerde geld te verdienen als telemarketeer voor energiecontracten. Tot ze een advertentie zag: “Work from home! Use your intuition to help others find clarity!” Ze solliciteerde “probably looking for meaning just like the people who called the hotlines.”. Het sollicitatiegesprek duurde twee minuten. Een man van de boekhouding vroeg of ze snel wifi had, stuurde een contract, en vroeg als bijzaak welke methode van helderziendheid ze zou gebruiken. Het was “not entirely a lie”, schrijft Stothard, dat ze beweerde voldoende ervaring te hebben met tarotkaarten — die had ze namelijk 10 jaar daarvoor gekocht bij boekhandel Waterstones.

Het eerste telefoontje

De eerste twee weken belde niemand. Logisch: ze had geen recensies, en als profielfoto een stockfoto van de maan. Haar eerste beller was waarschijnlijk een vergissing — ze was de enige helderziende die om 9 uur ‘s ochtends op maandag ingelogd was. De man mompelde dat hij zijn baan haatte maar niet wist of hij moest stoppen. “I’m sensing that you’re not … completely satisfied where you are?” zei Stothard. Hij hing op voor ze de zin had afgemaakt. Ze voelde zich niet schuldig dat ze zich had voorgedaan als helderziende — ze voelde zich schuldig dat ze het niet beter had gedaan.

Een vijf-sterren recensie

Beller twee ging al soepeler. Een vrouw wilde weten of ze haar ex een tweede kans moest geven. Daarvoor, schrijft Stothard, waren haar tienerjaren aan de familietelefoon — quizjes doen met vriendinnen en elkaars crushes analyseren — “all the training I needed.” De vrouw was helemaal tevreden toen de “kaarten” haar vertelden dat ze zich moest richten op “nurturing and self-care”. Ze gaf Stothard een vijfsterrenrecensie en belde nog een paar keer.

Hard werken voor weinig geld

Een telefoon-helderziende verdient niet heel best: 20 pence per minuut, 25 als je iemand langer dan veertien minuten aan de lijn hield. Het minimumloon halen was “difficult, if not impossible.”

Het breekpunt

Naarmate Stothard meer positieve recensies kreeg, vond ze het werk zwaarder worden. Ze kwam er achter dat mensen met het platform bellen omdat ze niemand anders hebben om mee te praten. Eén vrouw belde een week lang dagelijks — soms vaker — om de renovatie van haar flat te bespreken, inclusief de exacte plaatsing van een kamerplant die haar ex-man haar had gegeven. Een vrouw met pleinvrees belde zo vaak dat Stothard haar stelselmatig het nummer probeerde toe te spelen waar ze echte hulp kon krijgen. Het moment van inkeer kwam toen een vrouw belde vanuit haar auto, motor stationair, om te vragen of ze die maand zwanger zou worden. Ze probeerde al vijf jaar. Stothard — zelf hunkerend naar een kind — voelde hoe makkelijk het zou zijn haar aan de lijn te houden. Ze zei iets vaags en vriendelijks. De vrouw hing op, klonk opgelucht. Stothard voelde zich er niet beter door. Daarna logde ze definitief uit. Stothard: “The guilt and exhaustion of the job escalated: the melancholy and loneliness that poured out of the phone and into me. The hope and the loss. I started to feel these people’s pain too acutely”.

Service of oplichterij?

Bij haar afscheid van het platform belde een vaste belster nog één keer. Het ging goed met haar: ze was verhuisd, ging weer naar school, had een nieuwe vriend. Ze bedankte Stothard voor alle adviezen — maar voegde eraan toe dat ze haar niet bepaald helderziend had gevonden. Die nacht, schrijft Stothard, kon ze zich bijna voorstellen dat haar tijd als helderziende geen oplichterij was geweest, maar “a small, morally complex act of service.” Bijna.

Het nieuwe boek Follow Her

Haar ervaringen als telefoonwaarzegger, plus het feit dat ze zelf per ongeluk lid werd van een sekte, vormden jaren later de basis voor haar net verschenen nieuwe roman Follow Her. Daarin houdt de jonge Frida op een afgelegen getijdeneiland in Essex haar omgeving volledig in haar greep: charismatisch, manipulatief, misschien gevaarlijk. Tien jaar later duiken de lijken op van twee meisjes. Het boek gaat over de dunne lijn tussen charisma, empathie en bedrog. Dat is precies de lijn waarop Stothard zelf maandenlang balanceerde. De review van Tom Gaisford vertelt je meer.

Leestip – Drie ex-sekteleden aan het woord. ‘Wie het systeem doorziet, wordt het probleem’.

by 4 Comments

Hoeveel sektes zijn er eigenlijk in Nederland? Een officiële registratie bestaat niet, maar schattingen lopen op tot zo’n 200 groeperingen, waarvan bij tientallen misstanden bekend zijn. In het nieuwste nummer van Skepter – het blad van Stichting Skepsis – komen drie mensen aan het woord die uit totaal verschillende gesloten gemeenschappen zijn ontsnapt. Hun verhalen geven een indringend beeld van de onvrije wereld van sektes. Maar de drie bieden ook hoop. Ze vertellen hoe ze aan de sekte zijn ontsnapt.

 Alle drie ex-sekteleden hebben een boek geschreven. Als je dat koopt via een link in dit stuk dan krijgt kloptdatwel als affiliate partner van bol.com een kleine bijdrage. En jij krijgt een interessant boek.

Jan van der Winden, Joel Crosby en Israel van Dorsten.
Jan van der Winden, Joel Crosby en Israel van Dorsten.

Jan van der Winden

Jan van der Winden groeide op in een streng antroposofische gemeenschap waar een zware sanctie stond op het ter discussie stellen van regels en overtuigingen. ‘Wie vragen stelde, werd gezien als ziek,’ vertelt Van der Winden. Zijn moeder stierf aan kanker omdat ‘echte geneeskunde zondig was’. Als tiener belandde hij in een antroposofische inrichting in België. Zijn redding was een arts die hem voor het eerst niet als patiënt behandelde, maar als slachtoffer. Later werkte Van der Winden bij de politie en specialiseerde hij zich in sektes – al bleef het onderwerp ook persoonlijk dichtbij. Tegenwoordig coacht hij mensen die nog vastzitten in gesloten gemeenschappen via Met Nieuwe Ogen Kijken. Over zijn jeugd schreef hij het boek Gekke Jantje.

Israel van Dorsten

Israel van Dorsten is één van de kinderen van Ruinerwold. Zijn vader maakte de overstap van de Moonsekte naar een wereld waarin hij geloofde dat hijzelf door God was uitverkoren. Een wereld met eigen regels en honderden geesten waarmee hij naar eigen zeggen sprak. Israel en zijn broers en zussen leefden volledig geïsoleerd: geen school, geen buitenwereld, geen medische zorg. ‘We geloofden dat de wereld was vergaan, dat wij de laatsten waren.’ Zijn eerste contact met de echte wereld? Stiekem luisteren naar de radio, op zijn vijfentwintigste. In 2019 ontsnapte hij over een schutting, midden in de nacht, naar een café in het dorp Ruinerwold. Zijn verhaal staat in Wij waren, ik ben – Weg uit Ruinerwold.

Joel Crosby

Joel Crosby groeide op in De Deur, een Nederlandse tak van een internationale pinksterbeweging. De pastor (op z’n Amerikaans uitgesproken) bepaalde met wie je omging, of je mocht studeren, en met wie en wanneer je mocht trouwen. Twijfel was gevaarlijk. Toen vrouwen misbruik door de pastor meldden en Crosby hun kant koos, werd hij buitengesloten en verloor hij vrijwel al zijn vrienden. Nu steunt hij andere ex-leden via de stichting ‘De Deur uit’. ‘Elke overtuiging heeft een rebel nodig,’ zegt hij. Zijn boek heet Achter Gesloten Deuren.

Een engel in plaats van een hulpverlener met een formulier

Wat de drie verhalen verbindt: de ontsnapping lukte alleen dankzij iemand van buiten die bleef luisteren – een arts, een café-eigenaar, een vriend. En ook de nasleep is vergelijkbaar zwaar. Reguliere hulpverlening begrijpt ex-sekteleden vaak niet goed: ze komen over als boos, verward of overdreven gelovig, en verdwijnen soms in de psychiatrie terwijl hun probleem een heel andere oorsprong heeft. Volgens Van der Winden hebben sekteverlaters ‘geen oordeel nodig, maar iemand die luistert; een engel in plaats van een hulpverlener met een formulier.’

 

Het volledige artikel is te lezen op de website van Skepsis: skepsis.nl/voormalig-sekteleden-aan-het-woord