Gert Jan van 't Land

Alle 39 leden van de UFO-sekte Heaven’s Gate pleegden collectief zelfmoord op 26 maart 1997. Daardoor wilden ze aan boord komen van een buitenaards ruimteschip. Twee sekteleden (die eerder waren weggestuurd omdat ze onvoldoende gehoorzaam waren) runnen de website van de sekte nog steeds. Aan de nineties-vormgeving is niets veranderd en ze geven op alle vragen antwoord. Gizmodo heeft een prima longread over opkomst en ondergang van de zelfmoord-sekte. In de Skepter vind je ook een prima artikel over Heaven’s Gate. GJvtL.

Dat betoogt Elena Conis in haar zojuist verschenen boek  “Vaccine Nation: America’s Changing Relationship with Immunization”. Passages uit het boek kun je lezen op Salon. Verplichte leesstof als je het succes van de anti-vaccinatiebeweging wilt begrijpen.

De anti-vaccinatie activiste Jenny McCarthy verwierf celebrity status door optredens bij onder andere Oprah Winfrey, Diane Sawyer en Ellen De-Generes. Ze werd neergezet als een strijdbare moeder die het opnam tegen de moloch van de wetenschap en de big farma: ’a fight that only mothers could truly understand’. Dat maakte Jenny McCarthy ‘newsworthy’ en hield haar in de media. De wijdverbreide kritiek op de farmaceutische industrie hielp om het vertrouwen in de wetenschap te ondermijnen. En media houden van conflict: ‘Debates, of course, are newsworthy: harmonious agreement is not. … News reports that covered the debate or simply made reference to it found in it a ready source of tension and drama. On the one side stood doctors and public health experts talking about evidence. On the other side stood parents (and sometimes politicians) talking about personal observations, struggles, and beliefs’. De strijd tegen vaccins is een strijd van emotie tegen verstand in een tijd waarin de emotie steeds hoger wordt gewaardeerd. GJvtL.

Het Haarlemse museum heeft tot 8 februari 2015 een tentoonstelling over de onwetenschap die uitspraken probeerde te doen over de eigenschappen van een mens op grond van het uiterlijk. Wetenschappers waren in de vorige eeuw met passer en liniaal serieus in de weer met allerlei kenmerken van ons gelaat en onze schedel. Een ‘talenknobbel’ op de schedel werd echter nooit gevonden en ook bleek een wenkbrauw die doorliep boven de neus niets te voorspellen. Dit type onderzoek was een kernonderdeel van de rassenleer van de Duitse Nazi’s. De tentoonstelling vertelt dan ook over een mislukte list van een aantal Nederlandse Joden. Die probeerden in 1943 tevergeefs met foto’s en metingen van hun uiterlijk aan te tonen dat ze eigenlijk niet Joods waren. Dat deze ‘list’ mislukte, maakt wel duidelijk dat de Nazi’s niet alleen geen respect hadden voor de mens maar dat ze ook geen respect hadden voor de wetenschap, ook niet voor hun eigen onwetenschap. Meer lezen: een NOS-artikel over de tentoonstelling en een NOS-artikel over de ‘Actie Portugesia’ tijdens de Nazi-bezetting. GJvtL. 

De krant New York Times zet in een lang artikel leven en werk van de skepticus James Randi op de rij. De NRC vat het NYT-artikel samen. Randi vertelt onder andere over de vele mensen die geprobeerd hebben om de miljoen dollar te claimen die hij heeft uitgeloofd aan wie paranormale gaven kan aantonen. Niemand heeft het bedrag tot nu toe opgehaald.

Heeft Randi’s strijd zin? Vaak blijven mensen geloven in hun gaven nadat ze zijn gezakt voor de ‘one million dollar challenge’: “They’re always rationalizing,” Randi told me as we walked to dinner at the casino steakhouse. “There are always reasons prevailing why they can’t do it. They call it the resilience of the duped. It’s with intense regret that you watch them go down the tubes.” 

En ook anderen blijven geloven. Zo vertelt Uri Geller over zijn ervaring nadat hij door Randi was ontmaskerd: ‘I was about to pack up the next day and go back to Tel Aviv. I thought, That’s it — I’m destroyed.” But to Geller’s astonishment, he was immediately booked on “The Merv Griffin Show.” He was on his way to becoming a paranormal superstar. “That Johnny Carson show made Uri Geller,” Geller said. To an enthusiastically trusting public, his failure only made his gifts seem more real: If he were performing magic tricks, they would surely work every time’. GJvtL.