• Skip to primary navigation
  • Skip to main content
  • Skip to primary sidebar

Kloptdatwel?

  • Home
  • Onderwerpen
    • (Bij)Geloof
    • Columns
    • Complottheorieën
    • Factchecking
    • Gezondheid
    • Hoax
    • Humor
    • K-d-Weetjes
    • New Age
    • Paranormaal
    • Pseudowetenschap
    • Reclame Code Commissie
    • Skepticisme
    • Skeptics in the Pub
    • Skeptische TV
    • UFO
    • Wetenschap
    • Overig
  • Skeptisch Chatten
  • Werkstuk?
  • Contact
  • Over Kloptdatwel.nl
    • Activiteiten agenda
    • Colofon – (copyright info)
    • Gedragsregels van Kloptdatwel
    • Kloptdatwel in de media
    • Interessante Links
    • Over het Bol.com Partnerprogramma en andere affiliate programma’s.
    • Social media & Twitter
    • Nieuwsbrief
    • Privacybeleid
    • Skeptisch Chatten
      • Skeptisch Chatten (archief 1)
      • Skeptisch Chatten (archief 2)
      • Skeptisch Chatten (archief 3)
      • Skeptisch Chatten (archief 4)

prlwytzkofsky

Marten Toonder had niet veel op met wetenschap

10 March 2011 by Gert Jan van 't Land 2 Comments

De wat oudere lezertjes herinneren zich de dagelijkse Bommelstrips van Marten Toonder (1912-2005) in NRC Handelsblad. Ik heb de Bommelverhalen altijd met veel plezier gelezen en ik herlees ze eerlijk gezegd nog regelmatig. Je kunt rustig zeggen dat ik veel bewondering heb voor Marten Toonder. Maar het is mij altijd opgevallen dat de wetenschap er in het universum van Bommel en Tom Poes niet zo goed van afkwam. Wetenschap is in Rommeldam ofwel wereldvreemd, ofwel de resultaten van wetenschappelijk onderzoek hebben de mensheid niet veel goeds te bieden. Toonder leek meer bewondering te hebben voor magie en intuïtie. Drie sleutelfiguren uit de Bommelsaga lichten dat toe. Je vraagt je af welke invloed Toonder met zijn ‘wetenschapspessimisme’ heeft gehad.

Marten Toonder had niet veel op met wetenschap 1
Prlwytzkofsky

Dr. Zbygniew Prlwytzkofsky is een onderzoeker pur sang. In de latere Bommelverhalen krijgt hij een aanstelling als ‘stadsfenomenoloog’. In die hoedanigheid geeft hij leiding aan het stadslaboratorium van Rommeldam. Toonder zet hem neer als een goudeerlijke maar wereldvreemde professor. De afstand tot de normale inwoners van Rommeldam wordt versterkt door de onbegrijpelijke germanismen waarin P. zich uitdrukt (Bommel wordt stevast aangeduid als ‘Der Boml’). Ook is het opvallend dat prof. P. wordt weergegeven als een mens in een verder door dierfiguren bevolkte wereld. Slechts weinig andere figuren krijgen deze uitzonderingsbehandeling, onder andere  de schilder Terpen Tijn en Kwetal de breinbaas (zie hieronder).

 

Marten Toonder had niet veel op met wetenschap 2
Bommel is vaak slachtoffer van Sickbock

Prof. Joachim Sickbock is niet zoals Prlwytzkofsky geïnteresseerd in onderzoek. Sickbock wil met wereldschokkende vindingen de wereld veranderen. Zijn ondernemingen zijn altijd zeer kostbaar, en hij is daarom ook altijd op zoek naar financiers. Regelmatig vindt hij in heer Bommel een financiële steun en toeverlaat. Het is duidelijk dat de elitaire Sickbock niets goeds met de wereld voor heeft. Hij gelooft niet in democratie, houdt geen rekening met zijn medemens en is vooral op zoek naar macht en faam, desnoods ten koste van anderen. Hij gaat list en bedrog niet uit de weg om zijn zin te krijgen. Toonder geeft Sickbock uiterlijk duivelse trekjes mee. Vaak wordt Bommel het slachtoffer van de vindingen van Sickbock, dat kan het aandachtige lezertje zien op het plaatje hiernaast. Sickbock’s opzetjes mislukken stevast, maar hij blijft optimistisch. Menig Bommelverhaal verlaat hij mompelend “Men zal nog van mij horen…”.

 

Kwetal, de breinbaas behoort tot ‘het kleine volkje’ dat op enige afstand van Rommeldam leeft in evenwicht met de natuur. Hij is in staat om met vreemde apparaten allerlei tegennatuurlijke verschijnselen te creëren. De Wikipedia beschrijft dit goed: “Deze apparaten, zoals de oloroon en de verdwijnpunter, worden door niemand op hun juiste waarde geschat en zeker niet door Heer Bommel. Toch is hij het die meestal het volste vertrouwen van Kwetal heeft (“Vraag maar aan Bommel, die zal het wel weten.”), zeker omdat hij allerlei kleinigheden als een kammetje, een blikopener en een paraplu als grote vindingen beschouwt, die volgens hem wel aan het reusachtige denkraam van heer Ollie ontsproten moeten zijn”. Het is duidelijk dat Kwetal een goede kracht is. In Kwetal manifesteert zich kracht en energie die bij anderen verloren is gegaan. Hiermee kan Kwetal zelfs de moeilijkste problemen makkelijk oplossen. Het is duidelijk dat Toonder bij de lezer warme gevoelens voor Kwetal wil oproepen. Toonder lijkt daarmee een keuze te maken voor magie en intuïtie, en tegen wetenschap die ofwel wereldvreemd ofwel demonisch is.

Natuurlijk bevatte het Bommeluniversum commentaar op allerlei zaken die in de Nederlandse samenleving speelden in de periode dat de strip verscheen (vanaf 1941 t/m 1986 in NRC Handelsblad, t/m 1988 in de Donald Duck). Zo uitte Toonder felle kritiek op het kapitalisme in ‘De Bovenbazen’, stelde hij vreemdelingenhaat aan de orde in ‘De andere wereld’, bestreed hij conformisme in in ‘Het boze oog’, en analyseerde hij op meesterlijke wijze sektevorming en goeroes in ‘Het platmaken’. Maar de wetenschap, die vertrouwde Toonder maar niets.

 

 

Filed Under: Kort, Pseudowetenschap Tagged With: bommel, cultuur, kwetal, marten toonder, prlwytzkofsky, sickbock, stripverhaal, tom poes

Primary Sidebar

Steun ons via:
Een aankoopbol.com Partner (meer info)
Of een donatie

Schrijf je in voor de nieuwsbrief!

Skeptic RSS feed

  • Skepsis
  • Error
  • SBM
Skepsiscongres 2026: levendig en goed bezocht
10 November 2026 - Ward van Beek

In de fuik van fabel en fictie – inzichten in mis- en desinformatie Het congres op 31 oktober was uitverkocht en succesvol! Hieronder vindt u de gehele livestream van het evenement. U kunt er doorheen bladeren om bij de verschillende…Lees meer Skepsiscongres 2026: levendig en goed bezocht › [...]

‘Dat kán geen toeval zijn!’
30 September 2026 - Ward van Beek

. Over dwalingen in de rechtszaal Rechters en juristen moeten vaak oordelen over kansen en waarschijnlijkheden, maar dat blijkt lastig. Denkfouten liggen dan op de loer – met soms dramatische gevolgen. ‘Mensen geloven niet in toeval’, hoort Erna van Balen…Lees meer ‘Dat kán geen toeval zijn!’ › [...]

Alles ADHD
24 September 2026 - Ward van Beek

. ADHD lijkt zich goed te lenen voor ludieke filmpjes op sociale media, vol overdrijving en halve waarheden. Vaak gaan ze over hoe je ADHD herkent. Praten mensen zichzelf zo al scrollend ADHD aan of valt het wel mee? Anouk…Lees meer Alles ADHD › [...]

RSS Error: Retrieved unsupported status code "404"

Is Kennedy to Blame for the Return of Measles? Yes, Obviously. My YouTube Channel has the Receipts.
20 November 2026 - Jonathan Howard
Is Kennedy to Blame for the Return of Measles?  Yes, Obviously. My YouTube Channel has the Receipts.

Our MAHA medical establishment has one real talent, blaming everyone else for their incompetence. The post Is Kennedy to Blame for the Return of Measles? Yes, Obviously. My YouTube Channel has the Receipts. first appeared on Science-Based Medicine. [...]

FDA Adds Optic Neuropathy Warning to GLP-1 RA Drug Labels
19 November 2026 - David Weinberg
FDA Adds Optic Neuropathy Warning to GLP-1 RA Drug Labels

A causal relationship between GLP-1 RAs and "eye stroke" remains tenuous, but the FDA’s decision seems reasonable The post FDA Adds Optic Neuropathy Warning to GLP-1 RA Drug Labels first appeared on Science-Based Medicine. [...]

US Loses Measles Elimination Status
18 November 2026 - Steven Novella
US Loses Measles Elimination Status

In the year 2000, the US achieved a major public health milestone—the elimination of measles. This was due to a deliberate and concerted effort starting with the first measles vaccine in 1963. Prior to that, according to the CDC, nearly all children acquired measles by the age of 15, amounting per year to 3-4 million cases, 48,000 hospitalizations, 400-500 deaths, and 1000 […] The post US Loses Measles Elimination Status first appeared on Science-Based Medicine. [...]

Recente reacties

  • Hans1263
    on Bedenkingen bij het rapport over oversterfte van Ronald Meester en Marc Jacobs
    @Klaas van Dijk Zou men denken dat de bui na enige tijd wachten en niet reageren vanzelf overtrekt?
  • Klaas van Dijk
    on Bedenkingen bij het rapport over oversterfte van Ronald Meester en Marc Jacobs
    Op https://archive.ph/9DIDg staat nog een korte reactie van Pepijn van Erp. De situatie m.b.t. de verzoeken om inzage in data
  • Renate1
    on De linke weekendbijlage (46-2026)
    @ Hans Het AD zie ik toch niet echt als een kwaliteitskrant. Misschien iets beter dan de Telegraaf, maar dat
  • Hans1263
    on De linke weekendbijlage (46-2026)
    @Renate1 Het AD helpt hiermee kwalijke sprookjes verspreiden. Dat vind ik uiterst dubieus. Je bent een kwaliteitskrant of... je bent
  • Klaas van Dijk
    on Bedenkingen bij het rapport over oversterfte van Ronald Meester en Marc Jacobs
    De afdeling PR van de VU zal vast erg blij zijn dat de activiteiten van hun hoogleraar Ronald Meester weer

Archief Kloptdatwel.nl

Copyright © 2026 · Metro Pro on Genesis Framework · WordPress · Log in