Kloptdatwel?

religie

Lezingenserie Floris van den Berg

by 32 Comments

Lezingenserie Floris van den Berg 1
Floris van den Berg

Op 7 december 2010 hebben enkele leden van de Skepsis werkgroep Utrecht2 een lezing bijgewoond van de filosoof Floris van den Berg waarin hij nog eens uitlegt waarom god niet bestaat en kabouters ook niet. En waarom een wereld zonder religie een betere wereld is.

Van den Berg is bestuurslid van vrijdenkersvereniging De Vrije Gedachte en uitvoerend directeur van Centre for Inquiry (CFI) Low Countries. Hij organiseerde in 2009 de atheïsmecampagne in Nederland met een groot billboard bij Schiphol.

De Leidse filosoof mag geschaard worden onder de groep van ‘New Atheists’ met namen als Christopher Hitchens (god is not Great), Richard Dawkins (The God Delusion) en Sam Harris (The end of faith, vertaald als Van God los), niet alleen omdat hij ook een boek over (of beter: tegen) religie geschreven heeft  maar ook omdat hij hun toon deelt: atheïsme is niet iets om stil privé te beleven, maar dient vanwege de gevaren die aan religies verbonden zijn strijdbaar in het openbaar beleden te worden. In zijn boek (Hoe komen we van religie af? Een ongemakkelijke liberale paradox) voert Van den Berg dan ook niet zozeer nieuwe argumenten aan tegen een geloof in god of goden. Sinds Immanuel Kants Kritik der reinen Vernunft is volgens hem alles wel gezegd.

Dat was ook wel een beetje het probleem van deze lezing. Wie zich enigszins verdiept had in de atheïstische literatuur kwam weinig nieuws tegen. De door Van den Berg geponeerde stelling dat iedereen eigenlijk in meer of mindere mate atheïst is (we geloven niet in Wodan, Donar, Zeus, Jupiter, Baäl, Sinterklaas etc.) komt rechtstreeks uit de koker van Dawkins: “We are all atheists about most of the gods that societies have ever believed in. Some of us just go one god further.” Ook het door de inleider met veel verve verdedigde geloof in het bestaan van kabouters, met als bewijs een in de tuin gevonden klompje en een vel papier waarop stond dat kabouters ècht bestaan, zal de Dawkins-kenner niet onbekend voorkomen (“There may be fairies at the bottom of the garden. There is no evidence for it, but you can’t prove that there aren’t any, so shouldn’t we be agnostic with respect to fairies?”)

Nee, de argumenten zijn niet nieuw, maar de strijdbaarheid is het wel. Na 9/11 zijn veel atheïstische denkers er van overtuigd dat religieuze overtuigingen niet zo onschuldig zijn als wel gedacht en dat de denkbeelden actief bestreden moeten worden. Geheel passend in de nieuw gevonden sense of urgency nemen de nieuwe atheïsten nemen dan ook geen blad voor hun mond. “Religies verdienen geen respect; achter respect voor religies schuilt laksheid”. “De paus is een staatsvijand”, “De studie theologie is een schandvlek voor de universiteit”.

Van den Berg ziet als eerste stap naar de verlossing van de wereld van religie het afschaffen van het bijzonder onderwijs. Geen van staatswege gefinancierde indoctrinatie van kinderen op school. Artikel 23 van de grondwet mag worden afgeschaft. Verder dient de overheid religie net zo te behandelen als roken: toestaan voor volwassenen zonder schade aan anderen, en verder actief ontmoedigen. Deze stappen verklaren ook de ondertitel van Van den Bergs boek (Hoe komen we van religie af? Een ongemakkelijke liberale paradox); het tegenwerken van religie lijkt verre van liberaal. Het past in zijn stelling dat we niet tolerant voor intolerantie moeten zijn.

Al met al een interessante lezing, hoewel ik het gevoel had dat het vooral een preek voor eigen parochie was. Voor iets meer (maar niet veel) tegengas zie deze discussie tussen Floris van den Berg en de ‘Meiden van Halal’.

——————————————————————————————

We zijn bij alle lezingen aanwezig geweest en daar hebben we geluidsopnamen gemaakt. Deze waren in de eerste instantie voor onszelf bedoeld en de geluidskwaliteit is niet altijd even goed. Floris heeft toestemming verleend om de opnamen hier te publiceren. Zie ze als extraatje en niet als vervanging van de lezingen.

Download lezing 1 of beluister hier:

[audio:https://s3-eu-west-1.amazonaws.com/kloptdatwel.nl/FlorisvdBerg-deel1.mp3]
Download lezing 2 of beluister hier:

[audio:https://s3-eu-west-1.amazonaws.com/kloptdatwel.nl/FlorisvdBerg-deel2.mp3]
Download lezing 3 of beluister hier:

[audio:https://s3-eu-west-1.amazonaws.com/kloptdatwel.nl/FlorisvdBerg-deel3.mp3]
Om te downloaden kan je met de rechtermuisknop op de download link klikken en ‘link opslaan als…’ kiezen.

Het in de tekst genoemde boek kan je via onderstaande link bestellen. Daarmee ondersteun je tegelijkertijd Kloptdatwel.
//

Autisme goeroe nog steeds actief

by 35 Comments

Je zou denken dat het stil zou worden rondom Andrew Wakefield. Na zijn publicatie in The Lancet dat autisme misschien wordt veroorzaakt door een vaccin, raakte hij in opspraak en zijn carrière kwam in een vrije val. Toch is nog steeds actief. Hij heeft actieve volgelingen die Wakefield zien als een Messias die het opneemt tegen het establishment. Dat blijkt uit een groot artikel dat de New York Times kort geleden over Wakefield schreef. Wie meer wil weten over vaccinaties en autisme kan het boek ‘The Panic Virus’ lezen (zie de link aan het einde van dit artikel).

Wakefield publiceerde in The Lancet een artikel waarin werd gesuggereerd dat vaccinaties de oorzaak konden zijn van autisme. Later bleek dat Wakefield gelogen had over de onderzoeksgegevens. The Lancet trok het artikel terug.  Andere onderzoekers toonden aan dat er geen verband kan worden gevonden tussen vaccins en autisme. Wakefield werd ontslagen, uit zijn beroep gezet en het tijdschrift BMJ onthulde dat hij zich had laten betalen voor zijn onderzoeksresultaten door advocaten die hun kansen op een schadeclaim wilden vergroten. Kloptdatwel beschreef dit in een eerdere blogpost.

De val van Wakefield was dus compleet. Maar er is ook grote schade. Het artikel van Wakefield in The Lancet was een startpunt van de antivaccinatiebeweging, in Nederland vertegenwoordigd door de Nederlandse Vereniging Kritisch Prikken (NVKP). Inmiddels zijn veel kinderen die niet worden ingeënt onnodig ziek geworden en overleden. Hierover schreef kloptdatwel ook eerder.

Verrassend dus om in de New York Times te lezen dat Wakefield nog steeds actief is. Hij heeft een groep volgelingen om zich heen verzameld die geloven dat het medische establishment zijn theorie de kop probeert in te drukken. Het Times-artikel maakt duidelijk hoe fel zijn volgelingen Wakefield verdedigen. Op een spreekbeurt van Wakefield in Austin, Texas, voegt een aanhanger de Times-journalist toe ‘be nice to him, or we will hurt you’. Wakefield komt naar voren als een man die overtuigd is van zijn theorie. In het Times-artikel neemt hij niets terug.

Het is interessant om je af te vragen hoe Wakefield zo kon ontsporen. Hij was een succesvolle arts (maag-darmspecialist) en had publicaties op zijn naam staan. Op een gegeven moment, medio jaren 1990, kwam hij op het idee dat het mazelenvaccin in combinatie met andere vaccins een bepaalde verandering in de darmen kan veroorzaken waardoor autisme een kans krijgt. Hij noemt deze ziekte ‘autistische enterocolitis’. Deze gedachte is het startpunt geweest van zijn strijd om anderen de ogen te openen voor deze theorie. Hij probeerde van alles om zijn vermoeden te bewijzen. Zo valt te begrijpen dat hij onethisch onderzoek deed (voorbeelden: hij nam voor zijn onderzoek tegen betaling bloed af van kinderen op een verjaardagspartijtje en hij deed onnodige endoscopieën). Ook valt zo te begrijpen (al is dit wel een stuk lastiger) dat hij zijn onderzoeksgegevens heeft gemanipuleerd en dat hij geld accepteerde. Uit het Times-artikel komt het beeld naar voren dat Wakefield al die middelen geoorloofd vond om zijn waarheid boven tafel te krijgen, namelijk dat een cocktail van vaccins autisme kan veroorzaken. Hij volhardt tot op de dag van vandaag in zijn overtuiging – ook al maakt onderzoek van anderen duidelijk dat het verband dat hij vermoedde er niet is.

Ook interessant is de vraag waarom hij zoveel actieve volgelingen heeft. Wie het verslag leest van de spreekbeurt van Wakefield in Austin begrijpt beter hoe deze charismatische man onzekere ouders een prettig gevoel kan geven en kan overtuigen dat hij hen kan helpen. De journalist van de New York Times verwoordt dit als volgt:

‘The fact that his fans have stood by him through his denunciation may seem surprising, but they may find it easier to ignore his critics than to reject their faith in him. After all, his is a rare voice of certainty in the face of a disease that is, at its core, mysterious. […] To parents who have run up against unsatisfying answers from the scientific community, Wakefield offers a combination of celebrity and empathy that leaves strong impressions’.

Wakefield is daarmee in feite niet veel anders dan een sekteleider. Dit wordt treffend verwoord door een van zijn aanhangers:

‘To our community, Andrew Wakefield is Nelson Mandela and Jesus Christ rolled up into one,” says J. B. Handley, co-founder of Generation Rescue, a group that disputes vaccine safety. “He’s a symbol of how all of us feel’.

Autisme goeroe nog steeds actief 2
Stapelen van dingen hoort bij Autisme (wikipedia)

Autisme is een goeddeels onbegrepen ziekte met ernstige gevolgen. Ouders moeten machteloos toekijken als hun babytje dat zich normaal leek te ontwikkelen, terugvalt en zich daarna niet ontwikkelt zoals andere kinderen. Thomas Insel, directeur van het National Institute of Mental Health in de USA, vertelt in het Times-artikel dat er nog geen verklaring is voor het overgrote merendeel van de autisme-gevallen. Insel noemt zichzelf daarom ‘een profeet van bescheidenheid’. Jammer dat Wakefield niet dezelfde houding kan opbrengen.

Meer lezen?

Wie meer wil lezen over autisme en vaccinaties kan heel goed het recent verschenen boek lezen van Seth Mnookin, The Panic Virus. In dit boek geeft Mnookin een goed overzicht van de gebeurtenissen in de afgelopen jaren. De boekbespreking van de New York Times vind je hier. Ook legt hij duidelijk uit hoe het zit met vaccinaties. Een aanrader lijkt me. Als je het hier bestelt, steun je Kloptdatwel.

De wereld eindigt op 21 mei aanstaande

by 68 Comments

Harold Camping weet het zeker: op 21 mei aanstaande, rond 6 uur in de middag, dan begint het einde der tijden.

De wereld eindigt op 21 mei aanstaande 3
Harold Camping (Independent)

Op die ‘dag des oordeels‘ zullen alle mensen die ooit hebben geleefd worden beoordeeld: wie zal wel en wie zal niet het eeuwige leven krijgen. Camping, 89 en opgeleid als ingenieur, is een Amerikaanse mediapersoonlijkheid met behoorlijk wat invloed. Via zijn netwerk van 150 christelijke radio- en tv-zenders, Family Radio (uitzendingen in 48 talen), spreekt hij zijn volgelingen toe. Camping heeft ook duizenden billboards door de hele USA laten neerzetten en hij heeft er 5 campers (‘project caravan’) op uitgestuurd om de mensheid te waarschuwen voor het aanstaande einde der tijden. Ook in Nederland zijn posters opgehangen (zie: http://www.dejaap.nl/2011/04/2…) (met dank aan één van onze lezers). Alles wordt gefinancierd met giften van volgelingen. Volgens The Independent wordt het vermogen van Family Radio geschat op 120 miljoen dollar.

 

De wereld eindigt op 21 mei aanstaande 4
Camper met 21 mei-waarschuwing (wikipedia)

Camping schat dat op 21 mei a.s. aan ongeveer 2% van de wereldbevolking het eeuwige leven zal worden gegund (in totaal ca 200 miljoen mensen), de rest zal in akelige omstandigheden op aarde achterblijven tot 21 oktober aanstaande, want op die dag zal het gehele universum worden beëindigd. 21 mei zal beginnen met een enorme aardbeving, daarna zullen alle graven op aarde zich openen, voor het oog van iedereen zullen de uitverkorenen worden opgenomen in de hemel, de lijken van alle andere overledenen zullen achterblijven waardoor het leven op aarde erg onprettig zal worden. Maar dat duurt zoals gezegd tot 21 oktober, want op die dag gaat de stekker uit het hele universum. Aldus Harold Camping.

Camping komt tot zijn conclusie op basis van tientallen jaren Bijbelstudie. Hij legt zijn redenering uit op de website van Family Radio. Ruwweg komt het er op neer dat je de heilige getallen 5, 10 en 17 twee keer met elkaar moet vermenigvuldigen, dan krijg je het aantal dagen (722.500) dat je moet optellen bij 1 april van het jaar 33 (de datum van de kruisiging van Jezus volgens Camping). Aan het einde van dit artikel kun je de samenvatting van zijn redenering vinden. Camping heeft eerder ook al een voorspelling gedaan dat de wereld zou eindigen op 6 september 1994. Daarover zegt hij nu dat hij de Bijbel niet goed had geïnterpreteerd. ‘But now, we’ve had the chance to do just an enormous amount of additional study and God has given us outstanding proofs that it really is going to happen’, aldus de christelijke mediamagnaat.

Het is me niet helemaal duidelijk of mensen in de VS van streek raken van de boodschap van Camping. Ik heb naar een paar stukjes live radio geluisterd (rechtsboven op de familyradio.com pagina klikken). Er wordt heel kalmpjes gesproken over hoe de 21e mei er uit gaat zien. Maar Camping krijgt wel het nodige tegengas van mainstream christenen in de USA. Die halen Bijbelcitaten aan die moeten bewijzen dat Caming er naast zit. Voorbeelden zijn Matteüs 24:35-36 (niemand kan het einde der tijden weten) en de eerste brief van Paulus aan de Thessaloniërs 5:2 (‘de dag van de heer komt als een dief in de nacht’). Iemand heeft vanuit zijn hobbykamer alles op de rij gezet in dit youtube-filmpje (meer dan 50.000 keer bekeken):

 

Ik denk dat we de Bijbel niet nodig hebben om de voorspelling van Camping naast ons neer te leggen. Zijn redenering is uiterst schimmig en onnavolgbaar en bevat geen enkel relevante onderbouwing. Vele voorspellers van het einde der tijden zijn Camping voorgegaan, geen enkele voorspelling kwam ooit uit, waarom zou dat deze keer wel het geval zijn? Gelukkig is de voorspelling erg specifiek. We kunnen al over een paar weken zien of hij gelijk heeft gehad. Daar komen we dan zeker op terug.

De berekening van Camping volgens de wikipedia:

A commonly cited argument in favor of the May 21st date is:

  1. According to Camping, the number five equals “atonement”, the number ten equals “completeness”, and the number seventeen equals “heaven”.
  2. Christ is said to have hung on the cross on April 1, 33 AD. The time between April 1, 33 AD and April 1, 2011 is 1,978 years.
  3. If 1,978 is multiplied by 365.2422 days (the number of days in a solar year, not to be confused with the lunar year), the result is 722,449.
  4. The time between April 1 and May 21 is 51 days.
  5. 51 added to 722,449 is 722,500.
  6. (5 x 10 x 17)2 or (atonement x completeness x heaven)2 also equals 722,500.

Thus, Camping concludes that 5 x 10 x 17 is telling us a “story from the time Christ made payment for our sins until we’re completely saved.”[16]

 

Illustratie voorzijde: family radio

Sai Baba overleden

by 36 Comments

Sai Baba overleden 5Afgelopen weekend (zondag 24 april 2011) overleed de Indiase goeroe Sai Baba. Hij is 86 geworden. Dat berichtten o.a. de NOS en Yahoo nieuws. Sai Baba was populair. Zelf schatte hij zijn aanhang op 6 miljoen volgelingen, Skeptici gaan uit van een aanhang van tienduizenden. In Nederland trok hij vooral in de jaren ’70 en ’80 van de vorige eeuw volgelingen. Onder zijn volgelingen zijn bekende politici, zakenmensen en artiesten. Maar Sai Baba was ook omstreden. Na kritiek in de media daalde in Nederland zijn populariteit sinds begin jaren ’90. Niettemin noemt de Minister-president van India, Manmohan Singh, het overlijden van Sai Baba in een eerste reactie ‘een onherstelbaar verlies’.  Zo veel lof vraagt om een korte terugblik.

Sai Baba claimde dat hij wonderen kon verrichten, zoals het materialiseren uit het niets van kleine voorwerpen en het laten verschijnen van heilige as (vibhuti), een stof die religieuze betekenis heeft in het Hindoeïsme.

Vibhuti uit de handen van Sai Baba (flickr foto)

De ‘Indian Skeptics’ betogen echter dat Sai Baba alleen maar goocheltrucs uithaalde. De skeptics konden al zijn ‘wonderen’ makkelijk nadoen met behulp van goochelkunsten. En omdat wij als skeptici geneigd zijn om te denken dat de simpelste verklaring vaak de beste is, gaan we er voorlopig van uit dat de wonderen van Sai Baba niet zijn bewezen. Ook al omdat hij het niet goed vond dat er wetenschappelijk onderzoek plaatsvond naar zijn magische krachten. Maar er is meer: in 1992 werd hij betrapt op goochelkunsten tijdens een filmopname. Mede door kritiek van de bekende psycholoog Piet Vroon en kritische geluiden vanuit de omroep Ikon daalde daarna zijn ster in Nederland. Volgens het skeptische woordenboek op de website van de Vereniging tegen de Kwakzalverij:

‘De giften die Sai Baba tijdens een darshan ‘materialiseert’ worden vanonder het podium waarop hij zit, aangereikt. De skeptici slaagden er eens in Sai Baba’s aangever te verjagen, en nadat de goeroe zijn omstanders een paranormale banaan beloofd had, gaven ze de arme wonderdoener een mango in handen – en na herhaald verzoek nog een kokosnoot’. […] In 1992 echter sloeg het noodlot toe. Sai Baba wilde de architect van een nieuwe tempel bedanken door een gouden ketting te materialiseren, maar de opnamen van deze feestelijke gebeurtenis lieten overduidelijk zien hoe deze ketting hem stiekem werd aangereikt. De aangever kwam het jaar daarop tijdens een mysterieuze schietpartij in Sai Baba’s slaapkamer om het leven. […] In Nederland zette de ontnuchtering ook in 1992 in, nadat psycholoog Piet Vroon een bezoek aan de ashram had gebracht en felle kritiek uitte op de strenge leefregels in ‘een soort Lager Sai-hausen’.

Een diep teleurgestelde medewerker van de Ikon schreef in 1993 in de Skepter:

‘Baba gedraagt zich als een geweldige narcist, maar hij is bovenal een handige zakenman en een goochelaar. Hij heeft een systeem van leugen en bedrog tot stand gebracht en houdt dat in stand met behulp van sociale controle, gebaseerd op het kastensysteem. De vele mensen die op de een of andere manier de kost aan hem verdienen, doen hun werk op basis van een zwijgende samenzwering; niemand heeft er belang bij om te vertellen hoe de vork in de steel zit. Een handige zet is bijvoorbeeld dat de bewaking elke maand gewisseld wordt, zodat bewakers zich niet kunnen ‘inwerken’. Waarschijnlijk heeft Baba slechts enkele vertrouwelingen en weet de grote massa van zijn medewerkers zo goed als niets. Het personeel is voorzichtig en bang. Een aantal mensen die ons na lange gesprekken onafhankelijk van elkaar vertelden hoe de vork in de steel zat (‘Baba is big, Baba is a big liar too; the vibuthi goes from one hand to the other’), vroegen met nadruk hun identiteit niet te onthullen, ook niet in Nederland’.

De strenge leefregels in de Ashram van Sai Baba en zijn vermoedelijke goocheltrucs (lees ook dit artikel in de Skepter) waren niet het enige punt van controverse. Zijn onverzadigbare seksuele appetijt trok ook de nodige aandacht. Hij deelde het bed met veel mannelijke en vrouwelijke volgelingen. Die zagen dat als een eer. En natuurlijk werden er enorme bedragen op de rekening van de spirituele leidsman gestort.

Sai Baba overleden 6
De Dri Sathya Sai Universiteit in Puttaparthi (wikipedia)

Wat je verder ook van hem kunt zeggen, Sai Baba was een goede organisator, een kundige zakenman en een inspirator. Zijn levensloop laat zich moeilijk reconstrueren. Volgens zijn hagiografie werd hij geboren na een ‘miraculous conception’ van zijn moeder Eswaramma en viel hij in zijn jeugd al op door zijn vriendelijkheid, hoge intelligentie  en de wonderen die hij verrichtte (zoals het onder zijn medescholieren zeer populaire materialiseren van snoepgoed). Op 14-jarige leeftijd zou hij na de steek van een schorpioen tot het inzicht zijn gekomen dat hij een Avatar was, een geestelijk leider. In 1944 bouwden zijn volgelingen de eerste tempel die aan de toen 18-jarige Sai Baba was gewijd. Daarna zouden nog vele tempels en gebouwen volgen, zoals bijvoorbeeld de Sri Sathya Universiteit in Puttaparthi, zijn woonplaats, waar hij ook is overleden.

Sinds de begin jaren ’70 trok Sai Baba veel belangstelling in Europa en de USA. De pers heeft een belangrijke rol gespeeld in de afname van zijn populariteit. Toen duidelijk werd dat Sai Baba een goochelaar was en dat het er niet zachtzinnig aan toeging in zijn Ashram was voor veel volgelingen de aardigheid er vanaf.

De Duivel zat erachter

by 15 Comments

De Duivel zat erachter 7
Prof. dr. Mart-Jan Paul (Christelijke Hogeschool Ede)

Breekt u zich ook zo het hoofd over de vraag hoe die Tristan van der Vlis nou tot zijn daad kwam? Volgens Prof. dr. Mart-Jan Paul is het niet nodig om nog langer te piekeren. Het antwoord is voor hem wel duidelijk. Vergeet Geert, oma, geweldadige games en de psychiatrie. Het was de DUIVEL die erachter zat! Aldus Paul, oudtestamenticus, predikant, docent aan de Christelijke Hogeschool Ede, verbonden aan de Evangelische Theologische Faculteit te Leuven en schrijver van boeken en artikelen over occulte zaken en uitdrijven van geesten.

‘Uiteraard wordt er gekeken naar de psychische kant’, zegt de professor in het Nederlands Dagblad van 15 april. ‘Maar er zouden ook deskundigen bij moeten worden betrokken die verstand hebben van occulte zaken.’ Paul zelf bijvoorbeeld? Hij lijkt te willen beginnen bij een onderzoek naar de boeken en films waar Tristan kennis van nam. Het Nederlands Dagblad schrijft:

‘Paul is benieuwd wat voor boeken en films er naar boven komen uit de nalatenschap van Van der V. ‘Het feit dat hij het over geesten heeft die hem ‘aantikken’ en die zijn leven ‘onleefbaar’ maakten, wijst erop dat hij er ver in is gegaan.’

Gelukkig hebben de feiten de occulte hooggeleerde ingehaald. Het is immers vrijwel zeker dat Tristan van der Vlis leed aan schizofrenie en al een tijdje zijn medicijnen niet meer innam. Daarover berichtte RTL Nieuws bijvoorbeeld.

Het zou Paul sieren als hij in het openbaar zijn eerdere vermoedens zou herroepen. We zijn benieuwd.