XKCD is een comic die regelmatig een skeptisch geluid laat klinken:
Als je de cartoon niet snapt, lees dan even deze wiki: Shadow_government_(conspiracy)
Lees hier meer over complottheorieen.
XKCD stuurt open brief naar alle schaduwregeringen
XKCD
XKCD strip slaat weer eens de spijker op zijn kop
De XKCD comic van Randall Munroe hebben we al vaker gebruikt. Deze onderstaande spreekt voor zichzelf:
De begeleidende tekst:
Well, we’ve really only settled the question of ghosts that emit or reflect visible light. Or move objects around. Or make any kind of sound. But that covers all the ones that appear in Ghostbusters, so I think we’re good.
Homeopathische boeken
Het onderschrift:
I just noticed CVS* has started stocking homeopathic pills on the same shelves with–and labeled similarly to–their actual medicine. Telling someone who trusts you that you’re giving them medicine, when you know you’re not, because you want their money, isn’t just lying–it’s like an example you’d make up if you had to illustrate for a child why lying is wrong.
* CVS is een Amerikaanse apotheek.
Plaatje 1:
– Je boeken hebben allemaal lege pagina’s.
Echt niet, die ene heeft een beetje inkt op pagina 78.
– Een vlek.
Dus?
Plaatje 2:
– Er zijn geen woorden. Je leest niet, er is geen verhaal.
Misschien niet voor jou. Wanneer ik naar die boeken kijk, dan denk ik aan allerlei soorten verhalen.
Plaatje 3:
Lezen is meer dan alleen wat op de pagina staat. Het vasthouden van een boek zet mijn geest aan zich te verrijken.
Eigenlijk denk ik dat het boek niet eens nodig is.
Plaatje 4:
De hele industrie is boosaardig. Inhalige uitgevers en rijke auteurs proberen ons te overtuigen dat onze hersenen hun woorden nodig hebben.
Maar ik wil me geen oor laten aannaaien.
– Wie heeft je deze boeken verkocht?
Onderschrift:
Ik heb zojuist ontdekt dat de apotheek begonnen is met homeopathische pillen op dezelfde planken te zetten als hun echte medicatie met dezelfde soort labels. Tegen iemand die op je vertrouwt zeggen dat je ze medicatie geeft, terwijl je weet dat dat niet zo is, omdat je hun geld wilt, is niet simpelweg liegen — het is als een voorbeeld dat je zou verzinnen wanneer je een kind zou moeten uitleggen waarom liegen verkeerd is.
Wetenschap(pers) – het einde van de verwondering?
Volgers van de wetenschappelijke methode, zogenaamde ‘wetenschappers’, worden er weleens van ‘beschuldigd’ koud en kil te zijn. Dit zou komen omdat ze meestal precies willen weten hoe iets werkt en geen genoegen nemen met minder. Ze zouden daarmee de verwondering uit zaken halen. Zo kon men vroeger nog verwonderd zijn om donder en bliksem (de verklaring in bepaalde landen was toen dat een god die men Thor noemde met zijn hamer aan het slaan was, en dan krijg je een klap en vonken (zoals ook een smid dat doet wanneer hij op een aambeeld slaat)). Tegenwoordig weten we dat het simpel gaat om een plotselinge ontlading (bliksem) die de lucht zo snel verwarmt dat deze uitzet = trilling van de lucht = geluid = donder.
De onderstaande strip van XKCD geeft denk ik erg duidelijk de echte positie van wetenschappers weer.
De verwondering gaat juist veel verder, tot ver voorbij het punt waar het de meeste mensen nog interesseert.
Significantie
De onderstaande XKCD comic geeft mooi wetenschappelijk onderzoek weer. Als je onzin* toetst op een significantieniveau van 0.05 (kans van 5% dat de uitkomst toeval is)* dan heb je gemiddeld eens in de 20 onderzoeken een valse positieve. De mouseover tekst is dan ook:
So, uh, we did the green study again and got no link. It was probably a–‘ ‘RESEARCH CONFLICTED ON GREEN JELLY BEAN/ACNE LINK; MORE STUDY RECOMMENDED!’
Het is een van de redenen waarom skeptici vaak geen genoegen nemen met ‘wetenschappelijke’ onderzoeken uit alternatieve bronnen. In discussies worden vaak enkele onderzoeken met een positieve uitkomst afgestoft en van stal gehaald om als onderbouwing te dienen voor hun claims. Maar die onderzoeken bieden vaak geen antwoord op de resultaten van vervolgonderzoek, dat geen positieve uitkomst vond, en zijn daarom zeer waarschijnlijk een vals-positieve.
Laten we homeopaten als voorbeeld te nemen, want zij ‘medicaliseren’ alles wat los en vast zit en hebben een bijna oneindig repertoire aan middeltjes. Stel je hebt homeopathisch middel 1, een C200 verdunning van het ingrediënt zonlicht, je test het op effect tegen maagklachten en er komt niets uit. Dan verder met middel nummer 2, een C200 verdunning van bijvoorbeeld hyenaslijm, weer niets. Maar wacht, na nog meer testen geeft nummer 17, een C200 verdunning van licht van Venus, wél een positief resultaat. Je stuurt een persbericht de wereld in en wetenschappers over de hele wereld breken zich er het hoofd over: hoe kan in hemelsnaam een extreme verdunning (ver voorbij de waarschijnlijkheid dat er nog 1 molecuul van het originele ingredient in je verdunning zit… als je ingredient uit moleculen bestaan tenminste) van een ingrediënt wat je niet kan verzamelen werkzaam zijn voor wat dan ook?
Maar wetenschappers hoeven de werking niet te snappen om de werkzaamheid te ontdekken, de ‘hoe’ komt dan later wel. Dus wetenschappers over de hele wereld testen het nogmaals en vinden geen enkel effect. De juiste conclusie is dan: het blijkt toch niet te werken en je eerste resultaat was waarschijnlijk een vals-positieve, je persbericht de wereld insturen was dus voorbarig, je onderzoek moet zonder logische verklaring van de negatieve resultaten niet gebruikt worden als reden voor meer onderzoek en het toch blijven gebruiken als onderbouwing is intellectueel oneerlijk.
* Op aanwijzingen van Jan Willem Nienhuys aangepast, zie comment