Kloptdatwel?

Paranormaal

Twee professionele mediums wetenschappelijk getest

by 23 Comments

Op 16 oktober jl. daagde Michael Marshall van de Merseyside Skeptics Society de beste mediums van het Verenigd Koninkrijk uit om de door hun geclaimde paranormale gaven te laten testen. Een aantal bekende namen werd specifiek uitgedaagd:  Sally Morgan, Colin Fry, Gordon Smith, T J Higgs and Derek Acorah. Deze toppers op het gebied van paranormaal entertainment gaven echter niet thuis. Twee anderen durfden de uitdaging wel aan:  Kim Whitton en  Patricia Putt. Op 21 oktober onderwierpen zij zich aan een test die opgezet was onder toezicht van Chris French, hoogleraar Psychologie aan de University of London, en de bekende wetenschapsjournalist Simon Singh.

Twee professionele mediums wetenschappelijk getest 1
Chris French, Head of the Anomalistic Psychology Research

Putt had zich al een keer eerder (in 2009) laten testen toen zij opging voor de  Million Dollar Challenge van de James Randi Educational Foundation. Ze faalde, maar dat zal geen verrassing zijn: nog niemand wist Randi van zijn miljoen te verlossen tot dusver.
De opzet van de recente test was als volgt: de mediums werd gevraagd een reading te doen bij vijf vrijwilligers, waarvan bekend was dat het allemaal vrouwen tussen de 18 en 30 jaar oud waren. Deze vrijwilligers zaten achter een scherm, zodat de mediums hen niet konden zien. Dit om bepaalde technieken van ‘cold reading’ uit te sluiten. Onder ‘cold reading‘ verstaan we het vertellen van allerlei zaken over de gesprekspartner zonder daar van te voren informatie over te hebben. Mediums doen dit vaak door op kleine aanwijzingen in het gezicht of de lichaamshouding te letten, die kunnen verraden dat ze al dan niet op het juiste spoor zitten.
De mediums schreven hun reading op en gaven die ook een score hoe zeker ze er van waren dat de proefpersoon zich er later in zouden herkennen. Patt en Whitton waren behoorlijk zelfverzekerd van hun readings, ze gaven die gemiddeld een score van respectievelijk 5,8 en 5,2 op een schaal van 1 tot 7.
Nadat de mediums hun werk gedaan hadden, werd aan de proefpersonen telkens alle vijf readings van één medium gegeven en gevraagd die per stuk te scoren op een schaal van 1 tot 10; hogere cijfers als de reading ‘beter klopte’.

Twee professionele mediums wetenschappelijk getest 2
De mediums konden de proefpersonen niet zien om het gebruik van een aantal technieken die bekend staan onder ‘cold reading’ uit te sluiten.

Er was maar één proefpersoon die haar eigen reading de hoogste score gaf, het ging om de volgende reading van Whitton:

Affectionate, touchy-feely sort of person. Can’t sleep well at night, all sorts of thoughts running through my head. Badminton, tennis. Wants children. Not yet, too young. Glasgow is an important place. Singing and dancing. Would like to develop performance skills. Collecting old photos of places I’ve been to. Individual likes and dislikes – laws and government, not good. Learn to get along together better would be a good start. Can’t get him out of my head. I wish we could be together. Sometimes pain in leg. Like things with salt not sugar. Dutch ancestry? Optimistic and open-minded. Want to get university degree. Living in London enjoyed very much. September is an important month. Help in canteen sometimes. Brother in Holland at home. I can get into paints and crayons. Birthday November. I enjoy winter months. Have many friends here in London. Want to go home soon to see family. Wants to go to South America.

Wat klopte zo goed aan deze reading? Behalve een aantal zaken die voor een hoop kandidaten op konden gaan (‘Living in London’, ‘wants children’)  was het vooral de opmerking over Zuid Amerika, waar zij een reis naar toe aan het plannen was. Andere details bleken er echter volstrekt naast te zitten, zoals de Nederlands afstamming.

Twee professionele mediums wetenschappelijk getest 3
Patricia Putt

Statistisch gezien was het resultaat van de test niet anders dan je zou verwachten als de proefpersonen willekeurig een reading zouden hebben gekozen. De twee mediums lieten in deze test dus niet zien dat ze over paranormale capaciteiten beschikken.
De dames reageerden verschillend op dit resultaat: Whitton benadrukte dat ze blij was dat die ene kandidaat haar reading goed had herkend, Putt legde de nadruk erop dat zij normaal gesproken wel face to face zit met de persoon die een reading krijgt. In ieder geval hadden beide dames het een enjoyable experience gevonden, geen zure verliezers dus.

Singh vatte het gebeuren als volgt samen:

Pat and Kim clearly felt that they were receiving psychic messages, and their regular clients are convinced that they have psychic powers, but our test showed no such supernatural power.

Instead, I suspect that people like Pat and Kim are intuitive and are subconsciously picking up on subtle hints, such as body language, verbal cues and so on. This provides the illusion of psychic power. Our test removed such clues, because the sitters were hidden and silent, and I think this explains why Kim and Pat failed. Nevertheless, I respect the fact that they were willing to come forward and be tested.

Twee professionele mediums wetenschappelijk getest 4
Kim Whitton, het medium dat één treffer scoorde … uit vijf (banner van haar website www.kimwhitton.co.uk)

Bronnen:

http://www.guardian.co.uk/science/2012/oct/31/halloween-challenge-psychics-scientific-trial

http://www.ghosttheory.com/2009/05/06/psychic-patricia-putt-took-the-randi-challengeand-failed

Nooit geweten: RTL is stiekem een reli-zender

by 64 Comments

Vorige week plaatste ik op hier Kloptdatwel een bericht over de nieuwe show van Derek Ogilvie. De petitie in het bericht trok tot mijn genoegen ook de aandacht van andere blogs (Joop.nl, Sargasso en FOK.nl). Een beetje vervelend was dat onze site net vrijdag ‘down’ ging en misschien daardoor de enorme stroom mails naar RTL onderbrak: ‘RTL door toeval gered van tsunami aan protestmails‘ 😉 . De petitie was natuurlijk vooral bedoeld als geintje, maar wel één met een serieuze ondertoon. Van veel mensen kreeg ik door dat ze het een heel goed initiatief vonden.
Om  wat beter onder de aandacht te brengen wat er volgens mij mis mee is om Ogilvie te blijven uitzenden zoals dat nu gebeurt, en om uit te vogelen hoe RTL er zelf tegen aankijkt, stuurde ik vrijdag jl. de volgende e-mail aan de contactpersoon voor de pers voor het onderwerp Ogilvie:

Van: Pepijn  Aan: contacpersoon voor de pers
Onderwerp: Standpunt RTL mbt Derek Ogilvie: Unexpected

Geachte XXXX,

In het nieuwste programma van Derek Ogilvie claimt hij met de geesten van overledenen te kunnen communiceren. Gezien het programma lijken de personen bij wie hij readings doet die claim als waar te accepteren en er van uit te gaan dat Ogilvie daadwerkelijk met hun overleden dierbare communiceert. Wetenschappelijk gezien is er echter geen enkele aanwijzing dat dit zou kunnen en Ogilvie is al diverse keren door de mand gevallen in serieuze tests.
Het programma wordt vertoond zonder dat duidelijk wordt gemaakt wat RTL zelf denkt van Ogilvies claim. Is het alleen maar show of steunt RTL Ogilvie in zijn claim? Aangezien het een productie van RTL zelf is en het gaat om gevoelige kwesties als rouwverwerking, waar mijns inziens zorgvuldig mee moet worden omgesprongen, lijkt het me niet te veel gevraagd om die opheldering van u te vragen. Ik zou daarom graag antwoorden krijgen op de volgende vragen:

1. Communiceert Derek Ogilvie volgens RTL daadwerkelijk met de geesten van overledenen?

Indien het antwoord hierop ‘ja’ is, dank ik u voor uw reactie en kunt u de rest van mijn vragen overslaan. In de andere gevallen heb ik de volgende vragen, die te maken hebben met de zorgvuldigheid, die ik eerder noemde:

2. Waarom meldt RTL niet voorafgaande, gedurende of aan het einde van het programma, dat naar de mening van RTL Ogilvie waarschijnlijk gebruik maakt van trucs (bijvoorbeeld cold-reading) en dat de kijker niet er van uit kan gaan dat Ogilvie daadwerkelijk met doden kan communiceren?

3. Wat vertelt RTL aan de mensen die meedoen aan een reading en speciaal de personen die om een ‘onverwachte’ reading hebben gevraagd? Wordt hun medegedeeld wat het standpunt van RTL is met betrekking tot Ogilvies geclaimde gave?

4. Indien u die personen niet op de hoogte brengt van dat standpunt van RTL, vindt u dan niet dat RTL zich schuldig maakt aan misleiding? En mogelijk zelfs medeplichtig is aan oplichting, zoals journalist Chris Klomp beargumenteert in zijn blog van 25 oktober jl. getiteld ‘De strafbare babbel van Ogilvie’ (http://rechtbankverslaggever.wordpress.com/2012/10/25/6957/)?

5. In het geval u zich bij de eerste vraag realiseerde dat u die zichzelf nooit gesteld had, bent u het dan met mij van mening dat dit dan onmiddellijk moet gebeuren gezien het gevoelige karakter van de kwesties die aan de orde komen? En dat het dan beter is om de uitzendingen en productie van het programma op te schorten, totdat u die vraag wel beantwoord heeft?

Ik hoop dat u deze antwoorden wilt beantwoorden.

Met vriendelijke groet,

Pepijn van Erp
bestuurslid Stichting Skepsis

Nooit geweten: RTL is stiekem een reli-zender 5
Gezellig mailen met RTL

Ik kreeg al vrij snel een drieregelig antwoord, waarin ze stelde dat Derek Ogilvie niet gedagvaard was en dat het een discussie was tussen gelovigen en niet-gelovigen. Dieper er op ingaan zou geen relevante antwoorden opleveren. Hmm, hier had iemand duidelijk niet helemaal begrepen wat ik gevraagd had. Daarom besloot ik het misverstand even uit de weg te helpen (ik had de kwestie rond Van den Hurk niet genoemd, maar er natuurlijk wel aan gerefereerd in de petitietekst):

De vragen in mijn mail staan geheel los van de individuele kwestie Van den Hurk en het korte geding wat daar over gaat. Ik heb niet het idee dat het daar gaat om dezelfde vragen die ik u stel.
Mijn vragen gaan in zekere zin over de discussie tussen geloven en niet gelovigen, maar meer vraag ik u specifiek om de visie van RTL op de verantwoordelijkheid en zorgvuldigheid die u al dan niet meent te moeten betrachten met deze uitzending. Het gaat hier immers om mensen die in hun rouwproces tegen serieuze problemen lijken aan te lopen.
Ik zou teleurgesteld zijn om te moeten concluderen dat RTL niet eens een poging doet om mij (en anderen) te overtuigen dat er goed over nagedacht is (zie vraag 5 in mijn vorige mail). Ik hoop dat u daarom toch alsnog op mijn vragen in wilt gaan.

Nu kreeg ik een mail met maar liefst een regeltje meer als antwoord! Daarin stelt RTL dat ze achter de programma’s van Ogilvie staan die zij hebben gemaakt en dat ze daarin zonder trucage of effecten laten zien wat Ogilvie doet. Ze menen een programma te brengen waaruit mensen troost halen en dat ze op een betrokken en integere wijze omgaan met de mensen die in het programma een reading krijgen.
Helaas ging de woordvoerder dus weer niet concreet in op mijn vragen, daar schijnen die communicatielieden ook voor opgeleid te worden. Maar ik snap nog steeds niet precies wat ze van Ogilvies claims vinden. Ik waagde er nog een mail aan, maar daarop kreeg ik geen antwoord meer:

Uit uw reactie maak ik op dat u het niet echt belangrijk vindt om u ervan te vergewissen of Derek Ogilvie al dan niet bewust gebruik maakt van cold reading technieken. Dat is mijn ogen onverantwoordelijk: u loopt dus bewust het risico dat u zelf misleid wordt door Ogilvie en daarmee instrument wordt in zijn misleiding van een veel groter publiek.
Hoe u deze nalatigheid kunt verantwoorden en dan nog steeds kunt spreken van een integere wijze waarop u met de mensen omgaat die een reading krijgen, is mij een raadsel.

Nu ik er nog eens goed over nagedacht heb, moet ik RTL misschien excuses aanbieden. Wat mij nog niet direct duidelijk was geworden uit de antwoorden, is dat ze er dus bewust voor kiezen om geen vragen te stellen bij Ogilvies beweringen. Je gelooft er in of niet.  De vraag of je kunt toetsen of ‘t echt is of slechts een trucje, vinden ze überhaupt niet de moeite waard om te beantwoorden. Er is wat voor te zeggen natuurlijk, maar eigenlijk alleen als je het inderdaad in een religieuze context ziet. Maar dat hadden ze toch wat duidelijker kunnen maken, door gewoon op mijn eerste vraag volmondig ‘ja’ te antwoorden?

Nooit geweten: RTL is stiekem een reli-zender 6
De avatar van Ogilvie op zijn Twitter profiel

Als de RKK een kerkdienst uitzendt, verwacht ik ook niet dat er een disclaimer vooraf wordt getoond waarin staat dat voor veel van wat er volgt geen wetenschappelijke gronden zijn. Hoewel ik het wel grappig zou vinden als er bij het uitdelen van de hosties een boodschap door het beeld zou rollen als ‘nu worden ouwels uitgedeeld, waarvan de katholieke leer stelt dat die na de consecratie het fysieke lichaam van Christus zijn geworden. Maar daarvoor is geen wetenschappelijk bewijs overlegd.‘ Maar het zou het een beetje flauw zijn dat te eisen.
Als je het programma van Ogilvie als een religieuze uiting ziet, valt natuurlijk alles op zijn plaats en is ook de pose die Ogilvie op zijn Twitter avatar aanneemt opeens heel erg veelzeggend. RTL is gewoon een religieuze zender! En de show van Ogilvie is er voor de gelovigen. Inderdaad heel van flauw van skeptici om hier tegen te protesteren.
Het enige dat me nog bevreemdt, zijn die reclameblokken tijdens deze dienst …

RTL4, verlos ons alstublieft van Derek Ogilvie

by 72 Comments

Het kan u haast niet ontgaan zijn: de nieuwe serie van Derek Ogilvie op RTl4 leverde al vóór de eerste uitzending een hoop rumoer op. In zijn nieuwe reeks Unexpected beweert Ogilvie contact op te nemen met overleden familieleden van de mensen bij wie hij een reading doet. In de eerste aflevering zou een item zitten rond de in 1995 vermoorde Nicole van den Hurk en daar was haar vader niet zo blij mee. Om een kort geding te voorkomen, heeft RTL4 afgelopen donderdag dus eerst maar aflevering 2 uitgezonden, maar is nog steeds van plan de gewraakte aflevering alsnog uit te zenden.

RTL4, verlos ons alstublieft van Derek Ogilvie 7De eerdere programma’s van Olgivie waren al tamelijk gênant, nu gaat hij nu toch wel erg ver in het misbruik maken van de emoties van de mensen waarbij hij langs gaat voor een reading. Zogenaamd contact opnemen met dierbare overledenen is een vorm van entertainment waarvan we, wat mij betreft, verschoond zouden mogen blijven op televisie. De kunstjes van Ogilvie zijn gebaseerd op de ‘cold reading’-techniek en de paar keer dat hij getest werd, faalde hij zoals verwacht. Ook het VARA-programma RAMBAM ontmaskerde Ogilvie al eerder door hem met de geest van een nog springlevende grootvader te laten communiceren. Blijkbaar heeft dit RTL4 er echter niet van weerhouden om toch zaken te blijven doen met Ogilvie.

Bij dezen biedt Kloptdatwel de mogelijkheid aan om RTL4 op andere gedachten proberen te brengen door middel van een e-mailpetitie. Meedoen aan de petitie houdt in dat er een mail gestuurd wordt aan publieksservice@rtlnederland.nl met de volgende tekst (aanpasbaar als u liever een andere tekst stuurt) :

Hallo RTL4,

De eerste twee uitzendingen van ‘Derek Ogilvie: Unexpected’ toonden aan wat een vergissing u maakt door met dit ‘medium’ in zee te gaan. Ondanks het (nog) niet uitzenden van het item rond de vermoorde Nicole van den Hurk was wat de kijker voorgeschoteld kreeg tenenkrommend. Ogilvie maakt op gênante wijze misbruik van emoties van mensen die een overleden dierbare missen. Dat hij daarvoor simpele trucjes gebruikt, die niets te maken hebben met helderziendheid, is al diverse malen aangetoond.

De reclameopbrengsten rond het programma zijn vast interessant. Natuurlijk is het aantrekkelijk om een spot uit te zenden gedurende zo’n programma: alles wat tussen zoveel onzin geplaatst wordt, zal meteen een stuk geloofwaardiger overkomen.  Maar vindt u het eigenlijk wel verantwoord deze man een podium te blijven bieden voor zijn bedenkelijke activiteiten zonder die heel nadrukkelijk te presenteren als een goochelact?

Kunnen we het alstublieft bij deze eerste twee uitzendingen van Ogilvie laten? Een suggestie voor opvulling van de vrijvallende zendtijd wil ik graag doen: de serie Bullshit! van Penn & Teller. De allereerste aflevering heeft als titel: ‘Talking to the Dead’. Kan haast niet toepasselijker, toch?

Groet,

NB De petitietekst is een heel klein beetje aangepast op 25 oktober, omdat RTL zich nog niets heeft aangetrokken van de petitie. De boefjes!

Derek Ogilvie: Unexpected

This petition is now closed.

End date: Jun 06, 2013

Signatures collected: 173

173 signatures

Op GeenStijl schreef Annabel Nanninga  ook een pittig stukje over Ogilvie. Zij merkt daar terecht op dat “Pas als de adverteerders gaan mokken, gaat RTL4 dingen serieus nemen.” Daarom heb ik even overwogen de petitie zo in te richten dat aan al die adverteerders een oproep uitgaat, maar dat gaat een beetje ver en levert ook teveel spam terug op.

Als zelf u verder nog actie zou willen ondernemen kunt u contact opnemen met de volgende 30 commerciële partijen die adverteerden in de twee reclameblokken tijdens de eerste uitzending: NIVEA, Simpel.nl (T-Mobile Netherlands), Garnier, Etos (in de spot van Garnier), Kinder (Bueno), Krasloten, Primera, Bisolvon, Hyundai, Keukenkampioen, ANWB, TLC.nl, Kruidvat, L’Oreal, UPC, Swiss Sense, Praxis (in spot voor www.green-kids.nl), Alpro, Zendium, KPN, Wella, Carglass, Pepper.nl, C1000, Christian Aquilera Perfumes, Always, BeterBed, Rabobank, Couverts.nl en Zalando.

En nu de aflevering van Penn & Teller, waarin het ‘cold reading’ wat Ogilvie gebruikt, uitgelegd wordt:

‘Supernatural Sexy Time’

by 36 Comments

'Supernatural Sexy Time' 8
Ke$ha (bron: Wikipedia)

Zangeres Ke$ha (bekend van hits als We R Who We R en Tik Tok) heeft een nieuwe cd uit genaamd “Warrior”. Op zichzelf niet zo opzienbarend, ware het niet dat de inhoud van het album nogal bizar aandoet.

Ke$ha vertelt aan Ryan Seacrest in een interview dat zij ‘sexy time’ heeft gehad met een geest of entiteit. Het nummer ‘Supernatural’ is gebaseerd op deze erotische ervaring met het bovennatuurlijke. Naast een erotische ervaring met een geest staan er nog meer rare onderwerpen op de cd, verklaart Ke$ha zelf. Tijdens een spirituele zoektocht rond de wereld heeft Ke$ha namelijk leeuwenwelpjes gered, gedoken met witte haaien en is zij in vorige levens gedoken middels hypnose. In de media komen meerdere zogenaamde ‘paranormal investigators’ aan het woord over deze verschijnselen, maar zij geven geen natuurlijke verklaringen. Eén ‘onderzoeker’ claimt dat het onwaarschijnlijk is dat Ke$ha een warme ervaring heeft gehad want als er een geest in de buurt is, is het namelijk koud. Een ander wil het niet uitsluiten maar zegt dat seksuele ‘encounters’ met geesten zeer zeldzaam zijn. Een derde vertelt dat het moeilijk is een ‘echte’ verschijning te onderscheiden van een lucide droom. Geen van hen komt met de volgende natuurlijke verklaring van Kesha’s ‘bovennatuurlijke’ ervaring.

The Nightmare by John Henry Fuseli
‘De Nachtmerrie’ van Henry Fuseli (1781) wordt gezien als een klassieke afbeelding van slaapverlamming dat gezien wordt als een demonisch bezoek. (bron: Wikipedia)

Is Ke$ha echt bezocht door een spook/entiteit in haar slaap waarmee zij vervolgens een seksuele ervaring mee heeft gehad? Waarschijnlijker is dat Ke$ha last heeft gehad van zogenaamde ‘slaapverlamming’. In The Skeptic’s Dictionary is te vinden dat deze aandoening voorkomt tijdens het in slaap vallen (hypnagogische staat) of tijdens het wakker worden (hypnopompische staat). Het karakteriseert zich door een onvermogen om te bewegen en het gevoel dat een entiteit aanwezig is die druk uitoefent op het lichaam. Het beroemde schilderij De Nachtmerrie van John Henry Fuseli beeldt dit buitengewoon mooi uit. Seksuele opwinding tijdens slaapverlamming is niet ongewoon en dit zou een effect kunnen zijn van overgebleven hersenactiviteit vanuit de REM-slaap. Dit wordt beaamd door Clete Kushida van Stanford University.

Slaapverlamming geeft een natuurlijke verklaring voor Ke$ha’s bovennatuurlijke ervaring. De specifieke informatie die zij geeft in het interview komen overeen met wat verwacht kan worden bij een geval van slaapverlamming. Clete Kushida geeft tips om ‘sleep paralysis’ te voorkomen: geen dutjes doen, genoeg slapen en niet op de rug slapen. Misschien heeft Ke$ha hier wat aan (maar het is natuurlijk aan haar of ze deze ‘sexy time’ wel wil missen).

Update: paragnost vindt geen aanwijzingen over Tanja Groen

by 42 Comments

Update: paragnost vindt geen aanwijzingen over Tanja Groen 9
De helderziende Loet van der Gouw kijkt verbaasd

Gisteren besteedde het NOS-journaal aandacht aan het werk van de helderziende en wichelroedeloper Loet van der Gouw. Uit politieonderzoek blijkt dat de buis die hij had aangewezen nooit het lichaam van de sinds 1993 vermiste Tanja Groen heeft bevat.

Op 5 september schreef Pepijn van Erp op Kloptdatwel een artikel over Loet van der Gouw. Die claimt dat hij de fiets heeft gevonden van de sinds 1993 vermiste Tanja Groen. Pepijn schreef dat de politie had laten weten dat de fiets niet van Tanja kon zijn: de fiets is van het verkeerde merk, het framenummer is verkeerd en de ingegraveerde postcode ontbreekt. Loet van der Gouw was hierdoor vreemd genoeg niet uit het veld geslagen. Hij dreigde zelfs hoogleraar Van Koppen met een rechtszaak wegens smaad omdat die had uitgelegd dat paragnosten niet over bijzondere kennis of gaven beschikken. Ze doen volgens Van Koppen niets anders dan hun uitspraken ‘retrofitten’ totdat die voldoende op de werkelijkheid lijken. Voorspellen doen ze niets. We schreven eerder over de techniek van het retrofitten op Kloptdatwel naar aanleiding van een artikel van de hoogleraar Harald Merckelbach eind juni van dit jaar in de krant NRC Handelsblad.

De paragnost Loet van der Gouw claimde niet alleen dat hij de fiets van Tanja had gevonden. Hij had ook een buis aangewezen waarin het lichaam van Tanja zou hebben gezeten. Daarover schreef de NOS onlangs. Het NOS-journaal meldde gisteren dat uit politieonderzoek blijkt dat de buis nooit een lichaam heeft bevat.

Ik kijk met vertrouwen uit naar de rechtszaak die Van der Gouw wil aanspannen tegen Van Koppen. Ik vind het ondertussen erg zonde van alle moeite die de politie aan deze verkeerde sporen heeft besteed. Tijd die beter had kunnen worden besteed. Treurig is de zaak vanwege de valse hoop die de nabestaanden misschien even hebben gevoeld.

 

Foto voorzijde: Tanja Groen, uit een video begin jaren 1990 (Netwerk)