Deze voordracht gaf Kylie Sturgess tijdens het World Skeptics Congress 2012 in Berlijn.
Why Can’t a Teacher be More Like a Scientist? Pseudoscience in Education
Pseudowetenschap
Michiel Haas over het 30-puntenplan tegen elektrosensitiviteit
Michiel Haas, bouwbioloog en deeltijd hoogleraar aan de TU Delft, schrijft over zichzelf: “Michiel Haas, is een van de eerste pioniers op het gebied van duurzaamheid en al meer dan 35 jaar bezig met duurzaam en gezond bouwen, wonen en werken. Van huis uit architect, was hij al snel bezig met de bouwbiologie, de wetenschap van het gezonde en milieubewuste bouwen, wonen en werken. Als oprichter van het Nederlands Instituut voor Bouwbiologie en Ecologie (NIBE) is hij ook iemand die veel invloed op het Nederlandse duurzaamheidsbeleid heeft, daarnaast is zijn rol als professor aan de Technische Universiteit Delft met de leerstoel Sustainability & Materials, een belangrijke voor een generatie ingenieurs waar duurzaamheid een basisgedachte moet zijn om vanuit te werken.” Haas schrijft ook klinkklare nonsense op zijn blog. In een bericht van 3 juni jl. presenteert hij het bizarre 30-puntenplan tegen elektrosensitiviteit van Charles Claessens uit. Zonder één woord van kritiek.
Haas heeft wat met straling, in de inmiddels beruchte Zembla-uitzending ‘Ziek van je mobieltje‘ maakte hij zijn opwachting als ‘stralingsdeskundige’, maar dat is hij dus helemaal niet. In zijn blog doet Haas, met goedvinden van Claessens, diens ideeën uit de doeken: een 30-puntenplan tegen elektrosensitiviteit. Zeer de moeite waard om kennis van te nemen, volgens Haas. Hier zijn die dertig punten, die komen na een merkwaardige uitleg over het immuunsysteem. Ik heb er af en toe wat commentaar bijgezet of een link naar wat zinniger informatie, maar als er iemand nog aanvullingen heeft, plaats ik die er graag bij.
- 1.
Zorg dat je elektrosmog arm woont, in ieder geval de slaapplaats dient hieraan te voldoen. Vermijdt dirty power en dirty air.
- Wat dirty power is, legt Claessens niet uit, maar het zal wel gaan om vermeend schadelijke verstoringen van die mooie sinusgolven van de wisselspanning van ons elektriciteitsnet.
2. Zorg dat je je lichaam ontgift en de zware metalen kwijtraakt. Bij dit punt wordt een ionisch voetenbad getoond. Welbekende onzin, zo’n bad kleurt bruin door roestvorming. Ook als je je voeten er niet in steekt.
3. Bioresonantie, maar dan de frequentie therapie volgens Rife/Clark. Bioresonatie is in vele versies te vinden, hier gaat het om iets dat door Raymond Royal Rife is bedacht en o.a. door Hulda Clark is opgepikt. Ook bij het beruchte Natuur Geneeskundig Centrum Energy Healing te Veldhoven werd iets dergelijks gebruikt.
4. Leverreiniging volgens Hulda Clark (kost niets en duurt 24 uur). Heel belangrijk. En een parasieten kuur volgens Hulda Clark. Clark kom je erg vaak tegen in de wereld van de kwakzalverij, in ‘Dr. Hulda Regehr Clark, de koningin der kwakzalvers‘ geeft Marie Prins een overzichtje van de processen waartoe haar praktijken zoal hebben geleid.
5. Bescherm jezelf. Klinkt leuk, maar als het moet komen van een Bioprotect kaart, slaat het totaal nergens op. Die richt zich op longitudinale radiogolven, die nooit iemand heeft kunnen aantonen.
6. Lees een aantal boeken als ‘Flow System Therapy’ van Han Stiekema, ‘Het Veld’ van Lynne McTaggart en ‘Colloïdaal Zilver’ van Marvin Lee Robey. Een boek lezen is natuurlijk niet slecht voor je, wel als je de onzin die erin kan staan voor waarheid aanneemt.
7. Gebruik Diospyros Kaki Creveld, om onverwerkte trauma’s kwijt te raken. Er zou een kaki-boom in Nagasaki redelijk ongeschonden ontkomen zijn aan de verwoestende atoombom die er op 9 augustus 1945 boven plofte. Homeopaten maken van die boom natuurlijk graag suikerpilletjes.
8.
Koop het boekje ‘Gezichtsdiagnose’ en neem ontbrekende Schüssler zouten. Gezichtsdiagnose zegt me weinig maar Schüssler zouten zijn zouten die net zo verdund zijn als de meeste homeopathische middelen, maar dan niet geschud. Blijkbaar kun je aan het gezicht zien welke van de zouten het meest geschikt is voor iemand. Het zal niets uitmaken met die verdunningen.
9. Veel vitamine C of ascorbinezuur (zelf in capsules doen). “Om mercurius te verwijderen”, staat er zonder verdere uitleg. Zitten we vol kwik ofzo? Vast iets met die angst voor amalgaam vullingen.
10. Diverse vitamins als: D3 plus K2. vitamine B-12 evenals vitamine B-15 en AlgaeCal Plus. Iets “om te zorgen dat het Calcium op de juiste plaatsen komt”. Lijders aan elektrohypersensitiviteit zouden vaak een calciumtekort hebben.
11. Capsules maken met Cayennepeper en iedere dag een innemen. “Cayennepeper in een glas citroen thee is ook lekker.”, staat er. Wat het met elektrosensitiviteit te maken zou hebben of het immuunsysteem, wordt ons onthouden.
12. Capsules maken met Kurkuma of geelwortel of Koenjit of Turmeric, en iedere dag een innemen. Zonder uitleg.
13. Capsules maken met Koriander, en iedere dag een innemen. Ook zonder nader commentaar.
14. Bij slaapproblemen: potje ‘Ontspanning gel’ gewoon zo onder bed plaatsen. Het gaat om de ‘ClaeSlaap’ dat iets zou doen met die ongrijpbare longitudinale radiogolven (ook Tesla-golven genoemd), die niet bestaan.
15. Wanneer u het kunt verdragen, MMS1 druppels en/of MMS2 capsules. Dit slaat op ‘Miracle Mineral Supplement (of Solution)’, een berucht kwakzalversproduct dat wordt gepropageerd door de sekte-achtige beweging rond Jim Humble. Onlangs schreef ik over een dubieuze test die ze zouden hebben uitgevoerd in Uganda, waarmee zou zijn aangetoond dat MMS malaria geneest. Het Rode Kruis probeert deze succesvolle test natuurlijk te verbergen om de belangen van Big Pharma te beschermen. En meer van dat soort onzin.
16. Eet geen brood meer
17. Veel bewegen
18. Gebruik Groene Leem, bv. Vertagil. (werkt als detox.) “Groene leem is een levende, intelligente stof waarvan de werking nog nooit in het laboratorium is nagebootst” en “Volgens wetenschappelijk onderzoek zou leem de bakermat van de hogere levensvormen op aarde kunnen zijn.” Tsja.
19. Wobenzym N, 1 dragee/dag Nog nooit van gehoord, maar als klopt wat er in Wikipedia over staat, hoeven we er weinig van te verwachten.
20. Gebruik Dr. Mercola’s Immune Support. Een dokter die ook al eens door de Federal Drugs Agency op de vingers is getikt vanwege dubieuze claims.
21. Drink maximaal een maand lang uitsluitend gedestilleerd water. Niet lekker en als je teveel drinkt ook niet zo goed voor je. “Het is wel noodzakelijk om het goed aan te vullen met multivitaminen en kalk”, staat er als waarschuwing bij.
22. Gebruik acupressuur. Er wordt verwezen naar een website waar je een “Reflexology Tool Collection” kunt bestellen. Een gesponsorde inbreng?
23. Draag een Fir-Tex vest. Geeft meer energie. Meer reclame voor een onzinproduct. Van hun website: “FIR-TEX is een geprepareerde stof; het gebruikt een bewerking van FIR (Far Infrared Rays), een bewezen veilige methode van gezondheidszorg op natuurlijke wijze! Dankzij geheime formules op basis van tallen geoxideerde mineralen en zeer speciale manieren van toepassen, fungeert FIR-TEX als een in werking gestelde spiegel of zwart lichaam; deze vangt de thermische stralen op die door de lichaamswarmte wordt uitgestraald, reageert talloze heilzame en bevorderlijke gevolgen heeft op cellen en weefsels waardoor nooit eerder bereikte resultaten behaald worden. Een absolute revolutie.” Ah, het houdt je lekker warm. Zoals de meeste vesten.
24. Elektrosensitieven zijn gevoelige personen “Het is normaal dat elektrosensitieven ook enigszins ‘paranormaal’ begaafd zijn”, staat er ook. Daar hoef ik verder niets aan toe te voegen. Laat de paranormaal begaafde elektrosensitieven zich melden voor de Sysiphus prijs. Het miljoen dat ze ermee winnen, compenseert aardig de kosten die ze hebben gemaakt om al die anti-stralingsonzin aan te schaffen.
25. Vul de online vragenlijst in op http://www.hputest.nl/vragenlijst-online.htm. HPU is een bedenksel van biochemicus dr. John Kamsteeg.
26. Coherentie Onder Hardware staat er vervolgens: “Ik [Claessens, neem ik aan] heb al eens geschreven, dat je met het zwaaien van een laser, kamers kunt ‘ontstoren’. De laser bestaat uit coherent licht, en die kan wat met elektrosmog doen. Is in de bouwmarkt als ‘waterpas’ verkrijgbaar. Elektrosensitieve personen worden de werking ervan meteen gewaar.” Lijkt me een uitgelezen kans voor een skeptische proef.
27. Reiki is een gecompliceerd soort handoplegging waarbij universele levensenergie wordt doorgegeven en energetische blokkades worden opgeheven. Het doet het alleen niet beter dan nep-Reiki.
28. Zuurtegraad. Hier wordt alleen gesproken over de pH van je urine, meestal hebben ze het over die in bloed. Wat het verder met je immuunsysteem van doen heeft, wordt niet uitgelegd.
29. De ClaeSmog
30. Repareren beschadigd immuunsysteem met ClaeSmog. Ik citeer: “De werking berust op Royal Rife frequentietherapie, met gebruikmaking van *longitudinale golven*, welke Nikola Tesla al beschreef, maar door veel wetenschappers niet begrepen worden.” Het idee van die Tesla-golven heeft een aantal fanatieke aanhangers, met één van hen hadden we in de commentaren bij Skepsis en Niburu op Windesheim een stevige ‘discussie’ daarover.
Het 30-puntenplan van Claessens is ook als pdf te downloaden en in die versie staat nevenstaande foto met als bijschrift: “De Philips AirFryer, waarmee je zonder vet frietjes kunt bakken veroorzaakt nogal wat *dirty air*. Er bovenop staat nu een ClaeProtect.” Jammer dat Haas, dit voorbeeld niet even noemde in zijn blog, hadden we dat bijna gemist.
Is het alleen maar neutraal doorgeven wat Haas doet? Nee, hij besluit zijn blog met:
Ik, Michiel Haas, ben Charles Claessens dankbaar dat hij bereid was zijn enorme kennis op dit gebied via deze blog met mijn relaties te delen. Ik hoop dat veel mensen baat mogen hebben bij het volgen van het 30-punten plan.
Deze Haas is dus bijzonder hoogleraar aan een respectabele instelling als de TU Delft. Ik hoop dat zijn hooggeleerde collega’s hier eens met hem over in discussie gaan.
Onbekend Kwak-Apparaat
Op de website van SKEPP, de Belgische zusterorganisatie van Stichting Skepsis, houdt Roeland Heeck een verzameling bij van ‘rare apparaten‘. Veel van die apparaten worden gebruikt door alternatieve therapeuten om diagnoses mee te stellen en om ziektes te bestrijden. Van elk apparaat is beschreven wat het zou moeten doen en waar je het wellicht kunt aantreffen. Het zijn ‘rare apparaten’ omdat de claims over de werking niet gebaseerd zijn op fatsoenlijk onderzoek en meestal nogal bijzonder zijn gezien de huidige stand van kennis in de natuurwetenschappen, biologie en geneeskunde.
De verzameling wordt regelmatig aangevuld, ook via tips die naar SKEPP gestuurd worden. Van het volgende apparaat werd een afbeelding ingestuurd, maar het is nog niet gelukt om erachter te komen hoe het heet en wie het op de markt brengt. Informatie daarover is van harte welkom!
De inzender merkte het volgende op over het apparaat: “Het kastje kan niet worden opengemaakt en is volgens ons verder helemaal leeg. Er staan geen referenties op en het kan niet worden aangesloten op het elektriciteitsnet.” Omdat er geen stekker voor het net aan zit en ook niet in batterijen wordt voorzien, zal het volgens rareapparatenexpert Heeck wel weer gaan om “hogere energieën”. Dat zijn die welke in de natuurkunde onbekend zijn. Ook de “zend”-piramide wijst in die richting.
Informatie is welkom. Hier in de commentaren, via ons e-mailadres of rechtstreeks naar SKEPP.
Mobiele telefonie sloopt homeopathie
Ze onderzoeken van alles, die homeopaten. Zelfs kikkervisjes. Het ontwikkelingsproces van kikkerdril via kikkervisjes tot kikkertjes kent u waarschijnlijk nog wel van de basisschool. Menig schoolklas vult een aquarium met het spul om te kijken hoe dat verloopt. De leukste verandering om te zien, is het groeien van de pootjes aan het kikkervisje. Nog wat later wordt het staartje geabsorbeerd. De snelheid waarmee dit alles geschied, is te beïnvloeden. De metamorfose van het larvestadium (kikkervisjes) naar dat van subadult, wordt ingezet onder invloed van het prohormoon thyroxine. Als je nu zelf dat thyroxine aan het water toevoegt, gaat het allemaal wat sneller.
Een glimlach kon ik niet onderdrukken toen ik het volgende stuk las: ‘Tadpole Research: Homeopathic Remedies Harmed by Mobile (Cell) Phones and Microwave Ovens‘. Met een homeopathische D30 verdunning van thyroxine (zo verdund dat je niet kunt verwachten iets van de oorspronkelijke stof in het middel terug te vinden) denken homeopaten het versnellingseffect van de thyroxine ongedaan te kunnen maken. Eerder onderzoek had dat al laten zien. Als je maar op de goede dagen het aantal kikkervisjes telde dat vier pootjes had ontwikkeld, dan vond je een statistisch significant verschil. Ook Willem Betz (van SKEPP) schreef al eens iets over die rare homeopathische proeven met kikkervisjes. In dat geval zou het middel zelfs werken terwijl het in een gesloten glazen ampul in het water van de kikkervisjes werd gehangen. Via elektromagnetische straling van het homeopathische middel, ofzo. Daarom is het niet zo gek om te kijken of die straling van invloed is op homeopathische middelen.
In het Oostenrijkse onderzoek waar ik om moest lachen, gingen onderzoekers kijken wat het effect van verschillende soorten straling op die homeopathische thyroxine verdunning was. Zou het middel nog wel net zo goed werken na bestraling met röntgen-, magnetron- of GSM-straling? Of het licht van een barcodescanner? Ze vonden een verrassend resultaat: na blootstelling aan magnetron en mobiele telefoons deed het middel niets meer! Je kunt het middel gelukkig wel veilig door een luchthaven detetectiepoortje loodsen of scannen op barcodes. Die magnetron was overigens van een wat ouder model dan je in onze keukens aantreft; en die zijn natuurlijk goed afgeschermd. Daar hoeven we ons dus niet zo druk over te maken. Maar die telefoonstraling was gewoonweg desastreus. Zelfs op een afstand van 25 centimeter was vijf keer gebeld worden voldoende om de heilzame effecten van de thyroxine D30 volledig teniet te doen! Een ander flesje werd direct naast een telefoon geplaatst, maar beschermd door het geheel in aluminiumfolie in te pakken. Hielp helemaal niks!
Je zou verwachten dat dit onderzoek homeopaten met blinde paniek zou hebben geslagen. Het is natuurlijk maar één onderzoek, maar als er één een keertje gunstig uitpakt, zijn ze er als de kippen bij om het als ‘definitief bewijs’ voor homeopathie te presenteren. Zien we inmiddels overal waarschuwingen op de verpakkingen van homeopathische middelen staan als ‘buiten bereik van mobiele telefoons houden‘? Hebben apothekers die het spul verkopen stralingswerende maatregelen genomen? Nee!? Waarom niet?
Misschien nemen de homeopathische vakbroeders het werk van hun collega’s niet zo serieus. Op zich terecht, want er is natuurlijk weer van alles mis mee. Zo werd er geblindeerd volgens de ‘Wageningse methode’: één flesje per groep bakken met kikkervisjes, in plaats van één flesje per bak. En er is vast nog wel meer om over te zeuren. Maar dat mogen ze zelf uitzoeken in het artikel The effect of homeopathically prepared thyroxine on highland frogs: influence of electromagnetic fields, S. Weber et al., Homeopathy, 2008 (hier als pdf te downloaden). De onderzoekers relativeren zelf het gevonden gevaar door er op te wijzen dat het hier ging om vloeistoffen en niet om de suikerbolletjes waarmee homeopathische middelen meestal worden toegediend. Die suikerbolletjes, globules, zijn misschien minder gevoelig voor straling dan watermoleculen. Tsja, dan mogen ze ook eens kijken naar het verslag van een geneesmiddelproef (pdf) waarin straling van mobiele telefoons juist direct werd overgezet op een ander vaste stof waaruit homeopathische middelen vaak bestaan, lactose. Homeopaten kunnen dus nog wel even vooruit met onderzoeken; inconstistenties genoeg om op te helderen.
Experiment met tuinkers en Wi-Fi – Wel prijs, maar niet zo’n best onderzoek
Vijf Deense scholieren deden een experimentje met tuinkers. Ze plaatsten zes schoteltjes met watten waarop ze het zaad hadden uitgestrooid tussen Wi-Fi-routers en zes vergelijkbare schoteltjes als controle in een ander lokaal, maar dan zonder de stralingsbronnen. De hele tijd gaven ze de schoteltjes netjes water en na dertien dagen besloten ze de tuinkers af te knippen en te drogen. En ze telden hoeveel zaadjes ontkiemd waren op elk bordje. Een schokkend resultaat: van de bestraalde zaadjes waren er veel minder ontkiemd! Alles werd in een rapportje opgeschreven en daarmee wonnen ze een prijs. De Deense nationale omroep plaatste op haar site op 16 mei een bericht hierover waarin ook de belangstelling van buitenlandse wetenschappers werd vermeld voor dit opmerkelijke resultaat van zo’n simpel proefje. Het Engelstalige blog Geek.com nam het een dag later over en daarna volgden een hoop andere, tot ABC News op 24 mei aan toe.
Al deze berichtgeving was nauwelijks kritisch en het nieuws verspreidde zich als een lopend vuurtje via blogs en Facebook. Kijk maar eens wat een Google zoekopdracht oplevert met de woorden “wifi cress”. De eerste journalist die er eens goed naar keek, was vermoedelijk de Noorse wetenschapsjournalist Gunnar Tjomlid. Zijn uitgebreide blog hierover (van 19 mei, met latere aanvullingen) laat zien dat er heel wat op het experiment is aan te merken en dat de wetenschappers die er zo enthousiast over zijn, bekende verspreiders van stralingsangst zijn. Het is natuurlijk leuk voor de meiden dat ze een prijs wonnen met hun onderzoek, maar het is minder fraai dat het zo wordt misbruikt door deze pseudowetenschappers.
Waarom moeten we het resultaat niet al te serieus nemen? Tjomlid geeft een hele waslijst van zaken die er mee aan de hand zijn; ik geef de belangrijkste hier kort weer:
- De aanwezigheid van de stralingsbronnen was niet het enige verschil in de omstandigheden van de Wi-Fi en controlegroep. Als je het verslag van het experiment leest, komt je ook foto’s tegen van de proefopstelling. Daarop valt te zien dat in de Wi-Fi-groep ook een aantal laptops dicht op de bordjes stond. Het is niet onwaarschijnlijk dat dit een (lokaal) effect had op de luchtstroom en temperatuur rondom die bordjes en dat kan zeer goed van invloed zijn geweest op de ontkieming. Andere mogelijke oorzaken zijn dus niet goed uitgesloten.
- Het was natuurlijk ook volslagen duidelijk wat de Wi-Fi-groep was, en wat de controle. Niet geblindeerd.-
- Tjomlid mailde met de docent van de meiden en kreeg te horen dat er eigenlijk twee keer een dergelijk experiment was uitgevoerd. De eerste keer hadden de routers alleen hun SSID staan uitzenden (het herkenningsignaal van het netwerk). In het vervolgonderzoek hadden ze de laptops elkaar constant laten ‘pingen’, zodat er een veel drukker netwerkverkeer werd veroorzaakt. Dit tweede experiment liet echter een veel minder negatief effect zien. Het rapportje is alleen gebaseerd op die eerste proef. In feite is dit publicatiebias: weglaten van resultaten die niet bevielen.
-
Deze grafiek geeft veel beter weer wat het resultaat was, maar is natuurlijk niet zo ‘sexy’ als de foto’s van de tuinkers. In het rapportje wordt het gevonden verschil geïllustreerd met de grafiek hiernaast. Op de websites die hierover berichten, vind je echter telkens foto’s van een heel groen, onbestraald, ‘gezond’ schoteltje en een schoteltje dat er heel wat minder florissant uitziet, het zieke, bestraalde geval. Die foto’s zijn natuurlijk een stuk leuker om op te nemen in een stukje, maar ze geven een erg slecht beeld van de lang niet zo beroerde getallen: gemiddeld waren er in de controlegroep 332 zaadjes ontkiemd, tegen 252 in de bestraalde groep (telkens van de 400 zaden die op één schoteltje waren gestrooid). Misleidende weergave van het resultaat in de media.
- Iets wat Tjomlid niet vermeldt, maar waaraan ik zelf nog dacht: de schoteltjes zijn helemaal niet goed van elkaar gescheiden, dus is het maar de vraag of je ze als individuele waarnemingen mag beschouwen. Je kunt eigenlijk zeggen dat we met een N=2 experiment van doen hebben, wat nauwelijks zeggingskracht heeft. Foutieve statistische analyse.
- Het experiment werd op dag 13 gestopt. Niet omdat dit vooraf zo was vastgelegd, maar toen was de controlegroep zo’n beetje uitgegroeid. Probleem hiermee is dat een verschil in temperatuur van slechts een paar graden al een vertraging van de groei (en ontkieming) van tuinkers kan betekenen. Als er zo’n temperatuursverschil was door de plaatsing van de laptops, dan is het niet onwaarschijnlijk dat de Wi-Fi groep net zo ver had kunnen uitgroeien als ze maar een paar dagen langer hadden gewacht. Maar ze waren waarschijnlijk alleen op zoek naar bevestiging van het idee dat ze vooraf hadden van het effect van straling. Als je het rapportje leest, is er duidelijk sprake van bias, een vooringenomenheid in de richting van één specifieke uitkomst, nl. dat elektromagnetische straling (van Wi-Fi, DECT of GSM) een niet-thermisch effect heeft.
- Maar hoe kwamen deze jonge meiden aan die vooringenomen houding? Dat komt waarschijnlijk doordat hun docent ze alleen maar voorzag van studies die ook schadelijke effecten lieten zien. Deze studies zijn echter bijna allemaal aan de dubieuze kant en meestal van wetenschappers, die door hun collega’s niet meer serieus worden genomen. Voor een verklaring hoe elektromagnetische straling invloed zou kunnen hebben (op een licht opwarmingseffect na), geven ze maar één bronvermelding: een rapport van Thomas Grønborg, die op zijn beurt weer erg leunt op de ideeën van Olle Johansson (zie verderop). Dit eenzijdig selecteren van literatuur noemen we cherry picking.
Wie zijn eigenlijk die buitenlandse wetenschappers die zo enthousiast waren over dit experiment? Het Deense stuk noemt Olle Johansson. Dat is echter iemand die bij zowat alle ziektes van de moderne tijd een beschuldigende vinger richting stralingsbronnen heeft gewezen. De Zweedse skeptici beloonden zijn praatjes met hun ‘Misleider van het jaar‘-prijs in 2004. In het bronstuk wordt verteld dat hij van plan is het onderzoek te herhalen met Marie-Claire Cammaerts van de Université libre de Bruxelles. Ik verwacht daar weinig goeds van. Zij deed ook het uiterst dubieuze onderzoek naar het effect van GSM-straling op mieren, dat ik eerder op klopdatwel besprak: Mieren gestoord door GSM?
Tjomlid achterhaalde in zijn mailwisseling met de Deense docent ook nog de namen van Andrew Goldsworthy, ook een bekende verspreider van angst voor straling, en de Nederlander Niek van ‘t Wout. Die laatste is beleidsmedewerker groen in de gemeente Alphen aan den Rijn en aanstichter van een onderzoek van Universiteit Wageningen naar het vermeende schadelijke effect van mobiele telefonie op bomen. Dat stelde ook niet veel voor, maar ging eveneens het internet over in 2010. Ook TNO en TU Delft werden er ten onrechte mee in verband gebracht. Van het ingezette vervolgonderzoek in Wageningen heb ik niets meer vernomen.
Het is vrij helder dat je op grond van dit experiment geen conclusies kunt trekken over (niet-thermische) effecten van Wi-Fi-routers op ontkieming. Jammer dat de meiden zo’n overduidelijk vooringenomen docent hadden en dat hun ‘resultaat’ nu door allerlei pseudowetenschappers als bewijs wordt gebracht voor het gevaar van elektromagnetische golven. Als dat gevaar er al is, dan moeten de risico’s als erg laag worden ingeschat. In ieder geval zijn de te verwachten effecten zo klein dat je erg je best zult moeten doen om er iets van terug te vinden in de ‘ruis’ van andere invloeden. De fouten in dit experiment zijn de scholieren niet te verwijten. Laten we hopen dat het hun overduidelijke interesse in het doen van onderzoekjes niet zal wegnemen. Vanwege alle problemen die aan dit onderzoek kleven, kan het juist als een mooi voorbeeld dienen. Van je fouten leer je immers het meest.
Lees vooral ook het blog van Gunnar Tjomlid zelf, dat veel meer interessants bevat dan ik in mijn samenvatting heb opgenomen: http://tjomlid.com/2013/05/19/om-karse-wifi-straling-og-en-snurt-naturfagslaerer/. Met Google translate is het goed te volgen. Het rapportje van de scholieren staat op die Deense site (directe link naar pdf).
| Dit stuk had ik eerder (25 mei) in een Engelse versie op mijn eigen website geplaatst, nadat ik het stuk van Tjomlid vond en tot mijn verrassing nergens anders een Engelstalig vergelijkbaar stuk aantrof. Met verwijzing naar mijn blog kon ik (bijvoorbeeld via Rbutr.com) makkelijker twiteraars die het stuk op Geek.com aanhaalden op de kritiek wijzen. In Nederland leek het experiment nog niet zo wijd verspreid te worden. Alleen op Niburu trof ik een berichtje aan, maar wie neemt dat nu serieus? Het bericht op de site LexNaturalis werd echter in rap tempo verspreid via Facebook. Gisteren vond men ook mijn site en vervolgens werd dat bericht erg vaak gedeeld. Normaal gesproken mag ik me verheugen op iets van 20 bezoekers per dag, nu waren er dat op één dag meer dan 19.000! Daarbij meer dan 1.900 Facebook-likes. Klinkt leuk, maar dat bericht op LexNaturalis heeft er maar liefst 43.000! De skeptische gedachte heeft vooralsnog niet de overhand. |
Update 26-12-2013: Thomas Guiot maakte een Franse vertaling van dit stuk op zijn website