Kloptdatwel?

Search Results for: homeopathie

Verkoopmachine Roy Martina Experience draait op volle toeren na lezing Willet

by 19 Comments

Het nut van melk in de voeding staat ter discussie. De alternatieve genezer Roy Martina pakt direct de kans om zijn boek ‘Vitaal zonder Zuivel’ te pluggen. Dit boek lijkt een lange reclamecampagne voor producten en diensten die Martina aanbiedt: Royal Remedies (een homeopathisch mengsel) en Omega Health Coaches (deze worden aangeprezen als ‘gezondheidscoaches’). In dit stuk vind je een korte schets van de discussie over nut en noodzaak van melk in de voeding en de manier waarop Martina zijn ideeën, produkten en diensten aanprijst. Ik heb een lange rij citaten van Martina opgenomen, zodat je zelf kunt zien hoe hij te werk gaat. 

Discussie over nut van melk in de voeding

Vrijdag  23 september was ik aanwezig bij Lof der Geneeskunst georganiseerd door het Erasmus MC in de Rotterdamse Doelen. Onderwerp: cohortstudies, studies waarbij een grote groep mensen over langere tijd wordt gevolgd. De studies willen een antwoord geven op de vraag waarom de ene mens er beter in slaagt dan de andere om gezond en vitaal oud te worden. Heeft dit te maken met erfelijke factoren, ons (eet)gedrag, onze omgeving?

Verkoopmachine Roy Martina Experience draait op volle toeren na lezing Willet 1
Nut en noodzaak van melk staan ter discussie (wikimedia commons,  Stefan Kühn)

Een van de sprekers was Walter Willett, voedingsepidemioloog en hoogleraar aan de Universiteit van Harvard. Hij liet zien dat in landen met een calciumrijk dieet mensen relatief vaker botten breken. Hij concludeert dat je beter minder dan twee glazen melk per dag kunt drinken. Drie glazen zuivel per dag , zoals Het Voedingscentrum aanbeveelt, is volgens Willett dus helemaal niet zo gezond. Allerlei eiwitten en hormonen in melk kunnen ook schadelijke effecten hebben. Zo vertelde hij dat veeldrinkers meer kans hebben op bepaalde soorten kanker (o.a. prostaatkanker) en dat veel melk leidt tot langer worden, terwijl er een relatie is tussen lengte en o.a. borst- en eierstokkanker. En voor calcium (sterke botten) hebben we veel melk helemaal niet nodig, bovendien is vitamine D daarvoor net zo belangrijk. Er zijn ook positieve effecten: melk helpt darmkanker voorkomen. Het is al met al niet duidelijk waar de grens ligt tussen voor- en nadelen van melk. Willet raadt aan voorzichtig te zijn met melk: ‘twee glazen per dag is al veel’.

In de storm van media-aandacht die het verhaal van Willett opleverde, blijft Het Voedingscentrum bij het  advies om 3 glazen melk per dag te drinken:

‘In Nederland is zuivel en dus ook melk een belangrijke leverancier van eiwitten, calcium en vitamine B12. De bewering van Willet is voor het Voedingscentrum geen aanleiding om de huidige zuiveladviezen in Nederland aan te passen.’

Dat het Voedingscentrum niet meteen overstag gaat is natuurlijk niet verbazingwekkend. De conclusies van Willett zijn nog niet algemeen aanvaard, en hoe garandeer je dat iedereen voldoende binnenkrijgt van belangrijke voedingsstoffen als er minder melk wordt gedronken. De discussie over nut en noodzaak wordt al langer gevoerd. In 2004 besteeddde bijvoorbeeldTros Radar er aandacht aan. En naar aanleiding van de lezing van vrijdag 23 september verschenen er verschillende artikelen onder andere in de wetenschapsbijlagen van nrcnext en de Volkskrant en op het discussie forum van NRC Next.

Roy Martina over zuivel
Verkoopmachine Roy Martina Experience draait op volle toeren na lezing Willet 2
Roy Martina (fascebook)

De discussie over nut en noodzaak van melk in de voeding is nog niet klaar. Maar we kunnen wel met zekerheid zeggen dat er niets klopt van de aanbevelingen van de alternatieve arts Roy Martina. Martina springt met veel gevoel voor commercie in op de melkdiscussie om zijn boek ‘Vitaal zonder zuivel’ weer eens onder de aandacht te brengen. Het boek is gratis te downloaden  dus ik besluit het maar eens door te bladeren.

Martina vertelt dat hij tot zijn 26e ‘trouw’ 1 tot 2 liter melk per dag dronk’ (Hoezo trouw? 2 a 3 glazen worden geadviseerd). Na het behalen van zijn artsenbul ging hij homeopathie, accupunctuur en voedingsleer studeren. De voedingsdeskundige van de opleiding doceerde dat melk niet goed was voor de mens en tot allerlei klachten kon leiden. Geschokt stopte Martina onmiddelijk met melkdrinken en was binnen een paar weken tijd van al zijn kwalen af (sinusitus, eczeem, migraine, vermoeidheid en winderigheid).

Martina beweert dat hij diverse testmethoden ontwikkeld heeft waarmee in een paar minuten kan worden bepaald of iemand allergisch of intolerant is voor melk of zuivel. Het gaat hier om zelf verzonnen varianten van testen als de spiertest waarvan bijna iedereen na de powerbalance armbandjes toch wel weet dat ze nep zijn, laat staan dat er een diagnose mee te stellen is. Voor uitleg zie dit Skepterartikel.

Voor echte allergie testen zie het wikipedia lemma over allergie. Mensen die intolerant zijn voor melk (dat komt trouwens heel veel voor) hoeven zich helemaal niet te laten testen, ze hebben dit zelf snel genoeg in de gaten omdat te veel melk drinken dan klachten als winderigheid en diarhee veroorzaakt. De reden voor de intolerantie is dat het lichaam onvoldoende van het enzym lactase aanmaakt, iets dat bij een groot deel van de wereldbevolking het geval is.

Verkoopmachine Roy Martina Experience draait op volle toeren na lezing Willet 3
Het boek Vitaal zonder Zuivel (http://www.scribd.com)

In het boek ‘Vitaal zonder zuivel’ wordt om de haverklap aangeraden om Royal Remedies te gebruiken of om jezelf of je kind te laten testen door een Omega Health Coach. Royal Remedies (een tikje megalomane naam) is de nieuwste healing lijn van Roy Martina die in de markt gezet moet worden. Het zijn een soort homeopatische druppeltjes met vreemde ingredienten.  Omdat het toch gewoon water is kan hij er natuurlijk lustig op los fantaseren. Martina vertelt dat de samenstelling als volgt is: ‘Water, Alcohol, Bach bloesems Rescue, Edelsteenremedies: Bergkristal, Em-X, Gulden roede, Mariadistel, Indische ginseng, Ganoderma lucidum’ en geeft daar de volgende toelichting op:

‘Bergkristal bevordert het zelfgenezend vermogen van het lichaam, werkt zuiverend, vitaliserend, pijnstillend, koortsverlagend, stimuleert het immuunsysteem en brengt het lichaam in balans. EM-X neutraliseert schadelijke stoffen en versterkt het immuunsysteem. Guldenroede heeft een reinigende, geneeskrachtige werking. Mariadistel ondersteunt de lever, werkt herstellend en versterkend. Indische ginseng heeft een opbouwende werking’.

Behalve door dit soort marketing worden de druppels aan de man gebracht door de Omega Health Coaches, een door de onderneming Roy Martina Experience opgeleid soort ‘gezondheidscoaches’.

Citaten uit het boek van Roy Martina

Om een indruk te geven hoe Roy Martina te werk gaat zal ik een aantal zinnen uit het boek in het kort weergeven:

‘In mijn nu ruim dertigjarige ervaring als arts heb ik waargenomen dat 75% van de kinderen met klachten als eczeem, dauwworm, oorontsteking, astma, hoofdpijn, buikpijn, chronisch verstopte neus,snel verkouden en diarree, allergisch of overgevoelig zijn voor melk.’

‘Als je een van de klachten herkent die ik in dit hoofdstuk heb genoemd, dan is het goed om een periode geen zuivelproducten te gebruiken. (….) Gebruik in die periode het homeopathische product van mijn hand om zuivelresten uit het lichaam te verwijderen: Royal Remedies Immunisator, Vitalisator en EE7: 3x daags 10 druppels van elk.’

‘(…) Is het verschil niet duidelijk merkbaar, dan kun je je beter door een deskundige, bijvoorbeeld een Omega Health Coach, laten testen die je ook op andere allergieën kan onderzoeken.’

‘Buisjes in de oren? Koemelk veroorzaakt ook andere allergieën, waardoor meer middenoorontsteking bij jonge kinderen voorkomt. Dit leidt vaak tot het plaatsen van buisjes in de oren door KNOartsen. Mijn advies aan ouders is: verwijder alle zuivel uit de voeding van je kinderen en zet ze op een weerstandsverhogende behandeling met bijvoorbeeld de Royal Remedies Vitalisator en Acute Rescue.’

‘Als een baby om wat voor reden dan ook geen borstvoeding kan krijgen, raad ik aan om het kind te laten begeleiden door een Omega Health Coach die het kan desensibiliseren voor de voeding die het kind in plaats daarvan krijgt en verder specifieke remedies kan geven om de afweer op peil te houden’

‘De moeder moet [gedurende de eerste zes maanden] veel drinken en goede vitaminen, mineralen, homeopathische middelen en kruiden gebruiken. Als de Omega Health Coach of een andere deskundige de baby iets voorschrijft, dan mag dat vanzelfsprekend wel worden gegeven.’

Van zes tot negen maanden
‘Verder raad ik je voor de opbouw van weerstand de Royal Remedie Immunisator aan.’

Van negen tot twaalf maanden
‘Om dit proces te versnellen en de eigen afweer zo sterk mogelijk te maken, laat ik de moeders rond de derde maand beginnen met de Royal Remedies Immunisator en Vitalisator. Dit zijn speciale remedies die het immuunsysteem oppeppen. Hoe eerder er begonnen wordt met de remedies, hoe sterker het immuunsysteem kan worden.’

‘Regel 3: Bij het optreden van [deze] klachten in de eerste drie tot vier dagen na de introductie van het voedsel moet onmiddellijk met dat voedsel worden gestopt. De Omega Health Coach kan het voedsel uittesten en het kind desensibiliseren en dan kan het opnieuw worden geprobeerd.’

‘Regel 4: Elk symptoom dat niet binnen twee dagen na het stoppen met de voeding verbetert, moet met de Omega Health Coach of arts worden besproken.’

‘Maak het fruit of de groente (…) goed schoon met warm water en laat het met tien tot twintig druppels van de Royal Remedie EE7 (lever) weken om de pesticiden en andere chemicaliën te neutraliseren. Dit is ook een goede handelwijze voor het bereiden van voedsel van volwassenen.’

Na het eerste levensjaar
‘(…)Indien je kind nog niet gezien of getest is door een Omega Health Coach of een andere deskundige op het gebied van alternatieve geneeswijzen, dan is het nu de tijd om dat te doen.(…)’

Het is te hopen dat mensen die overwegen zich iets van de adviezen van Roy Martina aan te trekken, eerst even een bezoekje brengen aan onze  website.

Aanverwante artikelen:

Welkom bij internationaal therapeut 2010
60-miljoen werkloze engelen
Happinez recensie 2 – 2011
Roy martina doet een heel klein stapje terug (VtdK)
Sprekende spieren (Skepsis)

 

Foto voorzijde: Roy Martina, facebook. 

Gedood door een kogel en door artsen

by 3 Comments

Amerika was in 1881 tussen 2 juli en 19 september in de ban van de moordaanslag op president Garfield. De president overleed uiteindelijk na een ziekbed van 80 dagen. Vermoedelijk niet door de kogel die hem raakte bij de aanslag maar door slechte medische zorg: een totaal gebrek aan hygiëne en conflicten tussen homeopathisch en regulier werkende artsen aan het ziekbed van de president. Een recent verschenen boek zet de gebeurtenissen op de rij. Sinds 1881 is de rol van homeopathie flink teruggedrongen, de kwaliteit van reguliere medische behandelingen nam enorm toe. 

Gedood door een kogel en door artsen 4
De aanslag op Garfield (wikipedia)

President Garfield stond in Washington te wachten op zijn trein toen hij werd getroffen door twee kogels die werden afgevuurd door de verwarde Charles Guiteau, een mislukte advocaat en prediker die zich wilde wreken omdat hij vergeefs had gesolliciteerd naar de functie van Amerikaans consul in Parijs. Twee kogels raakten de president – één schampte zijn arm, een tweede ging door twee ruggenwervels, raakte geen enkel vitaal orgaan en bleef steken naast de milt. Als de president gewoon met rust zou zijn gelaten zou hij vermoedelijk snel weer op de been zijn geweest. Met de huidige medische technologie zou hij na twee of drie dagen ziekenhuis weer naar huis zijn gestuurd. Maar het liep anders.

Gedood door een kogel en door artsen 5
Garfield op zijn ziekbed, omringd door artsen en zijn vrouw en dochter (National Museum of Health and Medicine).

Ten minste 12 artsen onderzochten de wond van de president met ongesteriliseerde vingers en instrumenten. Hoewel de Engelse chirurg Joseph Lister al in 1860 overtuigend het belang van steriel werken had aangetoond, was dit, anders dan in grote delen van Europa, in de VS nog geen praktijk. Verschillende malen per dag werd de wond van de president onderzocht. Hierdoor kreeg de president een ernstige wondinfectie en sepsis. De president kreeg aanvankelijk zware voeding, overspoeld met alcohol, hetgeen leidde tot veel overgeven. Later kreeg hij rectale voeding met bouillon, eigeel, melk, whisky en opium. Hierdoor vermagerde de zieke president, hij viel meer dan 50 kilo af. Verder kreeg de patiënt dagelijks een grote dosis kinine toegediend als zinloze preventie tegen malaria (een ziekte die toen heerste in Washington). Al deze ‘mishandelingen’ leidden uiteindelijk tot de dood van president Garfield na een ziekbed van 80 dagen.

Interessant aan dit verhaal is natuurlijk niet alleen het totale gebrek aan kwaliteit van de behandeling van de zieke president. Opvallend is vooral dat de artsen geen geloof hechtten aan de resultaten van medisch onderzoek dat het belang van steriel werken had aangetoond. Uit het besproken boek:

‘American doctors largely ignored his [Joseph Listers] advice, not wanting to “go to all the trouble” of washing hands and instruments … enamored of the macho trappings of their profession, the pus and blood and what they referred to fondly as the “good old surgical stink” of the operating room’.

Opmerkelijk is ook dat homeopathie en reguliere geneeskunde aan het ziekbed van de president min of meer als gelijkwaardig waren vertegenwoordigd. Dit leidde natuurlijk tot enorme ruzies tussen de behandelende artsen die in de vakpers breed werden uitgemeten.

De kwaliteit van medische behandelingen is enorm toegenomen sinds 1881. De krachtige positie die homeopathie had in 1881 is flink teruggedrongen.

Guiteau’s verweer dat ‘General Garfield died from malpractice’ hielp niet. Hij werd opgehangen.

 

het boek dat over de dood van president Garfield verscheen heet ‘Destiny of the Republic, A Tale of Madness, Medicine, and the Murder of a President’, van Candice Millard. Als je het boek koopt via de link hieronder steun je Kloptdatwel.

Voor dit artikel gebruikte bronnen:

Hoe wetenschappers te werk gaan, als ze iets aparts vinden

by 22 Comments

Hoe wetenschappers te werk gaan, als ze iets aparts vinden 6Bij het CERN hebben ze iets vreemds ontdekt. Ze zouden namelijk deeltjes hebben gemeten die sneller dan het licht reizen! En dat is iets wat in principe niet mogelijk zou moeten zijn*. (Nouja, we moeten het schijnbaar gaan hebben over zaken als imaginaire rustmassa’s*… dus laten we dat maar even versimpelen tot ‘zou in principe niet mogelijk zijn’ ok?). Als deze waarneming dus klopt, dan klopt er wat natuurkunde juist niet* (of is die in ieder geval niet volledig).

Nu ga ik niet pretenderen dat ik snap wat er gemeten is, hoe dat gemeten is en hoe veel impact deze meting precies heeft. Wat ik voor Kloptdatwel interessanter vind is het contrast tussen deze serieuze wetenschappers die iets vinden wat niet zou kunnen, en andere ‘wetenschappers’ die iets vinden wat eigenlijk niet kan, zoals het geheugen van water, om maar wat te noemen.

De CERN wetenschappers hebben in een artikel de ontdekking beschreven, en in hun laatste alinea schrijven zij:

Despite the large significance of the measurement reported here and the stability of the analysis, the potentially great impact of the result motivates the continuation of our studies in order to investigate possible still unknown systematic effects that could explain the observed anomaly. We deliberately do not attempt any theoretical or phenomenological interpretation of the results.

Snelle vertaling door ondergetekende:
Ondanks de grote significantie van de gerapporteerde meting en de stabiliteit van de analyse, motiveert de grote impact die het resultaat in potentie kan hebben tot het voortzetten van onze onderzoeken om mogelijk nog onbekende effecten, die de afwijking zou kunnen verklaren, op te sporen. We hebben doelbewust geen poging gedaan om de resultaten theoretisch of fenomologisch te interpreteren.

Oftewel: men snapt dat als het echt waar is wat ze hebben ontdekt, dit een grote impact kan en zal hebben. Daarom nemen ze een afwachtende houding aan en nemen ze eerst maar eens de tijd om te onderzoeken of alles wat ze hebben gedaan wel echt klopt. Ze wachten daarom expres met allerlei interpretaties en conclusies. Volgens de NOS hebben ze de gegevens dan ook naar Japanse en Amerikaanse collega’s gestuurd zodat zij het experiment ter controle kunnen herhalen.

Dit staat in schril contrast met homeopathie onderzoeker Benveniste en waterkristallen onderzoeker Emoto. Beiden deden experimenten van lage kwaliteit (bijvoorbeeld slecht geblindeerd) en publiceerden de gegevens met de impliciete conclusie: water zou een geheugen hebben.

Ook deze ontdekkingen zouden vergaande gevolgen kunnen hebben gehad als ze waar waren geweest, volgens de huidige theorieën kan water namelijk helemaal geen informatie vasthouden. Die theorieën zouden dan dus aangepast moeten worden.

Helaas is niemand in staat geweest de resultaten van hun experimenten te herhalen wanneer die onder de juiste omstandigheden werden uitgevoerd.

Vind je dus tijdens een experiment ooit iets vreemds, vraag dan eerst even enkele collega’s of je niets iets over het hoofd hebt gezien en of zij met dezelfde proef dezelfde resultaten krijgen. Zo voorkom je een hoop gedoe als het naderhand niet waar blijkt te zijn.

Hoe wetenschappers te werk gaan, als ze iets aparts vinden 7
XKCD maakte over het onderwerp deze comic, niet heel relevant, wel grappig 😉

* Ik maak hier of daar vast fouten, mijn excuses.

Update:
Interessant redelijk kort artikel van New Scientist: http://www.newscientist.com/article/dn20957-dimensionhop-may-allow-neutrinos-to-cheat-light-speed.html?DCMP=NLC-nletter&nsref=dn20957
Persconferentie van CERN:
http://indico.cern.ch/conferenceDisplay.py?confId=155620

Update 2:

Een mogelijke fout in de berekening: http://tweakers.net/nieuws/77470/verkeerde-berekening-zorgt-voor-claim-sneller-dan-licht-neutrino.html?nb=2011-10-18&u=1100

BBC pakt homeopaten aan

by 5 Comments

In 2007 stelde het programma Newsnight van de BBC homeopaten aan de kaak die hun patiënten onbeschermd tegen tropische ziekten de wereld over lieten reizen. Onbeschermd? Nou ja, de reizigers kregen homeopathische druppeltjes en korreltjes mee als bescherming tegen o.a. malaria, gele koorts en tyfus.  Een update van Newsnight uit 2011 laat zien dat de homeopathische behandelaars nog steeds hun onwerkzame korreltjes voorschrijven als bescherming tegen tropische ziekten en daardoor mensenlevens in gevaar brengen. Letterlijk.

http://www.youtube.com/watch?v=qgHRWB6-k-Q

De documentaire begint met het verhaal van iemand die op vakantie gaat naar de Sahara met alleen homeopathische malaria-bescherming bij zich. De man wordt ziek en gaat bijna dood. Daarna toont de verborgen camera een homeopathische behandelaar die tegen de ‘mystery-patient’ van de BBC het volgende durft te beweren (vertaald): ‘ja je weet het niet echt, je weet niet precies hoe goed dit homeopathische middel werkt tegen tropische ziektes, misschien werken vaccinaties in 70% van de gevallen en werkt homeopathie in 60% van de gevallen’. Een apotheker schrijft in de bijsluiter bij een homeopathisch preparaat tegen tropische ziektes ‘er is geen wetenschappelijk bewijs voor de werkzaamheid van dit middel, maar er is wel anekdotisch bewijs’. Anekdotisch bewijs? Dat kennen we nog wel van de tabaksindustrie die graag wees op grijsaards die iedere dag een paar sigaartjes hadden gerookt. De boodschap was – kan niet slecht zijn dus. En aan die advertentiepraktijk is wel paal en perk gesteld. Met hetzelfde recht is er anekdotisch bewijs dat je een prinses kunt opsporen door een erwt onder haar matras te verbergen.

Het wordt kortom erg duidelijk dat de patiënt niet goed wordt voorgelicht.

Daarna komt een hele batterij wetenschappers aan het woord die uitleggen dat homeopathie niet werkt als bescherming tegen tropische ziekten.

En dan wordt het nog interessanter. Samen met de publicist Simon Singh (die in 2010 het congres van de Vereniging tegen de Kwakzalverij toesprak) gaat de Newsnight journalist een discussie aan met de voorzitter van de Engelse homeopaten-vereniging, Zofia Dymitr.  De voorzitter krijgt maar één vraag: ‘wilt u uw leden verbieden om homeopathie aan te bieden als bescherming tegen tropische ziektes’. Zij blijkt in in staat om minutenlang om deze vraag heen te draaien. Zo zegt ze o.a. dat de Engelse homeopaten-vereniging de behandelwijze niet goedkeurt, dat de vereniging niet-bindende richtlijnen verschaft, maar dat de wens van de patiënt toch ook heel belangrijk is, niet iedereen voelt voor de conventionele vaccinaties, de homeopathische arts kan anekdotische bewijzen gebruiken, etc etc.

Simon Singh sluit af (vertaald):

‘Natuurlijk is het een goed idee dat mensen zelf keuzes kunnen maken, maar dan wel op basis van correcte, begrijpelijke en eerlijke informatie. Dat lukt niet zolang het beeld dat homeopathie werkzaam is wordt ondersteund doordat homeopaten verkeerde informatie geven, het ziekenfonds onwerkzame homeopathische behandelingen vergoedt, celebrities zoals Prins Charles homeopathie aanprijzen en zolang homeopathische middelen door serieuze apotheken prominent worden uitgestald’.

O ja, en mis de Mitchell & Webb clip even na 3:00 niet!

Edit: Hier is de link naar het volledige filmpje van de sketch van Mitchell & Webb.

 

Illustratie voorzijde: uit de sketch ‘homeopathic hospital’ van Mitchell & Webb (uit de besproken BBC-Newsnight uitzending). Via gwup-blog.

‘Het alternatieve’: onbewuste misleiding of bewust bedrog?

by 98 Comments

Naar aanleiding van het artikel over de homeopathische bullshit bingo ontstond er een discussie: zijn alternatieve behandelingen/middelen/opleidingen/etc onbewuste misleiding of is het bewust bedrog?

Voor degenen die vinden dat alternatieve behandelingen (of middelen) bij geen van de beide categorieën passen: alternatieve behandelingen zijn behandelingen die worden uitgevoerd terwijl daar geen wetenschappelijk bewijs voor is of waarbij het wetenschappelijk bewijs geen werkzaamheid liet zien.
Behandelingen waar wel bewijs voor is worden ‘regulier’ genoemd.

'Het alternatieve': onbewuste misleiding of bewust bedrog? 8

Een korte samenvatting van de voornaamste argumenten:

Argumenten voor onbewuste misleiding:
1* Men heeft (meestal) geen toegang tot juiste vakliteratuur (alternatieve opleidingen hebben geen toegang tot wetenschappelijke tijdschriften).
2* Men heeft (bijna) niet de kennis en vaardigheden die nodig zijn om wetenschappelijk onderzoek te begrijpen en/of op waarde te kunnen schatten.
3* Men vindt een tevreden klant voldoende ‘bewijs’ dat iets werkt en via die weg overtuigt men zichzelf dat wat ze doen ‘echt werkt’.

Argumenten voor bewust bedrog:
4* Van degenen die de opleidingen/cursussen verzorgen/boeken schrijven mag men verwachten dat zij dieper in de materie duiken dan de gemiddelde persoon. Zij moeten dus veelvuldig in aanraking komen met tegenstand(ers) (dat overkomt zelfs mensen die er niet heel diep in duiken). Men moet dus bewust de tegenargumenten niet onderzoeken en niet vermelden in hun cursussen/boeken.
5* Ook degenen die de opleidingen/cursussen volgen/boeken lezen moeten de tegenwerpingen weleens gehoord hebben. Veel van hen lijken die ook te negeren.
6* Hetzelfde valt natuurlijk ook te zeggen van de fabrikanten en verkopers van de alternatieve middelen.

Het lijstje is als ‘samenvatting’ van de genoemde discussie te zien. Maar natuurlijk is deze incompleet, dus ik ben benieuwd naar uw argumenten/inzichten/meningen.