Kloptdatwel?

Pepijn van Erp

James Randi Educational Foundation in de mottenballen

by Leave a Comment

Met het afscheid van James Randi als één van de bekendste voormannen van de internationale skeptische beweging, komt nu ook min of meer een einde aan de activiteiten van de organisatie die hij in 1996 oprichtte: de James Randi Educational Foundation.

jref-logo

Uit het bestaande vermogen zal de stichting met ingang van 2016 jaarlijks zo’n honderdduizend dollar aan giften schenken aan andere non-profit organisaties die kritisch denken bevorderen . en een wereldbeeld gebaseerd op feiten uitdragen. Het wordt geen subsidie-instelling, aanvragen kun je er niet indienen, het gaat om ‘cadeautjes’ waarvoor JREF zelf de ontvangers uitzoekt.

De bekende One Million Dollar  Challenge blijft nog wel bestaan, zij het dat JREF niet zelf nog aanmeldingen voor een preliminary test zal accepteren. Iemand die nu nog een gooi wil doen naar ‘het miljoen van Randi’, zal een vergelijkbare test moeten doen bij een andere organisatie. Een door stichting Skepsis opgezette test zal waarschijnlijk wel voldoen, dus dan weet u wie u moet benaderen!

 

Hoogleraar TU Delft pleegde plagiaat in afscheidsrede

by 15 Comments

Plagiaatzaken vormen de hoofdmoot van de klachten in het kader van wetenschappelijke integriteit, maar dat het ook voorkomt in een publieke afscheidsrede als hoogleraar, is wel opmerkelijk. Op de website van de VSNU waar alle definitieve besluiten van de Colleges van Bestuur over zaken van wetenschappelijke integriteit komen te staan, staat de uitspraak van het CvB van de TU Delft in deze zaak.
Volgens de Commissie voor Wetenschappelijke Integriteit van de TU heeft de Klager “overtuigend aangetoond dat in ca. 20 passages in de op het weblog van beklaagde gepubliceerde afscheidsrede (in vier delen) sprake is van letterlijke citaten uit andere documenten, zonder dat is aangegeven dat het een citaat betreft (aanhalingstekens ontbreken) en zonder dat de bron is vermeld.” Ook bleek uit een video-opname van de uitgesproken lezing nergens dat het in de gewraakte passages om citaten ging.

Aanpassing van de rede achteraf en herpublicatie vind de commissie niet aan de orde, omdat “de afscheidsrede als geheel als een magere wetenschappelijke bijdrage moet worden beschouwd en onvoldoende een wetenschappelijk analyse bevat.”

De straf voor deze schending van de wetenschappelijke integriteit? Op de persoonlijke website van de hoogleraar moet drie maanden lang een boetedoening geplaatst worden. Met al deze informatie hoef je zo’n uitspraak eigenlijk niet meer te anonimiseren, de boetedoening in kwestie is zo gevonden:

Rectificatie-Haas

De regelovertreder blijkt een oude bekende: Michiel Haas. Tot april 2014 was hij (deeltijd)hoogleraar Materials & Sustainability aan de faculteit Civiele Techniek en Geowetenschappen, maar in skeptische kringen staat hij meer bekend als aardstraalgelovige en aanjager van angst voor mobiele telefonie. En hij schijnt ook nog voor homeopaat geleerd te hebben.

Op Kloptdatwel heb ik me al eens verbaasd over de hoeveelheid pseudowetenschappelijke onzin Haas allemaal op zijn weblog overnam, ook toen hij nog niet met emeritaat was. Nu weten we dat het knippen-plakken hem ook in zijn professionele werk niet vreemd was.

De gewraakte afscheidsrede is verwijderd van de website van Haas. Op een gearchiveerde index-pagina van zijn blog kun je nog wel wat delen ervan aangekondigd zien (op archive.today moeten ze volgens het rapport ook nog te vinden zijn). Haas mag zich overigens wel in zijn handjes wrijven dat het plagiaat niet uitkwam vóór de toekenning van zijn lintje eerder dit jaar.

De Patterson-Gimlin Bigfoot film

by 7 Comments

Op 20 oktober 1967 reden twee cowboys, Roger Patterson en Bob Gimlin, de bossen van Californië in om Bigfoot op de film te zetten. En daar slaagden ze vrijwel direct in. In de regio waar de Bigfootlegende enkele jaren eerder ontstond, schoten ze het volgende 16mm filmpje dat nogal schokkerig is, maar een heus Bigfootvrouwtje zou laten zien:

Een reddit user maakte onlangs een gestabiliseerde versie van deze film die een wat duidelijker beeld van het loopje van Bigfoot geeft en het aannemelijker zou maken dat het hier om iemand in een apenpak zou gaan:

De Patterson-Gimlin Bigfoot film 1
(tweede) gestabiliseerde versie van reddit user ajs_uk

In het Skepterartikel ‘Bigfoot leeft‘!’ schreef Rob Nanninnga (Skepter 18.1, 2005) het volgende over deze Patterson-Gimlin film:

De voormalige rodeorijder Roger Patterson zorgde in 1967 voor een nieuw hoogtepunt door in hetzelfde Bluff Creek een Bigfoot op film vast te leggen. Hij werkte samen met een vriend aan een low budget documentaire en had een paar dagen eerder al een scène gefilmd waarin hij een zelfgemaakte voetafdruk met gips vulde. Terwijl de mannen te paard door de streek reden, zagen ze opeens een vrouwelijke Bigfoot. Patterson kon nog net van afstand filmen hoe het wezen via een droge rivierbedding het bos inliep. De schamele beelden bleken goud waard te zijn (vermoedelijk wel $100.000) en kwamen volgens onderzoekers overeen met de bijbehorende voetafdrukken.

Patterson (1933-1972) was de eerste die een boek over Bigfoot schreef. In 2004 verscheen er ook een boek over Patterson, The Making of Bigfoot van Greg Long. Daaruit bleek dat Patterson bij velen als onbetrouwbaar bekend stond. Verscheidene slachtoffers verklaarden dat ze door hem waren bedrogen of opgelicht. Long sprak ook met een zekere Bob Heironimus, die vertelde hoe hij in opdracht van Patterson voor Bigfoot had gespeeld in een aangepast gorillapak. Hoewel anderen het verhaal bevestigden, waaronder de kostuumhandelaar, is het volgens Bigfootaanhangers een verzinsel.

Wikipedia heeft al een vrij uitgebreid artikel over deze film, maar wie zich meer wil verdiepen in de achtergrond van de verhalen over Bigfoot, moet Abominable Science! van Daniel Loxton en Donald Prothero lezen (links onderaan dit artikel). Loxton schreef het hoofdstuk over Bigfoot die ook wel de Sasquatch genoemd wordt (het boek bevat ook hoofdstukken over andere bekende cryptiden als het monster van Loch Ness en de Yeti) en stelt zich op het standpunt dat we nu eigenlijk niet kunnen vaststellen of de film een echte Sasquatch laat zien of een man in een gorillapak. Voor een definitief antwoord is volgens Loxton één van de volgende dingen nodig: een levende of dode Sasquatch, krachtig nieuw bewijsmateriaal dat de film ontmaskerd als een hoax (bijvoorbeeld het gebruikte pak), of een bekentenis van de Gimlin, de enige originele getuige die nog leeft. In het vervolg geeft Loxton overigens een uitgebreid overzicht van indirect bewijsmateriaal dat toch vrij aannemelijk maakt dat het om een door Patterson knap in elkaar gestoken vervalsing gaat.

In de discussie op reddit waar deze stabilisatie geplaatst werd, verwijst ook iemand naar een een oudere stabilisatie, die juist reacties opriep, dat het overduidelijk géén hoax zou zijn.

Via Relatively Interesting.

 

Exorcistentekort op de Filipijnen door occulte genezers

by 3 Comments

Father Syquia en zijn team van vier andere priesters, die samen het bureau voor Exorcisme van de Katholieke kerk op de Filipijnen runnen, komen om in het werk. De laatste jaren is het aantal gevallen waarin er een beroep op de duivelsuitdrijvers wordt gedaan enorm gegroeid. Eigenlijk zou er in elk van de 86 diocesen op de eilandengroep wel genoeg werk zijn voor een exorcist. 

Exorcism of St Benedict by Spinello Aretino, 1387
Exorcism of St Benedict by Spinello Aretino, 1387

In ‘Help Wanted: The Philippines Needs More Exorcists‘ legt Syquia uit waarom het komt dat er de laatste jaren zoveel meer werk voor hem is. Als er lokaal geen exorcist beschikbaar is, wordt een patiënt met klachten vaak naar occulte genezers gebracht, die met spiritisme in de weer gaan, of kristallen, of gebedsgenezing (maar dan vast niet volgens de katholieke regeltjes). Na de behandeling komt het vaak voor dat deze genezers ‘spirituele openingen’ achterlaten, waar demonen zich vervolgens aan kunnen vastklampen.
Het is geen eenvoudig werk dat het team van Syquia verricht, gebedssessies van vier uur achter elkaar zijn geen uitzondering en dan nemen die demonen ook vaak nog eens wraak op de priester in kwestie. Zo raakte Syquia al één aspirantexorcist kwijt, die moest afhaken na het oplopen van een mysterieuze ziekte. Desalniettemin ziet het hoof van het exorcistenbureau in Manilla bij veel jonge priesters interesse om het vak op te nemen en de spirituele strijd aan te gaan, die volgens hem eigenlijk bestaat uit een soort commandoacties achter de vijandelijke linies. Syquia zal het wel weten, hij is getraind in het Vaticaan en is ook lid van de internationale vereniging van exorcisten die daar gevestigd is.

via Martin Bier

Hogere gezondheidszorgkosten bij homeopathie als aanvullende zorg

by 13 Comments

Een recent onderzoek in Duitsland laat zien dat de groep die zich ook met homeopathie laat behandelen aanzienlijk hogere kosten veroorzaakt voor de samenleving. In het onderzoek vergeleek men de gezondheidszorgkosten van personen die wel en geen homeopathie als aanvulling op hun reguliere zorg gebruiken. 

De onderzoekers vergeleken de kosten die veroorzaakt werden over achttien maanden door 22.275 patiënten die ook homeopathisch behandeld werden met de kosten van een even grote groep patiënten die niet met ultraverdunde druppels, suikerbolletjes en bijbehorende praatjes van homeopaten te maken kreeg. [correctie: het is overigens niet bekend of al de patiënten in de homeopathiegroep ook daadwerkelijk homeopathie voorgeschreven kregen, het verschil tussen de groepen is bepaald door het verzekerd zijn voor die kosten]. De gegevens zijn afkomstig van een grote Duitse verzekeraar. In de homeopathiegroep waren de kosten gemiddeld 7.208 euro tegenover 5.856 euro in de reguliere controlegroep. Het verschil zit ‘m voornamelijk in het productiviteitsverlies (meer ziektedagen) en kosten van de consulten.

gebruikers van homeopathie veroorzaken hogere kosten (afb. Wikimedia Commons)
gebruikers van homeopathie veroorzaken hogere kosten (afb. Wikimedia Commons)

De conclusie luidt dus dat homeopathie als aanvullende zorg geassocieerd is met significant hogere kosten. Of je kunt spreken van een oorzakelijk verband is altijd lastig met dit soort onderzoeken. Dit resultaat staat in ieder geval haaks op andere onderzoeken, zoals die van Peter Kooreman en Erik Baars, die ik eerder op Kloptdatwel besprak (link, link). Belangrijkste probleem met die laatste twee onderzoeken, was dat je moeilijk kon beoordelen of de vergeleken groepen wel goed vergelijkbaar waren. Kooreman en Baars corrigeerden op postcode voor verschillen in socio-economische status en het is maar de vraag of dat echt een goede vergelijking opleverde. In het nieuwe onderzoek werd de controlegroep gematcht op basis van voor de hand liggende zaken als sexe, leeftijd, bekende ziektes, maar ook op zorgkosten in het voorgaande jaar en gegevens over ziekteverzuim. En dat ziet er een stuk betrouwbaarder uit.

Can Additional Homeopathic Treatment Save Costs? A Retrospective Cost-Analysis Based on 44500 Insured Persons, Ostermann et al., PLOS ONE, juli 2015

Als je het artikel leest, proef je een duidelijke teleurstelling over het resultaat bij de auteurs. Dat is niet zo gek, omdat die (gedeeltelijk) uit de alternatieve hoek komen.