Kloptdatwel?

Factchecking

Bedenker van de Mente neurofeedback hoofdband voor autisme sjoemelde met wetenschappelijke titels

by 17 Comments

Kinderen met autisme of PDD-NOS zouden volgens het bedrijf Mente Autisme geholpen zijn met een hoofdband die werkt met neurofeedback: “Sensoren in de hoofdband meten de hersenactiviteiten van je kind. Met behulp van geluiden worden de hersengolven in een rustiger patroon gebracht.” Voor kinderen tot 12 jaar zou het dragen van de band gedurende 40 minuten per dag al na een paar weken duidelijke verbeteringen laten zien.

De band is ontwikkeld door de Maltees Adrian Attard Trevisan, die er prat op ging maar liefst twee keer gepromoveerd te zijn, eerst in het Verenigd Koninkrijk en later in Italië. The Sunday Times of Malta onthult nu echter dat daar maar weinig van klopt.

Bedenker van de Mente neurofeedback hoofdband voor autisme sjoemelde met wetenschappelijke titels 1

 

De Maltese krant schrijft dat Trevisan sinds hij in 2012 begon met de marketing van de Mente deed alsof hij gepromoveerd was in de neurowetenschappen aan het University College London. Daar was hij echter alleen maar ingeschreven als masterstudent. In 2015 promoveerde hij dan wel echt aan een Italiaanse universiteit, maar een medewerker van Trevisan beweert nu dat delen van het proefschrift overgeschreven zijn van onderzoek wat hij deed, plagiaat dus.

In Nederland is de hoofdband sinds enige tijd ook verkrijgbaar. Een paar maanden terug werd er nog aandacht aan besteed in het programma Editie NL. Maar werkt die hoofdband nu wel of niet? Op de website van de leverancier in Nederland wordt verwezen naar een aantal wetenschappelijke artikelen. Eigenlijk is maar eentje daarvan relevant, een onderzoek waarvan de resultaten werden gepubliceerd in de journal Frontiers Neurology.
Erg onder de indruk raakte ik niet na het lezen. Uiteindelijk bleven er na heel veel uitvallers 17 deelnemers in de groep over die een echt werkende hoofdband omkregen en evenveel in de controlegroep. Er wordt gesproken over significante resultaten, maar er zijn zoveel vergelijkingen gemaakt zonder te corrigeren voor meervoudig toetsen, dat dat ook niet echt verrassend is.

Volkomen terecht dat de woordvoerder van Nederlandse Vereniging voor Autisme tegenover Editie NL zich erg terughoudend opstelde. De band kost ook maar liefst 2000 euro. Je mag toch eigenlijk wel wat serieuzer onderzoek verwachten als een bedrijf zoveel geld voor een apparaat vraagt, waarvan de werking allerminst bewezen is. Sowieso is het maar de vraag of neurofeedback echt iets doet (dus niet alleen op grafiekjes van hersengolven), lees daarvoor het redelijk recente (2017) artikel van Niki Korteweg uit Skepter:

https://skepsis.nl/neurofeedback-weinig-bewijs/

Titelfoto: screenshot uitzending Editie NL 

WISE misleidt met anti-nucleaire video

by 11 Comments

In een video van 7 november 2018 getiteld ‘Woensdag met WISE‘ reageert de anti-nucleaire organisatie World Information Service on Energy (WISE) op het Zondag met Lubach-item van 4 november over kernenergie. In het kort pleitte Lubach ervoor om kernenergie serieus te overwegen als een noodzakelijke oplossing voor een beter milieu, dat volgens hem niet bereikt kan worden met alleen hernieuwbare energiebronnen zoals wind, water en zon, maar ons wel kan laten stoppen met veel de schadelijkere fossiele brandstoffen zoals kolen, aardgas en olie. WISE vindt dat totaal geen goed idee en probeert op Lubacheske satirische wijze het ZML-item de grond in te boren. De video is nu een week later al 46.000 bekeken op Facebook en 14.000 op YouTube (vergeleken met ZML’s 525.000 keer op YouTube en 856.000 op televisie), dus het is interessant om te kijken of dat lukt.

Even kijken naar de belangrijkste claims:

> ‘Een stuk land bijna ter grootte van België is voor decennia onbewoonbaar geworden.’
Wat staat er in de Volkskrant?
‘Na de kernramp bleek een oppervlakte bijna zo groot als België radioactief besmet. (…) Per 1 april [2017] – over twee weken – wordt de stad [Namie], waar ooit ruim 20 duizend mensen woonden [op 7 kilometer van Fukushima], officieel vrijgegeven. Namie is volgens de regering dan voldoende schoon.’
Nou geeft de Volkskrant een hoop bedenkingen bij dat officiële verhaal, want er is nog straling en besmetting en de vraag is of dat op een aanvaardbaar niveau is. Maar nergens gaat de krant zo ver als te beweren dat een Belgiëgroot gebied ‘onbewoonbaar’ is geworden voor *decennia*. Waar haalt WISE die ‘decennia’ überhaupt vandaan?
‘[Rond Fukushima is er] een gebied van twintig vierkante kilometer dat de komende decennia tot verboden terrein is verklaard en alleen met speciale toestemming mag worden betreden.’
Kan iemand WISE even vertellen dat België 30.528 km2 groot is en niet 20 km2? De decennia gelden alleen voor het ergst getroffen gebied, de Belgiëgrote zone is na 6 jaar al vrijgegeven. WISE moet wel heel krom hebben zitten lezen om er dit van te maken en lijkt de kijker doelbewust te willen misleiden.

> ‘160.000 mensen moesten geëvacueerd worden (…) en van wie nog bijna niemand heeft kunnen terugkeren.’
Wat staat er in Trouw?
‘Zo’n 160.000 mensen werden geëvacueerd. Minder dan de helft van hen is teruggekeerd.’
‘Minder dan de helft’ is natuurlijk geen precies percentage. Maar zoiets zeg je als je ongeveer tussen de 35 en 49% bedoelt, toch? Dat is algemeen aanvaard. Als het nog minder was, dan sprak Trouw wel over ‘ongeveer een derde’ of ‘iets meer dan een kwart’ of ‘slechts 1 op de 20’ of iets dergelijks. ‘Bijna niemand’ veronderstelt zoiets als minder dan 5%. Wie even googelt kan in De Morgen lezen dat na vier jaar een kwart alweer terug naar huis kon, dus het percentage in 2018 ligt sowieso boven de 25%.. WISE is hier echt doelbewust de kijker aan het misleiden. Dat meer dan 80.000 mensen nog niet terug naar huis kunnen is natuurlijk wel erg vervelend. Maar dat moet je contrasteren met de duizenden doden jaarlijks veroorzaakt door de verstoking van fossiele brandstoffen (zie hieronder) die nooit in de media komen als één slachtoffergroep; dat zijn steeds individuele gevallen die je wel terugziet als optelsom in statistieken, maar zelden in het nieuws. Die mensen zijn echter niet ‘minder dood’ omdat ze niet in het nieuws komen.

> ‘2000 overleden alsnog door indirecte effecten.’
WISE citeert hierbij Globalresearch, een zeer onbetrouwbare website.  Algemeen Dagblad meldt echter ‘Voor zover bekend zijn in Japan nauwelijks mensen overleden als gevolg van radioactieve straling. Wel zijn inmiddels 3500 doden te betreuren als gevolg van stress of zelfmoord, blijkt uit cijfers van de overheid.’ Dus het lijkt wel waar te zijn en zelfs nog erger dan WISE beweerde. Kijk, dat is legitieme kritiek op kernenergie die Lubach misschien rechtstreeks had moeten melden. Maar dat eenmalige indirecte dodental staat nog steeds niet in verhouding tot de honderdduizenden doden die de verstoking van fossiele brandstoffen zoals bruinkool, steenkool en aardgas elk jaar veroorzaken. Lubach verwees (7:21) naar onderzoek van Our World In Data, waarin dit wordt berekend: “If global energy demand in 2014 was met solely through brown coal, we estimate global deaths as a result of energy production to be more than five million. In contrast, if global energy demand was met through nuclear sources, the number of deaths would have been only 11,800 (442-times less).” De 3500 indirecte doden zijn dus onderdeel van die 11.800 gemiddeld per jaar als we in theorie de hele wereld met kernenergie zouden runnen; die meldt Lubach wel indirect (hij verwijst naar 0,07 als ‘dat piepkleine streepje’), hij is ze niet ‘vergeten’.

> ‘De kosten van de ramp worden geschat op 200 miljard euro.’
Dat zal best zo zijn, ik heb geen reden om het te betwijfelen. Maar opnieuw moet je kijken naar het alternatief: hoeveel economische schade doen fossiele centrales? Een viertal organisaties berekende dat 1 kolencentrale in Nederland (Hemweg-8 in Amsterdam) jaarlijks alleen al voor 90 miljoen euro aan gezondheidsschade veroorzaakt. De milieuschade is dan nog niet meegerekend. Vermenigvuldig dat met alle kolencentrales over de hele wereld en vergelijk dat met die 200 miljard euro. Daar zul je ver bovenuit komen. Natuurlijk moet je er ook rekening mee houden dat als we alle kolencentrales gaan vervangen door kerncentrales, er relatief vaker kernrampen zullen gebeuren, dus dat wordt wel meer dan 200 miljard euro. Echter, zoals Lubach beargumenteert was Fukushima een sterk verouderde en onveilige centrale zoals we die nu niet meer bouwen. Wel hebben we nog extra maatregelen te nemen ten opzichte van huidige centrales (WISE heeft later nog een goed punt t.a.v. de zes kerncentrales van België). Hopelijk kunnen knappe koppen de precieze financiën gaan uitrekenen, maar het punt blijft dat je je het alternatief moet kunnen voorstellen. Als het waar is dat we niet alleen met hernieuwbare energie kunnen doen om de noodzakelijke energietransitie door te voeren om onze klimaatdoelstellingen te halen (en dat lijkt de consensus te zijn onder klimaat- en energiewetenschappers; Lubach verwees hiervoor naar het recente IPCC-rapport), dan moeten we nucleaire energie serieus overwegen. Door de anti-nucleaire beweging zijn we alleen maar verder van de energietransitie af geraakt omdat er meer kolencentrales zijn geopend, met alle ecologische én economische schade van dien.

> ‘(…) en dat alles nog bovenop de 19.000 doden die er al waren (…)’.
Dit is zeer misleidend. Die 19.000 zijn veroorzaakt door de aardbeving en de tsunami, niet door de kernramp. Dat staat in het artikel van de Volkskrant:
‘Fukushima werd in 2011 getroffen door een krachtige aardbeving van 9.0 op de schaal van Richter en een enorme tsunami. Er vielen toen zo’n 19 duizend doden. De kerncentrale (…)’
Ook Greenpeace heeft soms de neiging om stiekem de doden van de aardbeving en de tsunami te verwarren met de slachtoffers van de kernramp of te doen alsof ze alledrie even erg zijn: ‘Drie rampen, alledrie verwoestend voor de mensen die getroffen zijn. De ene ramp is niet erger dan de andere, met zulke uitspraken doe je de slachtoffers tekort.’ Stiekem willen anti-nucleaire activisten kernrampen gewoon graag overdrijven omdat dat in hun ideologische straatje past. Dat is niet rationeel en niet wetenschappelijk verantwoord.

> In lijn daarmee is ook het laatste argument betreffende de slachtoffers van Tsjernobyl. Lubach noemde aantallen van tussen de 31 en 4000. Dat zijn bekende getallen. Het is weer Greenpeace die daar 100.000 doden van maakt, maar wetenschappers zeggen dat die cijfers nergens op gebaseerd zijn.
WISE geeft hier gek genoeg niet echt duidelijke cijfers, behalve enkele honderden gevallen van kanker bij kinderen in Wit-Rusland. Er wordt niet bij gezegd hoeveel van hen zijn overleden en opnieuw wordt dit niet gecontrasteerd met het alternatief.

In conclusie kan worden gezegd dat de video van WISE zeer misleidend is, dat ze dat op verschillende plaatsen bewust lijken te hebben gedaan en daarom in het maatschappelijk debat over kernenergie een niet zo betrouwbare en waardevolle gesprekspartner zijn. Argumenten tegen kernenergie zouden eerlijk en volledig moeten worden gepresenteerd en rekening moeten houden met de uitdagingen waar we voor staan en alternatieve scenario’s, zoals de redactie van Zondag met Lubach wél heeft gedaan.

Drie redenen om als christen je kinderen gevaar te laten lopen

by 31 Comments

Drie redenen om als christen je kinderen gevaar te laten lopen 2Als reactie op een stuk van een ChristenUnie-kamerlid dat uitlegt waarom vaccineren van kinderen een goed idee is, verscheen op de website van de Christelijk Informatie Platform (CIP) een stuk waarin de auteur drie redenen aangeeft waarom zij als christen haar kinderen niet heeft laten vaccineren. Lees u even mee?

Reden 1)
In de discussie over vaccinaties reageert de angst en angst dat je kind een ernstige complicatie overhoudt aan een besmettelijke ziekte mag nooit een reden zijn om te vaccineren omdat wij geloven dat de hemelse Vader nou eenmaal goed voor onze kinderen zorgt.

Er wordt even aan voorbij gegaan dat het voornamelijk de (onterecht aangewakkerde) angst voor bijwerkingen van vaccinaties is die voor discussies zorgt. Daarnaast zorgt de hemelse Vader blijkbaar niet voor de meer dan 5 miljoenen kinderen die jaarlijks voor hun 5e verjaardag overlijden.

Reden 2)
Tijdens de zwangerschap en bij de borstvoeding grijpen we zo min mogelijk omdat we er te weinig vanaf weten en vertrouwen we volledig op God. Waarom zouden we vanaf 8 weken er iets aan toevoegen? God heeft toch geen hulp nodig van ons mensen om het immuunsysteem zich te laten ontwikkelen?

Ik vraag me af of de moeder in kwestie foliumzuur genomen heeft om de kans op een open ruggetje te verkleinen. En of ze een behandeling voor zwangerschapsvergiftiging zou hebben geweigerd of een keizersnede bij een gecompliceerde stuitligging. Een hielprik, vitamine K en D zal het kind dan ook niet gehad hebben?

Reden 3)
Er is geen onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek naar de (lange termijn) gevolgen van vaccineren en er is geen goed registratie van negatieve effecten van vaccinaties. Hierbij uiteraard links naar Nederlandse Vereniging voor Kritisch Prikken en VaccinVrij.

Wacht even: dit zou toch een christelijk verhaal worden waarin angst geen rol mag spelen?!? En nu wordt er verwezen naar de grootste angstzaaiers op het gebied van vaccinaties. Er zijn honderden onderzoeken gedaan naar de nadelige effecten van vaccinaties en ieder land heeft een ieder land is er een organisatie waar bijwerkingen gemeld en onderzocht kunnen worden. Maarten Keulemans legt het naar aanleiding van de meningokokkenvaccinaties nog een keertje uit.

 

Uitkomst Wob verzoek naar de opgraving in de Oude Jeroenskerk in Noordwijk

by 5 Comments

Een maand geleden berichtte ik op Kloptdatwel over de schedel die gevonden was bij een opgraving in de toren van de Oude Jeroenskerk in Noordwijk. Die schedel zou mogelijk de verloren gegane reliek van de heilige Jeroen zijn. Opmerkelijk was dat een paragnost met zijn wichelroede de precieze plek zou hebben bepaald waar de archeologen moesten gaan graven. Hoe zit dat eigenlijk, kun je zomaar gaan graven in een monument als iemand alleen maar het gevoel heeft dat er iets ligt? Of had Harrie Salman, de initiatiefnemer voor de opgraving, nog serieuzere argumenten ingebracht? Om daar achter te komen, diende ik een Wob verzoek in bij de gemeente Noordwijk. Het antwoord kreeg ik vorige week.

In antwoord op mijn verzoek heeft de gemeente de volgende documenten openbaar gemaakt na her en der namen te hebben weggelakt:

– Mail van september 2016 aan het college van B&W (p. 1);
– Besluit college 14 februari 2017 (p. 2-3);
– Mail van 7 november 2017 aan wethouder Fles, voor zover betrekking hebbend op de toren van de Oude Jeroenskerk (p. 4-5);
– Advies van de Centrale Erfgoedcommissie van 7 maart 2018, inclusief Programma van Eisen (p. 6-27);
– Brief van de Rijksdienst voor het cultureel erfgoed aan de omgevingsdienst van 23 maart 2018 (p. 28);
– Vergunning Omgevingsdienst West Holland van 23 maart 2018 (p. 29-32).

De pakketje documenten is hier als pdf te downloaden (de paginanummers in de opsomming hierboven verwijzen naar de paginanummering van de pdf, niet naar de nummering van de originele documenten).

De documenten bevestigen het beeld dat ik had na wat er eerder naar buiten was gekomen: de vergunning is afgegeven, omdat het bij zo’n kleine opgraving binnen de bevoegdheid van de gemeente ligt om er toestemming voor te geven en de aanvraag volgens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed niet adviesplichtig was. Geraadpleegde instanties hebben ook geen reden om er voor te gaan liggen als archeologen met kennis van zaken de opgraving netjes uitvoeren.
Blijft natuurlijk de vraag over waarom je er überhaupt zou gaan graven. Uit de stukken kan ik niets anders halen dan dat Harrie Salman stelt dat hij aanwijzingen had dat de schedel daar zou liggen en dat hij voor die aanwijzingen alleen maar het gevoel van paragnost Chris Zoet aanvoert.

Uit de eerste mail, die nagenoeg zeker van Harrie Salman afkomstig is:

Ik heb een aanwijzing dat de laatste pastoor van Noordwijk bij het uitbreken van de Reformatie in 1572 de schedel van St. Jeroen heeft verborgen bij de fundamenten van de toren, in een van de hoeken binnen de toren. Het lijkt mij de kosten waard om dit te onderzoeken.

en in zijn tweede mail:

Volgens de overlevering is de in 1572 verdwenen schedel van St. Jeroen in de toren van de kerk verborgen. Een paragnost heeft mij de plaats aangewezen. Dit is geen gebruikelijke wijze van onderzoek, maar de Nederlandse politie heeft in het verleden vaak de paragnost [naam weggelakt] ingeschakeld voor helderziend onderzoek, dat overigens in bepaalde landen, zoals Bulgarije, gebruikelijk is bij archeologisch onderzoek.

De hier weggelakte naam zal vermoedelijk die van Gerard Croiset zijn. Over de inzet van paragnosten door de politie kunnen we kort zijn, daar ziet de politie zelf ook niets in, maar die wordt toch regelmatig met paragnosten geconfronteerd, omdat die zichzelf (of op verzoek van familie van vermiste personen) opdringen.
Dat er bij sommige opgravingen in het buitenland paragnosten zijn ingeschakeld zal best kloppen, maar het gaat er natuurlijk om of archeologen die wetenschappelijk verantwoord bezig zijn dat ook zouden doen en of je het als gemeente genoeg reden vindt om toestemming te verlenen.

Het bureau IDDS dat de opgraving uitvoerde en het verdere onderzoek naar de gevonden schedel(s) doet, legt verder ook niet veel uit over de reden om juist op die plek te gaan graven: “De opdrachtgever [naam weggelakt] heeft aanwijzingen dat de schedel van de 9e eeuwse Noordwijkse heilige Sint Jeroen mogelijk in het torenportaal van de Oude Jeroenskerk begraven zou zijn.” En: “De exacte locatie zal worden aangegeven door [naam weggelakt]”. In een voetnoot staat:

Volgens paragnost [naam weggelakt] die in de toren een waarneming kreeg, zou door Jacob Starck in de zuidwesthoek van het torenportaal het hoofd van St. Jeroen begraven zijn. Starck was een monnik van de Egmondse abdij en was de laatste katholieke pastoor in Noordwijk. Hij diende de gemeente tussen 1541-1573.

Een paar andere interessante zaken die uit de stukken naar voren komen:

  • Harrie Salman betaalde de opgraving niet (direct) uit eigen zak, maar de Stichting Geschiedschrijving Noordwijk (waar Salman nu in ieder geval niet zelf in het bestuur zit) beheerde daar een fonds voor;
  • In het stuk van IDDS staat ook (p.12) dat bij een restauratie in 1909 binnen de fundamenten van het hoofdaltaar een losse schedel werd aangetroffen, waarvan men er toen van uitging dat dat de reliek zou zijn die vanaf 1316 als schedel van St. Jeroen werd vereerd. Het bleek de schedel van een vrouw te zijn, maar dat is niet echt een argument om de authenticiteit van die schedel als de befaamde reliek af te schieten. Want of er een echte Jeroen was, is maar helemaal de vraag en uit onderzoek blijkt dat de meeste relieken sowieso biologisch maar heel weinig te maken hebben met de personen aan wie ze worden toegeschreven;
  • Nergens in de stukken van overheidsinstanties wordt ook maar met een woord gerept over de paragnost.

Formeel lijkt dus alles wel in orde, maar de gemeente heeft dus toestemming gegeven voor een opgraving waarvoor slechts het onderbuikgevoel van een zelfbenoemde helderziende als reden is aan te wijzen. Toch wel beschamend. Je kunt zeggen dat de opgraving zelf dan niet direct gemeenschapsgeld heeft gekost, maar er zijn toch diverse instanties met deze aanvraag bezig geweest, die mijns inziens meteen in de prullenbak had moeten verdwijnen zodra het woord ‘paragnost’ erin opdook.

Zie ook het eerdere artikel over deze zaak:

Welke rol speelden de aanwijzingen van paragnost Chris Zoet bij de opgraving van een schedel in de Oude Jeroenskerk van Noordwijk?

Welke rol speelden de aanwijzingen van paragnost Chris Zoet bij de opgraving van een schedel in de Oude Jeroenskerk van Noordwijk?

by 36 Comments

Onder de vloer van de toren van de Oude Jeroenskerk in Noordwijk troffen archeologen op maandag 11 juni twee schedels aan. Volgens berichten in Trouw en bij Omroep West zou het misschien gaan om een vermiste relikwie, de schedel van Sint Jeroen, die tijdens de Reformatie zou zijn verborgen om die te beschermen tegen beeldenstormers. Opmerkelijk is dat de plek voor de opgraving lijkt te zijn gekozen op aanwijzing van Chris Zoet, een paragnost en wichelroedeloper.

Welke rol speelden de aanwijzingen van paragnost Chris Zoet bij de opgraving van een schedel in de Oude Jeroenskerk van Noordwijk? 3
Van de Facebookpagina van de gemeente Noordwijk.

De gemeente Noordwijk vindt het allemaal maar wat spannend, blijkt ook uit de berichtgeving op de Facebook-pagina van de gemeente. Wethouder Marie José Fles en burgemeester Jan Rijpstra kwamen zelfs even poseren voor een foto met Harrie Salman die het initiatief heeft genomen voor deze opgraving.

Maar zomaar een beetje gaan graven in een monument, omdat een of andere fantast daar een goed gevoel bij heeft? Zo lichtzinnig gaan we toch niet om met ons cultureel erfgoed? In Trouw wordt die vraag wel aan de orde gesteld:

Nederlandse overheden staan graafwerk in en rond monumenten alleen toe als daar een zwaarwegend argument voor is. In dit geval was daar volgens de gemeente sprake van. Ze achtte het in het belang van Noordwijk om te weten waar de belangrijkste relikwie van het dorp is gebleven.

“Ik had zoiets van: je weet maar nooit”, vertelt wethouder Marie José Fles. En, laat het duidelijk zijn, zegt Fles: “Het is dus niet zo dat we als gemeente een paragnost hebben ingehuurd”. Het onderzoek wordt uitgevoerd en betaald door de eerdergenoemde cultuurfilosoof Harrie Salman, die doceert aan de Hogeschool Leiden en veel historisch onderzoek doet. Dat hij zich in dit geval behalve op historische documenten ook baseerde op een paragnost maakte voor de gemeente geen verschil. Fles: “We hebben positieve ervaringen met hem”.

Het kan best zijn dat Salman, inderdaad werkzaam bij de Hogeschool Leiden als coördinator van het Ervaringscentrum voor Kunstzinnige therapie en ook bekend van wat antroposofische schrijfsels, een heel goede onderbouwing heeft gegeven voor de mogelijke aanwezigheid van de relikwie op die plek, die niet alleen gebaseerd is op de verklaring van Zoet. Maar dat willen we nu dan toch eigenlijk wel zien. De bewoordingen van de wethouder stellen in ieder geval niet gerust. Misschien heeft de gemeente inderdaad positieve ervaringen met Salman (hij gaf eerder opdracht voor een andere opgraving vlakbij), maar elke aanvraag zal op zich beoordeeld moeten worden. En als dan een van de overwegingen lijkt te zijn “je weet maar nooit”, roept dat toch vragen op.

Ik heb begrepen dat er inderdaad wel geruchten bekend zijn dat de relikwie in de toren verborgen zou zijn (ingemetseld), maar daarvan werd bij  een renovatie in 1909 geen sporen gevonden. Maar zelfs als er een concrete onderbouwing gegeven is voor de mogelijkheid van de aanwezigheid van de schedel onder de vloer, is die dan zo concreet dat alleen in die ene hoek gezocht hoefde te worden? Want dat was volgens een van de archeologen namelijk een ongebruikelijke plek. Ze noemde de vondst in een hoek tegen de fundering aan “zeer toevallig.” Als de kans om iets op die plek aan te treffen vooraf zo laag ingeschat werd, waarom gaf de gemeente dan toestemming?

Ik heb dan ook de gemeente verzocht om de vergunningsaanvraag en de documenten die daar verder bij komen kijken, openbaar te maken met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur.

Welke rol speelden de aanwijzingen van paragnost Chris Zoet bij de opgraving van een schedel in de Oude Jeroenskerk van Noordwijk? 4Of een van de gevonden schedels de bewuste relikwie is, moet natuurlijk verder onderzocht worden. Een briefschrijver in het Leids Dagblad vraagt zich af of die paragnost niet alvast even kan vertellen welke van de twee het zou moeten zijn.

Wordt vervolgd!

Update
Via Twitter liet de gemeente het volgende weten:

De gemeente Noordwijk wilde graag ingaan op de aanwijzing gezien het grote belang van een eventuele vondst voor het dorp. Over het verzoek om te graven heeft het college dan ook een positief besluit genomen in de vergadering van dinsdag 14 februari 2017. (1/3)

Hierbij is geadviseerd door onze archeologisch adviseur van Erfgoed Leiden. Ze schreef: “In principe laat je archeologische resten het liefst in de grond zitten want daar zijn ze beter bewaard. Dit is landelijk de richtlijn en ook in Noordwijk de normale gang van zaken…” (2/3)

..Opgraven omdat je graag iets wil weten is tegenwoordig niet meer gebruikelijk en wordt alleen nog door universiteiten gedaan. Verboden is het echter niet. De (…) gemeente Noordwijk heeft de vrijheid om daar onderbouwd van af te wijken als ze het willen.” 3/3

Nog niet echt een compleet antwoord, want het gaat natuurlijk om die onderbouwing. Dit kwam er nog achteraan:

En daarna nog

Tot slot: Onderzoeker Harrie Salman: “Volgens de overlevering is de in 1572 verdwenen schedel van St. Jeroen in de toren van de kerk verborgen.” De paragnost wees vervolgens de plek aan. Voor aanvullende vragen verwijzen we je naar Harrie Salman.

Ik denk dat we voorlopig wel kunnen concluderen dat de aanwijzing van de paragnost wel degelijk doorslaggevend was. De geruchten dat de schedel in de toren zou liggen waren immers al lang bekend en ook al grotendeels onderuit gehaald, omdat er geen sprake kan zijn van inmetseling in de muren. Het openen van de hele vloer was blijkbaar nooit aan de orde gekomen op grond van die geruchten, nu ze alleen maar een stukje hoefde te openen was het opeens wel goed, omdat het dan maar een kleine ingreep was.

Update 2
Ik vond nog een interview met Harrie Salman bij de Bollenstreekomroep. Hierin vertelt Salman dat Zoet al 10 jaar terug eens op het terrein had rondgewicheld en toen de muren van de toren als lokatie van de schedel had aangewezen (in overeenstemming met die oude geruchten dus). Op verzoek van Salman is Zoet 4 jaar terug nog eens komen kijken en toen wees hij dus de lokatie onder de vloer aan. Misschien ben ik wat achterdochtig, maar het zou zomaar kunnen dat Salman aan Zoet had verteld dat de muren als optie al waren uitgesloten bij eerder onderzoek.
In plaats van te stellen dat de paragnost het compleet mis had, kreeg ie dus een tweede kans …

Update 3 (27 juni)
Langzamerhand wordt iets meer duidelijk hoe het gelopen is, en alles bevestigt eigenlijk mijn eerdere inschatting.  De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed liet bijvoorbeeld weten door de gemeente alleen gevraagd te zijn te bekijken of de graafwerkzaamheden in de kerk (een rijksmonument) adviesplichtig waren. Omdat het een zeer kleine ontgraving was, achtte de RCE dat niet het geval. Eigenlijk heeft de RCE alleen naar het technische deel van de opgraving gekeken, of het geen gevaar zou opleveren voor de fundering van de toren bijvoorbeeld.

Kortom: als iemand geld over heeft over een mini-opgraving op welke grond dan ook en je krijgt de verantwoordelijke wethouder mee, dan kun je vrijwel zeker je gang gaan. De bestaande regelingen laten het formeel toe. Ook al zullen de professionals die er bij betrokken zijn (en die daadwerkelijk gaan graven) de aanleiding om op die plek te gaan graven misschien volkomen onzinnig vinden, er dwars voor gaan liggen zullen ze ook niet gauw gaan doen, want hun schoorsteen moet ook blijven roken.