Kloptdatwel?

Search Results for: vaccinatie

Reclame Code Commissie: CEASE-therapie

by 4 Comments

Door de homeopaat Tinus Smits (1946-2010) bedachte behandelwijze die gestoeld is op twee leugens: dat vaccins autisme kunnen veroorzaken en dat vaccins in homeopathische (of isopathische; de homeopaten weten het zelf ook niet) verdunning uitkomst kunnen bieden. CEASE staat voor Complete Elimination of Autistic Spectrum Expression. Ook – volgens homeopaten – geschikt voor de behandeling van allerhande andere aandoeningen die homeopaten wijten aan reguliere medicijnen, de pil, aspartaam, e-nummers, GMO’s etc.

Er zijn in de databank 11 uitspraken van de RCC over CEASE-therapie.

1. RCC 22 december 2016 (dossiernummer 2016/00693)

Reclame Code Commissie: CEASE-therapie 1Samenvatting reclame-uiting: reclame voor CEASE-therapie, waarmee door vaccinaties veroorzaakt autisme zou kunnen worden behandeld. Homeopathische profylaxe zou bovendien een alternatief voor vaccinatie zijn. Isaac Golden zou hebben bewezen dat dit net zo’n hoge effectiviteit geeft als een vaccin, c.q. “aantoonbaar net zo’n goede bescherming”.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak Voorzitter RCC: voor zover in de uiting wordt gesproken over “vaccinatieschade” en daarbij de indruk wordt gewekt dat vaccineren kan leiden tot autisme, is de voorzitter van oordeel dat adverteerder een verband suggereert dat feitelijke grondslag mist. De daarmee verband houdende mededeling in de uiting dat adverteerder autisme als gevolg van vaccineren kan behandelen, dient daarom eveneens ongefundeerd te worden geacht. In zoverre is sprake van het bedrieglijk beweren dat adverteerder in staat is ziekten te genezen. Bovendien wordt ten onrechte angst ingeboezemd voor vaccinaties en dat is in strijd met artikel 6 NRC. Adverteerder heeft de mededelingen over de nadelen van reguliere vaccinatie respectievelijk de effectiviteit van zijn homeopathische profylaxe niet (in de vereiste mate) onderbouwd, waardoor deze niet als juist kunnen worden beschouwd. Adverteerder heeft slechts naar zijn website verwezen waar volgens hem voorbeelden van de werking van homeopathische profylaxe zijn te vinden. De mededelingen worden als bedreiging voor de lichamelijke volksgezondheid aangemerkt.

Samenvatting uitspraak RCC: het lag op de weg van adverteerder om aan te tonen dat er een oorzakelijk verband is of althans kan zijn tussen vaccineren en autisme. Naar het oordeel van de RCC is adverteerder daarin niet geslaagd. Gegeven het niet vast staan van een verband tussen vaccineren en autisme, is de RCC van oordeel dat er door de in de uiting opgenomen aanprijzing van de CEASE-therapie in geval van autisme als gevolg van vaccineren, sprake is van een bedrieglijk beweren dat een product een ziekte kan genezen. Bovendien is de RCC van oordeel dat de uiting, waarin “autisme” als vaccinatieschade wordt aangeduid, zonder te rechtvaardigen redenen appelleert aan gevoelens van angst als bedoeld in artikel 6 NRC. Het lag op de weg van adverteerder de juistheid van de beweringen over homeopathische profylaxe aan te tonen. Naar het oordeel van de RCC is adverteerder daarin niet geslaagd. De enkele verwijzing door adverteerder naar de bij het bezwaarschrift gevoegde lijst van publicaties vormt onvoldoende grondslag voor bovengenoemde mededelingen. Klager heeft verder gesteld dat er in 2015 ruim 2 miljoen vaccinaties zijn toegediend, resulterend in circa 1500 meldingen van bijwerkingen bij het Lareb, waarvan 130 ‘ernstig’, maar dat geen melding is gemaakt van “overlijden als gevolg van een vaccinatie of permanente hersenbeschadigingen”. Nu de adverteerder het tegendeel beweert, is de RCC van oordeel dat de uiting zonder te rechtvaardigen redenen appelleert aan gevoelens van angst als bedoeld in artikel 6 NRC.

*****

2. RCC 22 december 2016 (dossiernummer: 2016/00689)

Reclame Code Commissie: CEASE-therapie 1Samenvatting reclame-uiting: CEASE-therapie zou in staat zijn belastende stoffen uit het lichaam te verwijderen, waardoor onder andere autisme behandeld zou kunnen worden. Homeopathische profylaxe wordt gepresenteerd als “het alternatief voor vaccinatie”, “net zo effectief als een vaccin” en “een bewezen werkzame manier om je kind toch te beschermen”.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak Voorzitter RCC: het lag op de weg van de adverteerder om de geclaimde effectiviteit van de homeopathische profylaxe [bedoeld was CEASE-therapie, LD] aannemelijk te maken. Dat heeft de adverteerder echter niet gedaan. De voorzitter acht de kans reëel dat de uitingen over homeopathische profylaxe mensen ertoe kunnen brengen af te zien van reguliere vaccinaties in de onjuiste veronderstelling dat adverteerder hen een volwaardig alternatief biedt. Adverteerder heeft op geen enkele wijze onderbouwd dat van homeopathische profylaxe enige bescherming uitgaat tegen ziekten waarvoor men kan worden gevaccineerd. Om die reden kan niet worden aangenomen dat homeopathische profylaxe in enige mate een alternatief biedt voor reguliere vaccinatie, laat staan dat dit een gelijkwaardig alternatief is. De gevolgen van de keuze voor homeopathische profylaxe in plaats van reguliere vaccinatie zijn dermate ernstig te achten dat de onderhavige uiting een directe bedreiging voor de lichamelijke volksgezondheid inhoudt.

Samenvatting uitspraak RCC: de adverteerder heeft de geclaimde effectiviteit van de CEASE-therapie niet aannemelijk gemaakt. De enkele verwijzing naar homeopathische websites is niet voldoende, de verwijzing naar ervaringen van ouders evenmin. Aldus is sprake van bedrieglijk beweren dat een product ziekten kan genezen. De adverteerder heeft ook niet aannemelijk gemaakt dat homeopathische profylaxe de geclaimde werking heeft. De uitingen zijn misleidend en oneerlijk, maar niet van dien aard dat ze een bedreiging voor de lichamelijke volksgezondheid vormen.

*****

3. Voorzitter RCC 10 oktober 2016, dossiernummer: 2016/00694

CTSamenvatting reclame-uiting: allerhande beweringen over hoe gevaarlijk reguliere vaccinaties zijn en hoe geweldig “Homeoprophylaxis oftewel Homeopathische profylaxe”. Isaac Golden zou hebben aangetoond dat die een bescherming van 89% biedt. Homeopathische profylaxe wordt ook aangeprezen voor reizen naar de tropen. Met CEASE-therapie kunnen mensen met autisme en aanverwante gedrags- en ontwikkelingsstoornissen behandeld worden door het “ontstoren van stressmomenten”.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak: de reclame-uiting kan slechts dan aanvaardbaar worden geacht indien wetenschappelijk bewijs bestaat waaruit onomstotelijk blijkt dat reguliere vaccinaties nadelen hebben en dat de aangeprezen homeopathische profylaxe hiervoor een daadwerkelijk alternatief is. Voorkomen dient immers te worden dat mensen besluiten zichzelf of hun kinderen niet te laten vaccineren door niet gefundeerde beweringen in een reclame-uiting. Dit risico doet zich hier voor. De voorzitter acht de kans reëel dat de uiting mensen ertoe kan brengen af te zien van reguliere vaccinaties in de veronderstelling dat deze meer voor- dan nadelen hebben, en dat adverteerder hen een beter alternatief biedt in de vorm van homeopathische profylaxe. Adverteerder heeft de mededelingen over de nadelen van reguliere vaccinatie respectievelijk de effectiviteit van haar behandeling echter niet onderbouwd, waardoor deze niet als juist kunnen worden beschouwd. Derhalve kan niet worden aangenomen dat reguliere reisvaccinaties nadelen hebben en dat homeopathische profylaxe hiervoor een goed alternatief is, zodat de uiting onjuiste verwachtingen wekt. De gevolgen van het voorgaande zijn dermate ernstig te achten, dat de onderhavige uiting in strijd met artikel 4 NRC is, omdat deze een directe bedreiging voor de lichamelijke volksgezondheid inhoudt. Het voorgaande geldt ook voor andere dan reisvaccinaties. De geclaimde effectiviteit van CEASE-therapie is niet aannemelijk gemaakt, waardoor de reclame-uiting ook misleidend en oneerlijk is.

Extra informatie: zie voor homeopathische ‘vaccinatie’ ook dit artikel.

*****

4. Voorzitter RCC 10 oktober 2016, dossiernummer 2016/00687

CTSamenvatting reclame-uiting: klachten ten gevolge van vaccinaties zouden ontstoord kunnen worden en CEASE-therapie zou mogelijk kunnen helpen bij kinderen met autisme. Met homeopathische profylaxe zouden kinderen beschermd kunnen worden tegen infectieziekten. Die zouden net zo effectief zijn als reguliere vaccinaties, “maar zonder alle negatieve gevolgen”. “Ook is de algehele gezondheid van kinderen die met homeoprofylaxe zijn behandeld beter dan met de reguliere vaccinaties”, aldus de adverteerder.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak: De onderhavige uiting kan, met het oog op de bescherming van de lichamelijke volksgezondheid, slechts dan aanvaardbaar worden geacht indien wetenschappelijk bewijs bestaat waaruit onomstotelijk blijkt dat reguliere vaccinaties nadelen hebben en dat de aangeprezen homeopathische profylaxe hiervoor een daadwerkelijk alternatief is. Voorkomen dient immers te worden dat mensen besluiten zichzelf of hun kinderen niet te laten vaccineren door niet gefundeerde beweringen in een reclame-uiting. Dit risico doet zich hier voor. De voorzitter acht de kans reëel dat de uiting mensen ertoe kan brengen af te zien van reguliere vaccinaties in de veronderstelling dat deze meer voor- dan nadelen hebben, en dat adverteerder hen een beter alternatief biedt in de vorm van homeopathische profylaxe. In de uiting wordt homeopathische profylaxe eerste keuze genoemd. Adverteerder heeft de mededelingen over de nadelen van reguliere vaccinatie respectievelijk de effectiviteit van haar behandeling echter niet onderbouwd, waardoor deze niet als juist kunnen worden beschouwd. Derhalve kan niet worden aangenomen dat reguliere vaccinaties nadelen hebben en dat homeopathische profylaxe hiervoor een goed alternatief is, zodat de uiting onjuiste verwachtingen wekt. Daarbij neemt de voorzitter in aanmerking dat in de uiting ten onrechte staat dat in Australië de overheid homeoprofylaxe accepteert als een gelijkwaardig alternatief voor het reguliere Australische vaccinatieprogramma. Klager heeft onweersproken en onder bronvermelding gesteld dat deze mededeling niet juist is. De gevolgen van het voorgaande zijn dermate ernstig te achten, dat de onderhavige uiting in strijd met artikel 4 NRC is, omdat deze een directe bedreiging voor de lichamelijke volksgezondheid inhoudt. De bewering dat de adverteerder met ontstoringstherapie Pfeiffer en Lyme kan behandelen is eveneens in strijd met artikel 4 NRC. De uitingen met betrekking tot CEASE-therapie zijn misleidend en oneerlijk.

Extra informatie: zie voor homeopathische ‘vaccinatie’ ook dit artikel.

*****

5. Voorzitter RCC 10 oktober 2016, dossiernummer 2016/00688

CTSamenvatting reclame-uiting: homeopathische profylaxe zou een “wetenschappelijk aangetoond alternatief voor vaccineren” zijn, “gegarandeerd zonder de schadelijke gevolgen van vaccinaties”. Het zou ook een alternatief voor reizigersvaccinaties zijn, bijvoorbeeld tegen gele koorts, malaria of Hepatitis A. De ideale situatie zou zijn dat homeopathische profylaxe eerste keuze is. Tevens reclame voor homeopathische “detoxificatie” of CEASE-therapie.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak: De onderhavige uiting kan, met het oog op de bescherming van de lichamelijke volksgezondheid, slechts dan aanvaardbaar worden geacht indien wetenschappelijk bewijs bestaat waaruit onomstotelijk blijkt dat reguliere vaccinaties nadelen hebben en dat de aangeprezen homeopathische profylaxe hiervoor een daadwerkelijk alternatief is. Voorkomen dient immers te worden dat mensen besluiten zichzelf of hun kinderen niet te laten vaccineren door niet gefundeerde beweringen in een reclame-uiting. Dit risico doet zich hier voor. De voorzitter acht de kans reëel dat de uiting mensen ertoe kan brengen af te zien van reguliere vaccinaties in de veronderstelling dat deze meer voor- dan nadelen hebben en dat adverteerder hen een beter alternatief biedt in de vorm van homeopathische profylaxe. In de uiting wordt homeopathische profylaxe eerste keuze genoemd. Adverteerder heeft de mededelingen over de nadelen van reguliere vaccinatie en de effectiviteit van haar behandeling echter niet onderbouwd, waardoor deze niet als juist kunnen worden beschouwd. Derhalve kan niet worden aangenomen dat reguliere vaccinaties nadelen hebben en dat homeopathische profylaxe hiervoor een goed alternatief is, zodat de uiting onjuiste verwachtingen wekt. De gevolgen van het voorgaande zijn dermate ernstig te achten, dat de onderhavige uiting in strijd met artikel 4 NRC is, omdat deze een directe bedreiging voor de lichamelijke volksgezondheid inhoudt. De uitingen over ontstoren en detoxificatie zijn misleidend en oneerlijk, nu niet aannemelijk is dat de adverteerder in staat is de lichamelijke klachten te genezen. Bovendien appelleert de adverteerder zonder te rechtvaardigen redenen aan gevoelens van angst voor voeding met toegelaten additieven.

Extra informatie: zie voor homeopathische ‘vaccinatie’ ook dit artikel.

6. Voorzitter RCC  6 juni 2016, dossiernr: 2016/00203

CTSamenvatting reclame-uiting: CEASE-therapie is een uiterst succesvolle en effectieve methode om kinderen, maar ook volwassenen met autisme, AD(H)D of een aanverwante stoornis met homeopathie te behandelen.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak: Gezien de gemotiveerde betwisting door klaagster van hetgeen in de uiting over de Cease Therapie wordt gesteld had het op de weg van verweerster gelegen om aannemelijk te maken dat de Cease Therapie de werking heeft die daaraan in de uiting wordt toegeschreven. Daarin is verweerster niet geslaagd. Misleidend, oneerlijk.

Extra informatie: zie ook dit artikel.

*****

7. RCC  28 april 2016 (dossiernummer: 2016/00135)

CTSamenvatting reclame-uiting: CEASE-therapie is een zeer effectieve methode om autisme te behandelen. Ook een twintigtal andere aandoeningen kan met deze therapie behandeld worden. In de praktijk blijkt dat autisme en andere moderne ziektes een stapeling van verschillende oorzaken zijn, waarvan bij zo’n 70-80% vaccinaties mede verantwoordelijk zijn, bij 80-90% zijn ook toxische medicijnen en andere stoffen betrokken en bij ongeveer 5% zijn ook nog doorgemaakte ziektes betrokken. De behandeling bestaat uit het stap voor stap ontstoren van de belangrijke stressmomenten uit het verleden (vaccins, medicatie, intoxicaties, ziektes) die hebben geleid tot het ontstaan van het ziektebeeld. Met isotherapie, een vorm van homeopathie die de toxische (giftige) stoffen als homeopathisch geneesmiddel gebruikt, kan de verstorende werking op het kind worden uitgewist.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak: Gezien de gemotiveerde betwisting door klager van hetgeen in de uiting over de CEASE Therapie wordt gesteld had het op de weg van adverteerder gelegen om aannemelijk te maken dat de CEASE Therapie de werking heeft die daaraan in de uiting wordt toegeschreven. Dat heeft adverteerder niet gedaan. Misleidend, oneerlijk. Koppeling vaccinaties-autisme is zonder grond appelleren aan gevoelens van angst als bedoeld in artikel 6 NRC. Bovendien worden “de toxische (giftige) stoffen” gepresenteerd als geneesmiddel, wat in strijd is met artikel 84 Geneesmiddelenwet.

Extra informatie: zie ook dit artikel.

*****

8. RCC  28 april 2016 (dossiernummer: 2016/00157)

CTSamenvatting reclame-uiting: Vaccinaties en toxische medicijnen, stoffen uit voeding en het milieu, kunnen de oorzaak zijn van autisme. Stap voor stap, met verschillende homeopathisch verdunde en gepotentieerde stoffen, wordt het lichaam van alle oorzakelijke factoren ontdaan. Een CEASE behandeling duurt, afhankelijk van de ernst van de blokkades en de hoeveelheid toxische stoffen, gemiddeld een jaar. Het resultaat van deze methode is dat klachten sterk verminderen en soms zelfs verdwijnen.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak: Gezien de gemotiveerde betwisting door klaagster van hetgeen in de uiting over de CEASE Therapie wordt gesteld had het op de weg van adverteerder gelegen om aannemelijk te maken dat de CEASE Therapie de werking heeft die daaraan in de uiting wordt toegeschreven. Daarin is adverteerder naar het oordeel van de RCC niet, althans niet voldoende geslaagd. De verwijzing in het verweer naar de overgelegde bijlage met 7 voorbeeldcasus vormt onvoldoende grondslag voor de conclusie dat er een causaal verband is tussen de CEASE Therapie en verbetering die mensen ervaren. Verder heeft adverteerder niet aannemelijk gemaakt dat er een verband bestaat tussen autisme en vaccinatie. Gelet op alle onjuiste informatie, meer in het bijzonder het gesuggereerde verband tussen vaccinaties en autisme, is de RCC bovendien van oordeel dat de uiting zonder te rechtvaardigen redenen appelleert aan gevoelens van angst als bedoeld in artikel 6 NRC. “Homeopathisch verdunde en gepotentieerde stoffen” worden gepresenteerd als geneesmiddel, wat in strijd is met artikel 84 Geneesmiddelenwet.

Extra informatie: zie ook dit artikel.

*****

9. RCC  28 april 2016 (dossiernummer: 2016/00158)

CTSamenvatting reclame-uiting: In de afgelopen jaren is het aantal mensen met chronische gezondheidsproblemen, leer- en gedragsproblemen behoorlijk toegenomen. Homeopathisch arts T. Smits heeft ontdekt dat hierbij vaak sprake is van een opeenstapeling van omgevingsfactoren en lichaamsvreemde stoffen zoals medicatie, vaccinaties en chemische stoffen. Deze stoffen verstoren de levenskracht, waar vooral kinderen heel gevoelig voor zijn. Door de homeopathische variant van de verstorende stof toe te dienen wordt deze verstoring opgeheven. Deze behandelvorm heet ‘CEASE-therapie’ of ontstoren. Deze methode kan in veel gevallen succesvol worden toegepast, ook bij allerhande andere aandoeningen.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak: Gezien de gemotiveerde betwisting door klager van hetgeen in de uiting over de CEASE Therapie wordt gesteld had het op de weg van adverteerder gelegen om aannemelijk te maken dat de CEASE Therapie de werking heeft die daaraan in de uiting wordt toegeschreven. Dat heeft adverteerder niet gedaan. Misleidend, oneerlijk. Koppeling vaccinaties-autisme is zonder grond appelleren aan gevoelens van angst als bedoeld in artikel 6 NRC. Bovendien wordt de “homeopathische variant van de verstorende stof” gepresenteerd als geneesmiddel, wat in strijd is met artikel 84 Geneesmiddelenwet.

Extra informatie: zie ook dit artikel.

*****

10. RCC 28 april 2016 (dossiernummer: 2016/00161)

CTSamenvatting reclame-uiting: reclame van artsencentrum. Met CEASE-therapie worden goede resultaten behaald bij de behandeling van autisme (ASS), ADD, ADHD en aanverwante gedragsstoornissen bij kinderen, maar ook bij volwassenen. Een van de factoren voor de ontwikkeling van autisme is waarschijnlijk het toedienen van veel vaccins op zeer jeugdige leeftijd. Ook andere aandoeningen worden met CEASE-therapie behandeld.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak: Gezien de gemotiveerde betwisting door klager van hetgeen in de uiting over de CEASE Therapie wordt gesteld had het op de weg van verweerders gelegen om aannemelijk te maken dat de CEASE Therapie de werking heeft die daaraan in de uiting wordt toegeschreven. Dat hebben verweerders niet gedaan. Misleidend, oneerlijk.

Extra informatie: zie ook dit artikel.

*****

11. RCC 28 april 2016 (dossiernummer: 2016/00202)

CTSamenvatting reclame-uiting: CEASE-therapie is een nieuwe effectieve behandelmethode voor autisme en aanverwante stoornissen, zoals: ADHD, PDD-NOS, Asperger, epilepsie en gedragsstoornissen. De therapie is er op gericht om de waarschijnlijke oorzaken voor de stoornis te achterhalen en te ontstoren. Veel voorkomende oorzaken zijn o.a.: vaccinaties, aspartaam, neusspray, aluminiumchloride, weekmakers in plastik, alcohol en drugs.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak: Gezien de gemotiveerde betwisting door klaagster van hetgeen in de uiting over de CEASE Therapie wordt gesteld had het op de weg van adverteerder gelegen om aannemelijk te maken dat de CEASE Therapie de werking heeft die daaraan in de uiting wordt toegeschreven. Daarin is adverteerder naar het oordeel van de RCC niet geslaagd. Misleidend, oneerlijk.

Extra informatie: zie ook dit artikel.

*****

Reclame Code Commissie: Bioresonantie en aanverwante energetische behandelingen

by 1 Comment

Reeks van theorieën en behandelwijzen waarin ervan wordt uitgegaan dat ziekte het gevolg is van een verstoring van de natuurlijke elektromagnetische trillingen of frequenties in het lichaam. Of zoiets. Met behulp van peperdure apparaten met namen als BICOM, E-Lybra en dergelijke zouden deze trillingen/frequenties kunnen worden gemeten en gecorrigeerd, waardoor de patiënt energetisch weer in evenwicht wordt gebracht. Aanhangers van de bioresonantie en aanverwante therapieën zien overal toepassingsmogelijkheden en menen dat ze hun tijd ver vooruit zijn.

Er zijn in de databank 11 uitspraken van de RCC over bioresonantie en aanverwante energetische behandelingen.

1. RCC 30 mei 2017 (dossiernummer: 2017/00210)

Reclame Code Commissie: Bioresonantie en aanverwante energetische behandelingen 3Samenvatting reclame-uiting: aanprijzing van de Vitatec Global Diagnostics als “uniek meetsysteem” dat de energetische structuren van het lichaam op veilige en nauwkeurige wijze in kaart zou kunnen brengen. Het apparaat zou tevens elektromagnetische trillingen kunnen toedienen om klachten te verminderen of te verhelpen. Zie ook de database Rare Apparaten.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak: Het lag op de weg van de adverteerder om voldoende aannemelijk te maken dat dit systeem de werking heeft die daaraan in de uiting wordt toegeschreven. Dat heeft adverteerder niet gedaan. Wat dit betreft kan niet worden volstaan met een verwijzing naar de website van de leverancier, www.vitatec.com, daaronder begrepen de in het verweer genoemde disclaimer. Misleidend, oneerlijk.

*****

2. RCC 29 september 2016 (dossiernummer: 2016/00243 – CVB)

Biosafe on BicomSamenvatting reclame-uiting: reclame voor bioresonantietherapie en het apparaat de BICOM op website arts. “De toepassingsmogelijkheden zijn buitengewoon groot, waardoor vrijwel elke ziekte of stoornis op een zinvolle manier behandeld kan worden: organisch of functioneel, acuut of chronisch, manifest of nog in een zeer vroeg stadium”. Bovendien: “Zeer geschikt om in te zetten bij kinderen”, “De behandeling van allergieën is een beproefd toepassingsgebied van de bioresonantie” en “De bioresonantietherapie is een zeer geavanceerde behandelmethode die breed inzetbaar en weinig belastend is”.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak voorzitter: Niet is gebleken van een serieus te nemen onderbouwing van de claims met betrekking tot het genezen van ziekten en gebreken door bioresonantie en de BICOM. Het niet aandragen van voldoende substantiële onderbouwing voor de beweerdelijke genezende effecten die een consument op grond van de uiting van het gebruik van bioresonantie en de BICOM mag verwachten, brengt mee dat de bewering onjuist dient te worden geacht en de uiting reeds om die reden misleidend. Ten aanzien van de mededelingen in die uiting die de strekking hebben dat met behulp van bioresonantie en de BICOM ziekten kunnen worden gediagnosticeerd, is eveneens onvoldoende onderbouwing verschaft, zodat deze werking niet aannemelijk is geworden. Eveneens misleidend.

Samenvatting uitspraak RCC: De uiting houdt onmiskenbaar een aanprijzing in van de aangeboden bioresonantietherapie en de daarbij gebruikte BICOM. De RCC deelt het oordeel van de voorzitter dat de bestreden uiting zodanige mededelingen over de Bioresonantietherapie en de BICOM  bevat, dat deze door de gemiddelde consument zullen worden opgevat in die zin dat met deze therapie en het apparaat de BICOM ziekten en gebreken kunnen worden genezen. Het lag vervolgens op de weg van verweerder om aannemelijk te maken dat voornoemde therapie en het apparaat de werking hebben die daaraan in de uiting wordt toegeschreven. Daarin is verweerder ook in het kader van de onderhavige bezwaarprocedure niet geslaagd. De bij het bezwaar overgelegde “Vortrag” uit 2006 van Hans Brügemann, (‘Gibt es evidenzbasierte Studien zur Wirksamkeit der Bioresonanztherapie?’) waarin volgens verweerder 15 studies zijn geclusterd, acht de RCC, evenals de voorzitter, onvoldoende onderbouwing. Daarbij acht de RCC niet alleen van belang dat deze lezing werd gehouden “während des Kongresses des Internationalen Medizinischen Arbeitskreises BICOM Resonanz-Therapie (IMA BRT)”, maar ook dat -zoals klager in reactie op het bezwaar heeft opgemerkt- de 15 studies zelf niet zijn overgelegd en  Brügemann zelf samen met voornoemde Morell in 1987 de BICOM produceerde. Ook de passages over diagnostisering zijn misleidend.

*****

3. RCC 6 september 2016 (dossiernummer: 2016/00527)

Vitatec voetSamenvatting reclame-uiting: reclame voor meting met de Vitatec Global Diagnostics. Binnen 8 minuten voert het apparaat een nauwkeurige meting van meer dan 550 verschillende lichaamsfuncties uit. Er worden meer dan 100 miljoen afzonderlijke metingen van het lichaam  uitgevoerd. Er wordt van alles gemeten, en zeer nauwkeurig: de ingewanden, hoofd/hersenen, hormonen en spijsvertering, zenuwbanen, lymfesysteem en het skelet, maar ook het energieniveau, hart- en vaatsysteem, vitaminen- en mineralengehalte in het lichaam, micro-organismes, afvalstoffen, verzuring en stofwisseling. Zie ook de database Rare Apparaten.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak: De indruk wordt gewekt dat met voornoemd apparaat inzicht kan worden verkregen in de gezondheid van degene bij wie de meting wordt verricht. Het lag op de weg van verweerders, die beide onderaan de uiting zijn vermeld, om de juistheid van deze in de uiting gesuggereerde werking van het onderhavige meetsysteem aannemelijk te maken. Dat hebben verweerders niet gedaan. Misleidend, oneerlijk.

Extra informatie: zie ook RCC 6 juli 2015 hieronder.

*****

4. RCC 29 juli 2016 (dossiernummer: 2016/00258)

Biosafe on BicomSamenvatting reclame-uiting: allerhande verstrekkende claims met betrekking tot bioresonantie, o.a. “met name geschikt voor het behandelen van allergie, hooikoorts, eczeem, astma, onbegrepen pijnen, snelle genezing van wonden en operaties, ziekte van Lyme (borreliainfectie), klachten na vaccinaties, operaties, antibiotica, ontgiften van het lichaam, storingen in littekenweefsel en vaccinatieproblemen etc.” Ook zogenaamd geschikt voor het stellen van diagnoses, bijvoorbeeld “Infecties van bacteriën, virussen en schimmels kunnen op eenvoudige en snelle wijze onderzocht worden.” Klager stelde: “De in de uiting gebruikte claims komen in feite erop neer dat vrijwel iedere denkbare aandoening succesvol gediagnosticeerd en behandeld kan worden met bioresonantietherapie en de BICOM (Optima), en nog snel, pijnloos en eenvoudig ook.”

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak voorzitter: Adverteerder heeft de claims met betrekking tot het genezen van ziekten en gebreken door bioresonantie en de BICOM niet onderbouwd. Het niet aandragen van enige onderbouwing voor de beweerdelijke genezende effecten die een consument op grond van de uiting van het gebruik van bioresonantie en de BICOM mag verwachten, brengt mee dat de bewering onjuist dient te worden geacht en de uiting reeds om die reden misleidend is. Ook de mededelingen in die uiting die de strekking hebben dat met behulp van bioresonantie en de BICOM ziekten kunnen worden opgespoord en gediagnosticeerd, zijn niet onderbouwd. Misleidend, oneerlijk.

Samenvatting uitspraak RCC: Het lag op de weg van adverteerder om aannemelijk te maken dat voornoemde therapie en het apparaat de werking hebben die daaraan in de uiting worden toegeschreven. Daarin is adverteerder ook in het kader van de onderhavige bezwaarprocedure niet geslaagd. De “ervaringen” van de adverteerder zelf “in de praktijk” en die van collega’s “in de verschillende landen” zijn naar het oordeel van de RCC niet voldoende om aannemelijk te achten dat de mededelingen in de uiting over diagnosen en testen juist zijn.

*****

5. Voorzitter RCC 22 april 2016 (dossiernummer: 2016/00236)

eLybraSamenvatting reclame-uiting: ronkende reclame voor de e-Lybra, o.a. “De e-Lybra verhelpt allerlei soorten klachten”, gevolgd door een waslijst met aandoeningen. Verder o.a. “Behandeling met de e-Lybra helpt u snel en gemakkelijk van uw klachten af”, “De e-Lybra spoort de oorzaak van uw klacht op en pakt deze aan” etc. Ook zeer geschikt voor allerhande aandoeningen bij kinderen.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak: Alle uitlatingen zijn misleidend en oneerlijk. Adverteerder zal haar website zo dienen aan te passen dat niet langer van een behandeling met de e-Lybra een bepaald resultaat wordt geclaimd of gesuggereerd, nu onvoldoende onderbouwing bestaat voor de effectiviteit van een dergelijke behandeling en de geclaimde werking ook overigens niet aannemelijk is gemaakt.

Extra informatie: vervolg op voorzitter RCC 21 oktober 2015 (zie hieronder).

*****

6. Voorzitter RCC 23 februari 2016, dossiernummer: 2015/01215

eLybraSamenvatting reclame-uiting: diverse reclame-uitingen over het apparaat e-Lybra op de website van een artsenpraktijk (www.centaurea.nl). Er wordt o.a. beweerd: “De apparatuur van de E-Lybra8™ heeft zeer uitgebreide en effectieve mogelijkheden. Het is met veel succes toegepast bij mensen en bij dieren. Ook in de landbouw zijn goede resultaten behaald met het gebruik van deze techniek”; “Daarnaast bevat E-Lybra 8™ formules voor het specifiek behandelen van bepaalde aandoeningen zoals bijvoorbeeld candida, eczeem, griep, allergieën, intoleranties en brandwonden. Daarmee wordt het genezend vermogen van het lichaam gericht gestimuleerd. Ook bevat het een zeer succesvol programma voor gewichtsreductie en stoppen met roken. Vooral met het programma voor mensen die willen stoppen met roken, zijn er zeer positieve ervaringen.”

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak: adverteerder heeft onvoldoende passend en relevant bewijs geleverd ten aanzien van de resultaten die de consument volgens de bestreden uiting van een behandeling met de E-Lybra8TM kan verwachten, voor zover het betreft het verminderen van de onderliggende oorzaken, het specifiek behandelen en het stimuleren van het genezend vermogen van het lichaam bij candida, eczeem, griep, allergieën, intoleranties en brandwonden. Het staat adverteerder weliswaar vrij om, zoals zij in haar verweer suggereert, in reclame te vermelden dat de E-lybra bioresonantie methode behoort tot de complementaire geneeskunde en dit een in de praktijk beproefde therapie methode is, maar niet om een daadwerkelijk genezend effect te claimen bij bedoelde lichamelijke problemen. Met betrekking tot de claim dat de E-Lybra8TM “een zeer succesvol programma” is voor stoppen met roken waarmee de “behoefte om te roken verdwijnt”, oordeelt de voorzitter als volgt. Adverteerder heeft in dit verband niet zelf stukken overgelegd, maar verwijst naar de door klager overgelegde productie 9. Dit betreft een op 5 augustus 2014 in “Forschende Komplementärmedizin” gepubliceerd artikel met de titel ‘Evidence for the Efficacy of a Bioresonance Method in Smoking Cessation: A Pilot Study’. De voorzitter oordeelt dat dit artikel onvoldoende de hiervoor bedoelde stellige mededelingen over de resultaten van een behandeling met de E-Lybra8TM kan rechtvaardigen. Het staat adverteerder weliswaar vrij om in de uiting te vermelden dat zij een behandeling met dit apparaat aanbiedt aan mensen die willen stoppen met roken, maar niet om een daadwerkelijk succesvol effect van deze behandeling te claimen nu dit onvoldoende aannemelijk is geworden. De reclame-uitingen zijn misleidend en oneerlijk.

*****

7. Voorzitter RCC 21 oktober 2015 (dossiernummer: 2015/00998)

eLybraSamenvatting reclame-uiting: de e-Lybra, een bioresonantieapparaat, zet het lichaam aan tot genezing, waardoor een behandeling gezondheidsklachten kan genezen, zowel lichamelijk als geestelijk. Ook kinderen met gedragsproblemen, en volwassenen met lichamelijke, emotionele, chronische en psychische klachten zoals PTSS worden met de e-Lybra succesvol behandeld en positieve resultaten kunnen wetenschappelijk worden aangetoond.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak: misleidend en oneerlijk, want de adverteerder heeft de werking van het apparaat niet aannemelijk gemaakt en ook niet weersproken dat die werking niet wetenschappelijk kan worden onderbouwd.

Extra informatie: de klacht was afkomstig van een arts en elektrotechnisch ingenieur. De ontwikkelaar van de e-Lybra heet Victor Sims. In de advertentie werd echter de naam Victor Simms genoemd (dubbel m), een Amerikaanse internist. De voorzitter acht dit onjuist en oneerlijk. Zie ook dit artikel.

*****

8. RCC 6 juli 2015 (dossiernummer: 2015/00591)

Vitatec voetSamenvatting reclame-uiting: de Bodyscan van Vitatec Global Diagnostics is een APK voor het lichaam. Het apparaat voert binnen acht minuten een nauwkeurige meting van meer dan 550 verschillende lichaamsfuncties uit. Hiermee kunnen verstoringen in het lichaam in een vroeg stadium worden gesignaleerd voordat er lichamelijke klachten optreden. De metingen geven een beeld van hoe het met de gezondheid van de patiënt is gesteld. Zie ook de database Rare Apparaten.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak: misleidend en oneerlijk. Het is niet aannemelijk geworden dat het bewuste  meetsysteem de werking heeft die daaraan in de advertentie wordt toegeschreven.

Extra informatie: zie ook dit artikel.

*****

9. RCC 6 oktober 2010 (dossiernummer: 2010/00511)

ngckleinSamenvatting reclame-uiting: klacht over 11 pagina’s van de websitewww.ngcenergyhealing.com, met uitingen over onder meer genezen van 119 verschillende aandoeningen door elektromagnetische golven, zappers, colloïdaal zilver, goud en platina, Brown’s Gas (knalgas), borstkanker etc. etc.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak: In de verschillende uitingen wordt aan respectievelijk de Resonantietherapie, de Multtifrequentie Zapper, Brown’s Gas, Vitality Gold Formula, Colloïdaal Zilver, Colloïdaal Goud, Platina en Colloïdaal Zilver, Vitality Balance, Pijnstillende zalf een genezende of verlichtende, althans mogelijk genezende of verlichtende werking toegeschreven bij tal van lichamelijke klachten en (ernstige) ziekten. Niet is gebleken van recent erkend wetenschappelijk onderzoek met betrekking tot die werking dan wel van artikelen over die werking in erkende wetenschappelijk tijdschriften. Niet aangetoond of voldoende aannemelijk gemaakt dat de Resonantietherapie en de overige in de uitingen aangeprezen producten de werking hebben die daaraan in de uitingen wordt toegeschreven. Misleidend, en daarmee oneerlijk. Uitingen die betrekking hebben op eet- en drinkwaren in de zin van de Warenwet zijn in strijd met artikel 20 lid 2 sub a van de Warenwet. De claim betreffende Vitality Balance “Het bevat uitsluitend natuurlijke ingrediënten” is onjuist. Getuigschrift met de aanhef “Resultaat met borstkanker” is niet in overeenstemming met recent aanvaarde wetenschappelijke inzichten.

Extra informatie: zie dit uitgebreide artikel.

*****

10. RCC 6 oktober 2010 (dossiernummer: 2010/00509)

vitalSamenvatting reclame-uiting: klacht over 5 pagina’s van de website www.vital-energy.nl over Resonantietherapie.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak: In de uitingen wordt aan de Resonantietherapie een genezende of verlichtende, althans mogelijk genezende of verlichtende werking toegeschreven bij tal van lichamelijke klachten en (ernstige) ziekten. Onvoldoende onderbouwing van de werking van de therapie. Niet is gebleken van recent erkend wetenschappelijk onderzoek met betrekking tot de werking van de therapie dan wel van artikelen over die werking in erkende wetenschappelijk tijdschriften. Ergo, niet aangetoond of voldoende aannemelijk gemaakt dat de Resonantietherapie de werking heeft die daaraan in de uitingen wordt  toegeschreven. Misleidend, oneerlijk.

*****

11. RCC 6 september 2010 (dossiernummer: 2010/00535)

Power_Balance_bracelet_on_wristSamenvatting reclame-uiting: Op de website www.power-balance.nl staat onder meer: ‘Power Balance is een nieuwe technologie die gebruikmaakt van een hologram geprogrammeerd met frequenties die positief reageren op de energie banen van het lichaam. Het verbetert het evenwicht, de kracht en de lenigheid’.

Oordeel: klacht gegrond.

Samenvatting uitspraak: In de onderhavige reclame-uiting doet adverteerder met betrekking tot de werkzaamheid van Power Balance een claim, die inhoudt dat de technologie die is verwerkt in de Power Balance armbanden, het evenwicht, de kracht en de lenigheid verbeteren. Adverteerder stelt dat dit het gevolg is van een geprogrammeerd hologram met elektromagnetische frequenties die positief reageren op energiebanen van het lichaam. Adverteerder heeft geen wetenschappelijke of andere publicaties met betrekking tot de (werking van) Power Balance armbanden overgelegd. Adverteerder heeft de klacht verder niet betwist. De RCC is daarom van oordeel dat adverteerder de beweerdelijke werking van de Power Balance armband en de daarmee te behalen resultaten onvoldoende aannemelijk heeft gemaakt. Misleidend, oneerlijk.

Extra informatie: er zijn of waren meerdere ‘balansbandjes’ op de markt, onder meer gepromoot door speler van het Nederlands elftal. Radar liet de VU onderzoek doen naar dergelijke bandjes, en de uitkomsten waren duidelijk: “De conclusie van het onderzoek is dat het dragen van een balansbandje geen effect heeft op balans, kracht en lenigheid. Ook een psychologisch effect (placebo-effect) is geen sprake: als de proefpersonen wisten dat zij een origineel bandje droegen scoorden zij niet beter dan zonder bandje.” Zie ook dit uitgebreide artikel.

*****

Lek in samenzweringsuitlekformule

by 38 Comments

Dat een samenzwering sneller uitkomt doordat een betrokkene uit de school klapt of per ongeluk zijn mond voorbij praat als er meer samenzweerders op de hoogte zijn, ligt voor de hand. Maar kun je ook berekenen hoe lang dat ongeveer duurt als je het aantal betrokkenen weet? Dr. David Robert Grimes denkt dat je dat aardig kunt schatten. Hij publiceerde een artikel waarin hij een formule afleidt die bijvoorbeeld als uitkomst geeft dat als NASA de maanlanding zou hebben gefaket, dat dan met 95 procent zekerheid binnen vier jaar publiek bekend zou zijn geworden. Een wiskundig bewijs dat grootschalige complotten niet geheim kunnen blijven?

volkskrant-complotformuleDit resultaat ging aardig snel het internet over. Nu konden skeptici ook met wiskundige precisie complotdenkers alle hoeken van de kamer laten zien. In de Volkskrant haalde het resultaat van Grimes zelfs de tweede pagina van de krant. Inclusief afbeelding van de formule!

Grimes is van origine natuurkundige en werkt als kankeronderzoeker aan de universiteit van Oxford. Daarnaast schrijft hij veel populaire stukken over wetenschap (onder meer columns in The Guardian), die vaak over skeptische onderwerpen gaan, bijvoorbeeld de antivaccinatiebeweging en ontkenning van klimaatopwarming. In 2014 ontving hij voor zijn schrijverij de John Maddox Prize for Standing up for Science. Het onderwerp complottheorieën is hem dus niet vreemd en met zijn achtergrond is het begrijpelijk dat hij er wel een uitdaging in zag om het kwantificeerbaar te maken.

In zijn artikel On the Viability of Conspiratorial Beliefs, dat verscheen in Open Access tijdschrijft Plos One, doet Grimes uit de doeken hoe hij aan zijn formule komt. Hij kijkt alleen naar het uitkomen van samenzwering door lekken, bewust of per ongeluk. Externe factoren die een complot aan het licht kunnen brengen, neemt hij niet mee – de uitkomsten van het model zullen gemiddeld dan ook nog een te positief beeld laten zien (vanuit het gezichtspunt van de geheimhouders).

De aanname van Grimes is dat de kans dat iemand in een jaar tijd lekt behoorlijk klein is en dat verschillende lekken onafhankelijk van elkaar optreden. En één lek is eigenlijk ook wel voldoende voor het openbaar worden. Een aangewezen methode om dat soort zeldzame voorvallen aan te pakken is om uit te gaan van een Poissonverdeling. De kans op tenminste één lek tot tijd t wordt dan gegeven door de formule L(t)= 1-e^(-tφ) waarin φ het verwachte aantal lekken is in één tijdsperiode (bijvoorbeeld per jaar). Je ziet aan deze formule dat als je t maar laat oplopen de e-macht heel erg klein wordt en L naar 1 kruipt (‘het complot komt bijna zeker uit’).
Voor één samenzweerder is dat simpel en voor meer is het niet veel lastiger. Dan moet je alleen die waarde φ aanpassen. Als je uitgaat van N op gelijke wijze lekkende samenzweerders dan wordt de kans dat er geen één lekt in een jaar gegeven door (1-φ)N, en de kans dat er minstens één lek is door 1-(1-φ)^N en die waarde neem je nu als nieuwe φ op in de formule*. Grimes noemt (1-φ) voor het gemak nog even ψ en neemt in plaats van een vaste waarde N een tijdsafhankelijke functie daarvoor, N(t). De samenzweringsuitlekformule wordt dan:

complottheorieuitlekformule

Waarom Grimes het aantal samenzweerders in de tijd wil kunnen variëren met die functie N(t) is eigenlijk wel goed te begrijpen. Als een complot dat ooit op een moment is uitgevoerd lang geheim blijft, zullen er samenzweerders uitvallen door overlijden. De kans op uitkomen wordt dan vervolgens kleiner, want er zijn minder potentiële lekkers. Grimes geeft nog twee formules van hoe N in de tijd zou kunnen veranderen. Voor een complot dat voortdurend ‘bijgehouden’ moet worden (zoals bijvoorbeeld het verborgen houden van een eenvoudige kuur voor kanker), lijkt een benadering waarin je N(t) constant houdt een logischer keuze.

Leuk zo’n theoretisch afgeleide formule, maar doet ie het ook wel echt? Grimes kijkt daarvoor naar drie samenzweringen die uitgekomen zijn: de NSA-affaire (klokkenluider Edward Snowden onthulde dat het afluisteren en onderscheppen van berichtenverkeer veel verder gaat dan iedereen had vermoed), het Tuskegee-syfilisonderzoek (dat liep vanaf 1932, de besmette deelnemers kregen niet te horen dat ze syfilis hadden en ook geen medicijnen toen die beschikbaar kwamen met de ontdekking van antibiotica) en de affaire rondom het forensisch laboratorium van de FBI (willens en wetens werden talloze getuigenissen afgelegd op basis van onbetrouwbare onderzoeksmethoden).
Op basis van de (min of meer) bekende tijd dat deze zaken verborgen bleven en verschillende schattingen voor het aantallen betrokkenen, komt Grimes tot een conservatieve schatting voor de kans dat een samenzweerder lekt. In zijn berekeningen is Grimes er bij deze voorbeelden van uitgegaan dat ze uitkwamen als de kans daarop groter of gelijk aan 50 procent was. Als je uitgaat van de gunstigste schatting  voor de geheimhouding kom je volgens Grimes uit op een 0,0005 procent lekkans per jaar per samenzweerder.

Er is veel aan te merken op deze benadering en Grimes geeft zelf in het Discussion gedeelte van het artikel een hoop mitsen en maren aan. Zijn schattingen om het model te ijken en een redelijke waarde voor p te vinden zijn grof, maar dat maakt niet zoveel uit voor zijn belangrijkste conclusie dat omvangrijke samenzweringen altijd uitkomen. Hij concludeert op basis hiervan dat het bij vermeende samenzweringen als dat de klimaatopwarming een omvangrijk bedrog zou zijn van wetenschappers en dat de maanlanding een hoax is geweest, het onmogelijk is dat ze zo lang verborgen hadden kunnen blijven. En dus dat er geen sprake kan zijn van samenzweringen in die zaken.

De vraag is natuurlijk of dit model niet te veel toegespitst is op de drie voorbeelden die Grimes heeft uitgekozen. De waarden die Grimes daaruit afleidt verschillen nogal, en wat zouden de uitkomsten zijn als hij andere voorbeelden had genomen? En daarbij moet je bedenken dat het hier gaat om samenzweringen die zijn uitgekomen. Zijn die wel representatief voor alle samenzweringen? Ook voor die juist (nog) niet zijn geopenbaard.

Op Twitter merkte een aantal scherpe geesten op dat er toch ook iets fundamenteels mis moest zijn met Grimes’ benadering. De meest in het oog springende aanwijzing hiervoor is grafiek 1:

3-curven-complottheorieartikelHierin zien we de drie verschillende scenario’s die Grimes in overweging neemt voor verloop van het aantal samenzweerders. De blauwe lijn is het scenario waar het aantal samenzweerders gelijk blijft, de roze stippellijn de situatie voor de gebeurtenis die geheim wordt gehouden door een groepje dat langzaam uitsterft door ouderdom, en de oranje stippellijn waarin het aantal samenzweerders elke zoveel jaar halveert. Telkens uitgaande van een startpopulatie van N=5000 en een lekkans van 0,0005 procent.
Deze grafiek zou de cumulatieve kans moeten weergeven dat het complot uitlekt. Maar een cumulatieve kans kan nooit gaan afnemen in de loop van de tijd, zoals bij de laatste twee scenario’s wel gebeurt! In de commentaren op Plos One bij het artikel vergelijkt iemand het treffend met een overlevingsgrafiek (dan moet je deze grafiek net verticaal omkieperen, naar de waarde 1-L kijken), waar geen stijging in kan voorkomen; dat zou er immers op duiden dat overledenen weer uit de dood opstaan (of in het geval van samenzweringen dat ze na openbaring weer geheim worden). Ik dacht dat Grimes misschien nog een slordigheidje had begaan bij het maken van deze grafiek (formule verwisseld ofzo), maar toen ik narekende bleek dat niet het geval te zijn – de formule is inderdaad dalend vanaf een bepaald tijdstip in de twee laatste scenario’s en dus heeft Grimes een probleem.

Dit ging waarschijnlijk mis omdat Grimes de formules voor het verloop van het aantal samenzweerders zomaar substitueerde in de formule die volgt uit de aanname dat het lekken Poisson verdeeld is. Die cumulatieve kansformule is echter afgeleid van de feitelijke kansverdeling en komt alleen op deze vorm uit als die factor in de exponent een constante is. Het vergt wat ver om dat hier helemaal in detail te laten zien, maar het komt er dus op neer dat Grimes de functie van het aantal samenzweerders in de tijd op een verkeerd niveau heeft ingevuld en daardoor verliest de door hem gevonden formule de relatie met het probleem dat die moet beschrijven. Als je het wel goed doet, komt die formule er waarschijnlijk ook stukken ingewikkelder uit te zien, maar ik heb dat niet uitgewerkt. Gelukkig voor Grimes lijkt het wel goed te gaan voor de gevallen waarin het aantal samenzweerders in de tijd gelijk blijft en dat zijn net de voorbeelden die hij verder uitwerkt.

Martin Robbins schreef hier wel een bijzonder kritisch stuk over: The maths of the paper disproving conspiracy theories don’t add up, waarin hij dit ook als een enorme blunder van de peer review bij Plos One benoemt. Er worden ook nogal wat mensen bedankt in het artikel die meegekeken hebben, en die hebben de fout dus ook niet opgemerkt. Robbins vindt het frustrerend dat dit artikel door skeptische organisaties en blogs als welkom resultaat is binnengehaald, vrolijk rondgetwitterd en anderszins verspreid:

It’s frustrating because a paper that lashes out against the idea that scientists might be engaged in covering up bad research turns out to be an example of bad research that slipped through peer review.

Robbins besluit gelukkig wat luchtiger:

Which leaves perhaps the biggest question of all: was this really just a bad paper, or was there some deeper purpose behind it? Is Doctor Grimes engaged in some kind of charade, running interference on behalf of a master or masters unknown? Is he still the real Grimes, or has he been replaced by a foppish-haired lizard impersonator? The truth is out there…

Het is ook een verwijzing naar de slotzin van Grimes’ artikel:

This work did not require specific funding, from nebulous clandestine cabals or otherwise.

In de commentaren op Plos One heeft Grimes zijn fout inmiddels ook al wel voorzichtig toegegeven. Hij is net op vakantie gegaan, dus ik neem aan dat een uitgebreidere reactie nog even op zich zal laten wachten.

* Toegevoegd (20:50 uur): hier gaat ‘t al mis, als N een constante is zou de correcte formule L(t)= 1-e^(-tNφ) worden. Grimes berekeningen kloppen ongeveer nog wel, maar dat komt alleen om dat bij deze hele lage lekkans p =0,0005 procent Np en (1-(1-p))^N elkaar niet veel ontlopen in de drie voorbeelden die Grimes analyseert. Bij de toepassing op de vermeende complotten waar hij uitgaat van honderdduizenden betrokkenen (bij die kuur voor kanker hanteert Grimes 714.000 – alle medewerkers van de acht grootste farmaceuten samen), zou de correcte formule nog veel eerder lekken voorspellen dan de formule van Grimes al doet.

Update 2 maart 2016: Plos One heeft inmiddels een correctie geplaatst van Grimes.

Over Jurriaan Kamp: wereldverbetering als verdienmodel

by 4 Comments

Cees Renckens schrijft columns voor Kloptdatwel. Van 1988 tot 2011 was hij voorzitter van de Vereniging tegen de Kwakzalverij. Foto: Klaas Jaarsma
Cees Renckens schrijft columns voor Kloptdatwel. Van 1988 tot 2011 was hij voorzitter van de Vereniging tegen de Kwakzalverij. Foto: Klaas Jaarsma

Een oud Chinees spreekwoord zegt, dat als je maar lang genoeg aan de oever van de rivier blijft zitten dat er dan altijd een moment komt, dat je het lijk van je vijand voorbij ziet drijven. Hoewel ik Jurriaan Kamp (1959, Haarlem) altijd meer als een bron van ergernis heb gezien dan als vijand, toch moest ik aan dit spreekwoord denken toen er in Villamedia een diepgravend artikel van onderzoeksjournalist Miro Lucassen verscheen over de malversaties en miljoenenschuld die de wereldverbeteraar op zijn geweten blijkt te hebben.

Op kosten van zijn zakenpartners heeft de aan de Amerikaanse westkust levende uitgever/journalist via het blad Ode in de loop van twintig jaar acht miljoen euro aan verliezen opgebouwd, in de stellige overtuiging dat het goede doel dit meer dan waard is. Of dacht hij vooral aan zichzelf? Het hieronder volgende relaas over Kamp en Ode is vrijwel volledig gebaseerd op Lucassen’s lange artikel op de website van Villamedia. [1]

Ode, de kroniek van de onderstroom

Kamp was redacteur economie bij NRC Handelsblad toen hij als 31-jarige genoeg kreeg van al het negatieve nieuws dat zijn krant dagelijks verspreidde en hij slaagde erin met zijn visioenen van een betere wereld geld te lenen van een aantal rijke ondernemers en filantropen, zoals daar zijn boedelbak-oprichter Wiet de Bruin, City Koerier-baas Jaap Mulders, mister Fabeltjeskrant Thijs Chanowski, tv-presentatrice Alice Oppenheim, astroloog Peter Delahay en de puissant rijke soft ware ondernemer Eckart Wintzen. Vanaf 1991 komt deze club af en toe bijeen en in 1995 was er voldoende startkapitaal en verschijnt de eerste editie van Ode, de kroniek van de onderstroom. De eerste jaren zijn er natuurlijk verliezen en in 2001 slaagde Kamp er in een bedrag van 193.000 euro te lenen bij het Bedrijfsfonds voor de Pers, een succesje dat hij in 2011 nog eens wist te herhalen. Het blad bevatte vooral verhalen over spiritualiteit, ethiek in het bedrijfsleven, optimisme en alternatieve geneeskunde. Met grote regelmaat liet het blad op volstrekt kritiekloze wijze medische warhoofden uit de alternatieve hoek aan het woord. Het standpunt van hoofdredacteur Kamp luidde aldus: ‘In grote delen van de wereld is de belangstelling voor alternatieve en complementaire therapieën, die vooral een rustiger en gematigder leven voorstaan, sterk groeiende’. In een aantal Westerse landen komt het zelfs voor dat er meer interesse bestaat voor deze vorm van genezen dan voor de reguliere geneeskunde, aldus Kamp.

Aidsontkenner

Cover van Ode met het 'Aids bestaat niet' artikel van Jurriaan Kamp (afb. via Koninklijke Bibliotheek)
Cover van Ode met het ‘Aids bestaat niet’ artikel van Jurriaan Kamp (afb. via Koninklijke Bibliotheek)

In het julinummer uit 1999 publiceerde Kamp zelf een artikel met als kop ‘Aids bestaat niet’.[2] Hij schrijft: “Aids wordt niet veroorzaakt door een virus. Aids is niet seksueel overdraagbaar. Aids is een gevolg van een totale uitputting van het immuunsysteem.” Vijftien pagina’s lang betoogt hij dat de relatie tussen hiv en aids niet is aangetoond, met aan het slot: ‘Het enige succesvolle antwoord op aids tot nog toe is: extra zorg voor het immuunsysteem. Ofwel: gezond leven.’

In 2004 werd Kamp genomineerd voor de Meester Kackadorisprijs. [3] De nominatie voor diezelfde prijs, die NRC Handelsblad in 2012 opliep, was mede te danken aan het feit dat sinds 2010 de Ode elk kwartaal werd meegestuurd met de NRC en daarmee – in de woorden van de jury – de intelligentie van de NRC-lezers ernstig beledigde.

In november 2011 prijkte in het blad een verhaal over biofotonen en kwam de geschifte Johan Boswinkel aan het woord, die een therapie aanbiedt, geheel gebaseerd op de onbewezen theorie over biofotonen. Het artikel bevatte wederom de bij Ode geliefde retoriek over‘ de onmachtige geneeskunde’, over Boswinkels’ genezingspercentage van 80%’ en ‘de duizenden mensen die van hun kwaal zijn af geholpen’.

Amerikaans avontuur

Uit de accountantsverklaringen en jaarstukken blijkt dat het van 2001 tot 2006 zakelijk helemaal niet slecht gaat met tijdschrift Ode in Nederland. Het aantal lezers stijgt, en dat geldt ook voor het aantal ‘echte’ abonnees van het maandblad. Er wordt een bescheiden winst gemaakt en langzaam maar zeker lijkt de uitgeverij de aanloopverliezen goed te maken. Dat zal echter nooit gebeuren. Integendeel, de schuldenlast neemt alleen maar toe, mede als resultaat van Kamp’s megalomane entree op de Amerikaanse markt en zijn aankoop van de vertalingsrechten op het Britse tijdschrift What doctor’s don’t tell you, dat hij in Nederland op de markt brengt als Medisch Dossier, een blad dat vooral waarschuwt voor de gevaren van vaccinaties en de consumptie van supplementen aanprijst.
In 2002 steeg de verspreide oplage boven de 20.000, waarvan 12.602 abonnees de volle mep betalen en de rest van kortingen genoot. Eind 2005 zijn dat er 14.343, vergelijkbaar met de wekelijks verschijnende De Groene Amsterdammer. Zelf verhuisde Kamp in 2004 naar Californië om een Amerikaans avontuur van de grond te krijgen. Hij was enthousiast geraakt op het World Social Forum in Brazilië in januari 2003, waar Ode een eenmalige Engelstalige editie presenteerde. De ontvangst smaakte naar meer en de uitgever voorspelde: tegen bescheiden vertaalkosten kan ik een veel grotere markt aanboren. Bij een volgende presentatie in New York, begin 2004, schreeuwt Kamp van de daken dat Ode nu een wereldwijde oplage van 100.000 exemplaren heeft.

Ode verandert in The Optimist, kwakzalverij onderdeel van de inhoud
Ode verandert in The Optimist, kwakzalverij blijft onderdeel uitmaken van de inhoud

Het Nederlandse Ode ging in die tijd tien keer per jaar verschijnen en teakhoutbeleggingsfonds Goodwood (people, planet, profit) garandeerde de afname van duizenden exemplaren. Inhoudelijk werd het blad steeds oninteressanter want vrijwel alle stukken waren vertalingen vanuit het Engels en de auteurs van de stukken waren in ons land vrijwel onbekend. Terwijl er zakelijk enorme bedrijvigheid ontstond met een wirwar van BV’s, een deelname van Kamp’s echtgenote Hélène de Puy, een verplaatsing van de licentie (in bezit van Kamp) naar Luxemburg en de oprichting van meerdere Amerikaanse bedrijven, veranderde Kamp in 2013 de naam van het tijdschrift van Ode in The Optimist.
Kamp en zijn gezin leefde intussen op grote voet in Californië, in een bungalow met zwembad nabij San Francisco, en dat terwijl de schuldenlast van de uitgeverij alsmaar toenam. Hijzelf verdiende een hoog salaris, maar medewerkers kregen hun loon steeds later uitbetaald, soms pas een half jaar na de geleverde prestatie, en ook de verplichte aflossing bij het Bedrijfsfonds voor de Pers werd gestaakt. Een bevredigende verklaring daarvoor gaf Kamp het fonds niet. Aan de andere kant van de Atlantische Oceaan verliest Ode International intussen in hoog tempo harde dollars.

In 2014 laat Kamp op een Ode-bijeenkomst nog een jonge Kennedy-telg naar Rotterdam overkomen, maar de belangstelling voor zijn toespraak over ‘ethisch verantwoord zakendoen op een schone planeet’ is gering en de opkomst is minimaal. Alweer een verliespost voor de geplaagde idealist. Goochelend met herstructureringen lukt het Kamp om in de VS nog enkele tonnen schuld af te schudden, maar voldoende bleek dat niet te zijn. In ons land mislukte een vergelijkbare demarche en over uitgeverij Ode Nederland wordt op 18 maart 2014 het faillissement uitgesproken. De afwikkeling ervan komt in handen van de door de rechtbank benoemde curator C. van den Bergh uit Rotterdam. Hij treft een leeggehaalde BV aan; alle relevante bezittingen, de abonneegegevens en kantoormaterialen, zijn immers al overgedaan aan The Optimist. Kamp heeft op kosten van zijn zakenpartners een schuld van 8 miljoen opgebouwd, maar na betaling van de procedurekosten en de Belastingdienst bleef er geen cent over voor een honderdtal aandeelhouders en negentien andere schuldeisers, onder wie freelance journalisten, fotografen, illustratoren en vertalers. Verkoop van het abonneebestand had lucratief kunnen zijn, want dat zou voor andere zingevingstitels als Happinez, Gezondheidsnieuws of Onkruid  een begeerlijke prooi zijn geweest. Maar ook dat bestand was al verkocht aan al weer een BV. Natuurlijk wel een onderneming op naam van Kamp, de Luxemburgse S.à.r.l. Ode International Publishers. Die beheert thans de licentie op de titel van het tijdschrift.

Pluut

In de zomer van 2015 kregen de Nederlandse lezers van The Optimist de boodschap dat zij het blad voortaan in het Engels zouden ontvangen. De aantrekkingskracht ervan zou gering zijn en alsnog een zachte dood voorspellen voor The Optimist leek toen geen gewaagde prognose. Maar, nee: de omstreden Wassenaarse zakenman/fondsenwerver Ronald Pluut, die een vermogen opbouwde met nep-goede doelen, kon zijn favoriete blad niet missen en legde geld op tafel.[4] Soort zoekt soort.
Eind december ontvingen de abonnees in Nederland alsnog een herfstnummer in de eigen taal, met de belofte dat het winternummer daar snel op zal volgen. Hoe Pluut en uitgever/hoofdredacteur Jurriaan Kamp dit zakelijk hebben geregeld houden ze voor zichzelf,  Lucassen kwam er niet achter. Uit het handelsregister van de Kamer van Koophandel blijkt dat Pluut de zakelijke controle heeft over de Nederlandse editie, terwijl Kamp eind 2014 aan andere investeerders nog een aandeel in toekomstige winsten beloofde. Wie het gelooft, die mag het zeggen

1. Ode: Een ideaal dat dobbert op miljoenenschuld, Miro Lucassen, Villmedia 2015. (Je kunt gratis een login voor een maand  aanvragen en zo het artikel dat achter een slotje staat helemaal lezen.)

2. Aids bestaat niet, Jurriaan Kamp, Ode 1999.

3. Genomineerden voor de Meester Kackadorisprijs 2004, VtdK 2004.

4. Brein achter dubieus netwerk van goede doelen ontmaskerd, Renckens, Kloptdatwel 2013.

 

BTW-feuilleton deel 329: ook in hoger beroep BTW-vrijstelling voor arts-acupuncturist

by 26 Comments

In navolging van eerder de rechtbank heeft nu ook het Gerechtshof Den Bosch bepaald dat een arts-acupuncturist is vrijgesteld van de verplichting BTW af te dragen. De argumentatie van het hof is enigszins anders dan die van de rechtbank, maar niet per se beter. Hoewel cassatie nog mogelijk is, zijn er ook tekenen dat de Belastingdienst de handdoek in de ring gooit, mede in het licht van andere uitspraken van rechters over chiropractoren en paranormale therapeuten.

BTW-feuilleton deel 329: ook in hoger beroep BTW-vrijstelling voor arts-acupuncturist 4

De bedoeling van de nogal ingewikkeld geformuleerde vrijstellingsbepaling in de Wet op de omzetbelasting leek duidelijk: artsen die homeopathie, acupunctuur of aanverwante alternatieve diensten leveren, dienen over díe diensten BTW af te dragen. Vrijgesteld zijn sinds 1 januari 2013 alleen “de diensten op het vlak van de gezondheidskundige verzorging van de mens door beoefenaren van een medisch of paramedisch beroep die een op dit beroep gerichte opleiding hebben voltooid waarvoor regels zijn gesteld bij of krachtens de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg, voor zover deze diensten tot het gebied van deskundigheid van dit beroep behoren en onderdeel vormen van bedoelde opleiding”. In september vorig jaar oordeelde de Rechtbank Zeeland-West-Brabant dat een arts-acupuncturist een beroep kon doen op deze bepaling. Dat oordeel is nu door het Gerechtshof Den Bosch bevestigd in een lang arrest. Veel woorden zorgen echter niet automatisch voor een betere motivering. Ik bespreek enkele opvallende onderdelen van de hofuitspraak.

Lange citaten

Ooracupuncturisten zien een omgekeerde foetus in de oorschelp. Klachten elders in het lichaam corresponderen met punten op de oorschelp. (afbeelding van http://www.acuwatch.org
Ooracupuncturisten zien een omgekeerde foetus in de oorschelp. Klachten elders in het lichaam corresponderen met punten op de oorschelp. (afbeelding van http://www.acuwatch.org)

Het hof citeert uitvoerig uit een informatiefolder van de arts in kwestie (r.o. 2.3). Die folder heeft een hoog “andere dokters zijn dom”-gehalte. Déze dokter behandelt geen klachten, maar mensen met klachten en legt accenten “op gebieden die bij andere dokters waar [sic] niet meer vanzelfsprekend aan bod komen, zoals aandacht voor (gezonde) voeding, leefstijl en gewoonten, de sociale context, medische voorgeschiedenis enzovoort.” We lezen dat de arts meent dat op de oorschelp “punten te vinden [zijn] die in relatie staan met andere delen van het lichaam” en dat je ooracupunctuur kunt inzetten als hulp bij stoppen met roken. Zijn belangrijkste behandelwijzen zijn ooracupunctuur en ‘gewone’ acupunctuur. Preparaten, waaronder homeopathische middeltjes, kunnen hierbij ook toegepast worden. Een disclaimer bevat de folder ook: de door deze arts toegepaste behandelwijzen zijn “(nog) niet algemeen wetenschappelijk aanvaard”. Gevolgd door de bekende klacht dat Nederland op dit gebied erg achterloopt bij andere landen. De relevantie van het citeren van deze lappen tekst wordt lang niet altijd duidelijk. Wel wordt duidelijk wat voor nonsens allemaal onder de vrijstelling valt.

Ook de wetsgeschiedenis wordt ruimhartig geciteerd (r.o. 4.5-4.6). Dat is in die zin behulpzaam dat nog eens goed duidelijk wordt dat de wetgever beoogde de vrijstellingsregeling voor alternatief werkende artsen te laten vervallen. Misschien heeft hij het niet duidelijk en zorgvuldig genoeg opgeschreven, de intentie was zonneklaar.

Procesorde

De rechtbank krijgt een kleine tik op de vingers van het hof. Zij blijkt op eigen houtje te hebben vastgesteld dat er aan de Universiteit Utrecht een keuzevak over complementaire zienswijzen in de zorg wordt gegeven. Nu mogen rechters in het bestuursrecht ambtshalve de feiten aanvullen, maar ze moeten partijen wel de gelegenheid geven op deze feiten te reageren. De rechtbank heeft dat niet gedaan en daarmee de goede procesorde geschonden, aldus het hof. Die constatering heeft verder geen gevolgen voor de uitkomst van de zaak, maar het blijft raadselachtig waarom de rechtbank zo overijverig te werk is gegaan. De aanwezigheid van het genoemde keuzevak in Utrecht speelde een belangrijke rol bij het oordeel van de rechtbank dat acupunctuur onderdeel is, althans kan zijn van de opleiding tot arts. En dat is weer een wettelijke voorwaarde voor BTW-vrijstelling.

Deskundigheidsgebied

Van belang voor de BTW-vrijstelling is dat de verrichte diensten tot het gebied van deskundigheid van een arts behoren. Volgens het hof is dat bij acupunctuur het geval. Hierbij maakt het hof het minder bont dan eerder de rechtbank, die er het nogal magere ZonMw-rapport over complementaire zorg en een vreemde resolutie van de Amerikaanse senaat over natuurgeneeskunde bijsleepte. Het hof knoopt aan bij de tekst van de Wet BIG: die zegt dat tot het deskundigheidsgebied van een arts behoort “het verrichten van handelingen op het gebied van de geneeskunst”. En daaronder vallen volgens diezelfde wet weer “alle verrichtingen – het onderzoeken en het geven van raad daaronder begrepen -, rechtstreeks betrekking hebbende op een persoon en ertoe strekkende hem van een ziekte te genezen, hem voor het ontstaan van een ziekte te behoeden of zijn gezondheidstoestand te beoordelen”.

Ac_chart_300pxAls je dit letterlijk neemt, en dat doet het hof dus, valt onder het deskundigheidsgebied van een arts dus álles wat maar de strekking heeft een patiënt te genezen, voor ziekte te behoeden of de diagnosticeren. Dus ook een behandeling bestaande uit aderlaten in combinatie met bidden, homeopathisch immuniseren of het stellen van een diagnose met elektroacupunctuur volgens Voll. Allemaal gericht op het genezen of het voorkomen van ziekte, dan wel het stellen van een diagnose. Maar tegelijkertijd gespeend van enige wetenschappelijk onderbouwing. Is dat bezwaarlijk? Volgens het hof niet als het om acupunctuur gaat:

“4.10. De omstandigheid dat de wetenschappelijke waarde en effectiviteit van acupunctuur niet algemeen aanvaard zijn, zoals belanghebbende in zijn onder 2.3 geciteerde informatiefolder ook vermeldt, doet aan het vorenstaande niet af. Enerzijds kan uit de onder 2.9 vermelde notitie van de KNMG worden afgeleid dat niet-reguliere behandelwijzen, zoals acupunctuur, zo raken aan het verrichten van handelingen op het gebied van de geneeskunst dat het nodig was hiervoor aan artsen gedragsregels te geven. Anderzijds kan uit de onder 2.9 vermelde notitie van de KNMG worden afgeleid dat niet-reguliere behandelwijzen niet dermate ver verwijderd zijn van hetgeen een arts doet of dermate ongeschikt zijn voor genezing of preventie van een ziekte of beoordeling van de gezondheidstoestand van de patiënt dat het een arts zou zijn verboden dergelijke behandelwijzen toe te passen, hetgeen wordt bevestigd door het onder 2.6 vermelde feit dat acupunctuurbehandelingen door 70% van de zorgverzekeraars worden vergoed (afhankelijk van de voorwaarden van de (aanvullende) zorgverzekering).”

Wat staat er echter in deze KNMG-notitie? Dit:

“Met reguliere behandelwijzen wordt in dit standpunt gedoeld op methoden van diagnostiek, preventie en behandeling die gebaseerd zijn op de kennis, vaardigheden en ervaring die nodig zijn om de artsentitel te behalen en te behouden, die algemeen door de beroepsgroep worden aanvaard en deel uitmaken van de professionele standaard. Niet-reguliere behandelwijzen zijn methoden van diagnostiek en behandeling die buiten deze omschrijving vallen.”

Met andere woorden, behandelingen als acupunctuur vallen niet onder de methoden van behandeling gebaseerd op kennis, vaardigheden en ervaring die nodig zijn om de artsentitel te behalen en te behouden, worden niet algemeen door de beroepsgroep aanvaard en maken geen deel uit van de professionele standaard. Dan is het vreemd om mede op basis van deze notitie te concluderen dat acupunctuur tot het deskundigheidsgebied van een arts behoort. Lezing van de rest van de geciteerde KNMG-notitie leidt eerder tot de conclusie dat alternatieve behandelingen alleen in een strak gereguleerde context mogen plaatsvinden en dat ze dus eerder buiten het deskundigheidsgebied van een arts vallen, ook al worden ze toegepast door artsen.

Onderdeel van de opleiding

Een tweede eis voor BTW-vrijstelling is dat de diensten onderdeel vormen van een Wet BIG-opleiding. Net als de rechtbank concludeert het hof dat het curriculum van de artsenopleiding niet bij of krachtens de Wet BIG geregeld is. Invulling van dat curriculum is aan de universiteiten overgelaten. De rechtbank concludeerde vervolgens aan de hand van twee keuzevakken in Utrecht en Groningen over complementaire en alternatieve geneeswijzen dat acupunctuurbehandelingen onderdeel konden vormen van de artsenopleiding. Dat was om meerdere redenen een merkwaardige overweging, al was het alleen maar omdat iets leren over acupunctuur iets heel anders is dan leren hoe je acupunctuur moet toepassen. Het hof gebruikt de keuzevakken niet als argument, althans niet hier. Het concludeert slechts dat in de Wet BIG of de daarop gebaseerde lagere regelgeving geen antwoord kan worden gevonden op de vraag welke specifieke handelingen deel uitmaken van de artsenopleiding.

Is dit nu overtuigend? Een andere redenering was ook mogelijk geweest. De vrijstellingsbepaling van de Wet op de omzetbelasting gebruikt het woord ‘opleiding’ twee keer. Een beroepsbeoefenaar moet een “opleiding hebben voltooid waarvoor regels zijn gesteld bij of krachtens de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg” en de verrichte diensten moeten “onderdeel vormen van bedoelde opleiding”. Voor de artsenopleiding zijn regels gesteld in het Besluit opleidingseisen arts. Die zijn gericht op bepaalde, ook door het hof genoemde competenties, die in de bijlage bij het Besluit tamelijk uitgebreid worden beschreven. Daar staat bijvoorbeeld dat de arts de bekwaamheid heeft “het therapeutisch arsenaal – eenvoudige chirurgische en farmaco therapeutische behandelingen – van het vakgebied toe te passen” en “basale eerste hulp te geven” (onder 1.2). Over energie weer laten stromen met behulp van naalden is niets opgenomen. Wel moet de arts als academicus de principes van kritisch denken kunnen toepassen op bronnen van medische informatie (6.3) en waar mogelijk besluiten nemen op basis van evidence based medicine (6.4), wat er nu niet bepaalt op wijst dat (oor)acupunctuur onderdeel is of zou moeten zijn van de opleiding.

Het hof leest de vrijstellingsbepaling kennelijk zo dat het hele curriculum in de wet of het Besluit opleidingseisen arts moet zijn geregeld. Dat is een heel strakke interpretatie, die niet noodzakelijkerwijs voortvloeit uit de tekst van de vrijstellingsbepaling en ook niet past in het Nederlandse systeem van onderwijswetgeving, waar wettelijke doelen en competenties vaak gecombineerd worden met de vrijheid van instellingen om het curriculum te bepalen. Dat is juist bij de opleiding tot arts het geval. Om te beoordelen of acupunctuurbehandelingen onderdeel uitmaken van de artsenopleiding moet je dan ook niet alleen kijken of die behandelingen in de Wet BIG of het Besluit opleidingseisen arts genoemd worden, maar juist naar wat de universiteiten in hun curricula hebben opgenomen. Dan is evident dat acupunctuur geen onderdeel van de opleiding tot arts vormt, een constatering waaraan het bestaan van keuzevakken voor een handjevol studenten aan twee universiteiten niet af kan doen.

BTW-richtlijn

Flag_of_Europe.svgBij deze door het hof geconstateerde stand van zaken moet het nagaan of een richtlijnconforme uitleg van de Wet omzetbelasting – dat wil zeggen een uitleg in het licht van de tekst en strekking van de Europese BTW-richtlijn – meebrengt dat ook een arts-acupuncturist recht op vrijstelling heeft. Hier speelt het fiscale neutraliteitsbeginsel een rol. Dat neutraliteitsbeginsel wordt geschonden als reguliere behandelingen zijn vrijgesteld van BTW-betaling en die van de arts-acupuncturist niet, terwijl diens behandelingen voor de patiënt een gelijkwaardig kwaliteitsniveau hebben. Hier gaat het hof mijns inziens veel te kort door de bocht:

“4.22 In het onderhavige geval staat het volgende vast:

– belanghebbende is arts;

– belanghebbende heeft de postacademische acupunctuuropleiding van de NAAV voltooid;

– belanghebbendes acupunctuurbehandelingen worden door 70% van de zorgverzekeraars vergoed, afhankelijk van de voorwaarden van de (aanvullende) zorgverzekering;

– belanghebbende is, evenals alle andere artsen, gebonden aan de onder 2.9 vermelde gedragsregels van de KNMG;

– belanghebbende is als arts onderworpen aan het medisch tuchtrecht; en

– in het kader van de artsenopleiding aan de universiteiten van Groningen en Utrecht kan een keuzevak worden gevolgd in complementaire geneeswijzen.

Gelet op het vorenstaande is het Hof van oordeel, dat het kwaliteitsniveau van belanghebbendes acupunctuurbehandelingen wordt bepaald door zijn hoedanigheid als arts. Belanghebbende dient zijn diagnose te stellen vanuit zijn expertise als arts en hij moet ervoor waken dat zijn acupunctuurbehandelingen niet in de weg staan aan door artsen toegepaste reguliere behandelwijzen. Belanghebbendes acupunctuurbehandelingen zijn aanvullend op de (voor de omzetbelasting vrijgestelde) reguliere behandelwijzen van artsen, hij dient zich rekenschap te geven van de voor- en nadelen van acupunctuur ten opzichte van de door artsen regulier toegepaste behandelwijzen en hij dient de patiënt daaromtrent te informeren. Aldus is gewaarborgd dat belanghebbendes acupunctuurbehandelingen van (minstens) een gelijk niveau zijn als de door de artsen verleende diensten, die zijn vrijgesteld voor de omzetbelasting.”

Het hof is hier wel heel goed van vertrouwen. “Postacademische acupunctuuropleiding” is wel erg veel eer voor een interne opleiding van de NAAV. Deze is natuurlijk niet geaccrediteerd door de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO), de organisatie die bijvoorbeeld ook de kwaliteit van het hoger beroepsonderwijs en universitaire opleidingen bewaakt. Cees Renckens citeerde enkele jaren terug uit een NAAV-scriptie. Ancestrale energie, karmische invloeden, qi en chakra’s vlogen je om de oren. Reden genoeg dus om aan de kwaliteit van deze “postacademische opleiding” te twijfelen. Maar het is niet heel verrassend dat het hof dat niet doet. Ditzelfde hof nam namelijk de opleiding tot paranormaal therapeut aan het Johan Borgman College[1] te Amsterdam volstrekt serieus en meende dat die opleiding van HBO-niveau was. De Hoge Raad vond dat niet onbegrijpelijk of onvoldoende gemotiveerd (zie het naschrift bij dit stuk).

Dat vergoeding door zorgverzekeraars niets zegt over de kwaliteit van de behandelingen, aangezien zorgverzekeraars hun (aanvullende) pakketten voornamelijk op basis van economische motieven vaststellen (en dus ook wel eens acupunctuur schrappen!), is een punt dat al zo vaak gemaakt is, dat ik het bij deze constatering laat. De KNMG-notitie is hiervoor reeds genoemd, en het is opvallend dat het woord ‘kwaliteit’ of woorden van gelijke strekking totaal afwezig zijn in de door het hof geciteerde gedeelten van de notitie. Het woord “schade” – breed op te vatten volgens de notitie – staat er daarentegen vier keer in. Dat lijkt ook de belangrijkste drijfveer van de notitie te zijn: voorkomen dat artsen zozeer van reguliere behandelwijzen wegdrijven dat patiënten valse hoop geboden wordt en zij worden weggehouden van mogelijk effectieve conventionele behandelingen. Met de kwaliteit van de niet-reguliere behandelingen heeft dat niet veel te maken.

Ook de opmerking over het tuchtrecht is niet echt overtuigend. Enigszins cynisch zou je kunnen stellen dat er inderdaad wel eens een arts-acupuncturist door een tuchtcollege is doorgehaald in het BIG-register, maar dat de patiënt toen al overleden was. Belangrijker is dat tuchtcolleges geen volledige kwaliteitstoets verrichten. In maart van dit jaar moest het Regionaal Tuchtcollege te Amsterdam bijvoorbeeld oordelen over het handelen van een integraal natuurarts (lid van de AVIG). De arts kreeg een schorsing wegens een slecht begrensde arts-patiëntrelatie, maar:

“Over de geneeskundige behandeling van verweerster heeft het college geen tuchtrechtelijke aanmerkingen: Verweerster is werkzaam als integraal natuurarts en niet (meer) werkzaam als allopathisch of regulier arts. Daarbij past een andere wijze van behandeling van patiënten, die in Nederland voor basisartsen niet ongeoorloofd is.”

Gevolgd door de nodige overwegingen waaruit blijkt dat het tuchtcollege enigszins marginaal toetst. Klager kreeg ook nog tegengeworpen dat hij “bewust heeft gekozen voor deze integrale (natuur)geneeskunde, zoals door verweerster ook wordt uitgeoefend”. Dan moet je dus kennelijk niet zeuren als de kwaliteit van de behandelingen je niet bevalt. Ook daarom denk ik dat het tuchtrecht hooguit als een halve kwaliteitswaarborg functioneert.

Ten slotte: daar zijn ze weer, de keuzevakken in Utrecht en Groningen. Waarom het hof ze nog noemt, is onduidelijk. De arts in kwestie heeft die vakken niet gevolgd: hij heeft blijkens de uitspraak in Maastricht gestudeerd.

Slot

Vrouwe Justitia (foto: Marion Golsteijn, CC BY-SA 4.0-licentie via Wikimedia Commons)
Vrouwe Justitia (foto: Marion Golsteijn, CC BY-SA 4.0-licentie via Wikimedia Commons)

Vrouwe Justitia heeft met deze uitspraak de blinddoek wellicht iets te ver over haar ogen getrokken. De hofuitspraak kan niet overtuigen, maar voorlopig moeten we het er mee doen. Er is nog cassatie tegen de uitspraak mogelijk, maar het is onduidelijk of de belastinginspecteur daar nog trek in heeft. De uitspraak van de Hoge Raad over de paranormaal therapeut is hem natuurlijk ook bekend. Ook al gaat deze uitspraak over het oude recht – d.w.z. de situatie vóór 1 januari 2013 – de uitspraak werkt kennelijk door in het huidige recht. De Rechtbank Zeeland-West-Brabant heeft hem immers al gebruikt om chiropractoren aan vrijstelling te helpen en de Belastingdienst is daar kennelijk in mee. Eerder nog kondigde de belastinginspecteur aan in hoger beroep te gaan tegen de uitspraak inzake de chiropractoren, maar de vraag is of dat nog wordt doorgezet.

Een andere vraag is hoeveel procedures er nog gaan volgen. Zie ik het goed, dan zijn bijvoorbeeld lekenacupuncturisten nog niet vrijgesteld. De argumentatie van het hof ziet uitsluitend op BIG-geregistreerde artsen. Ook lekenhomeopaten hoeven nog niet direct op een milde behandeling van de Belastingdienst te rekenen. Zelfs de paranormaal therapeut die de zaak bij de Hoge Raad won, moet in principe gewoon BTW betalen (hij is immers niet BIG-geregistreerd), tenzij de rechter anders oordeelt.

Niettemin is het wellicht goed als ‘de politiek’ nu eens van zich laat horen. In 2012 is wetgeving aangenomen door beide Kamers, die nu al driemaal door rechters anders wordt uitgelegd. De maatregel moest 65 miljoen euro opleveren. Zelfs als de genoemde lekenbehandelaars belastingplichtig blijven, omdat ze niet kunnen aantonen dat hun behandelingen van gelijkwaardig niveau zijn als die van (alternatieve) artsen, zal er maar een fractie van dat bedrag overblijven. Neemt de wetgever dat verlies of neemt hij nieuwe, betere, uitgebreidere en vooral: principiëlere wetgeving aan? We wachten het af.

[1] Johan Borgman (1889-1976) was een bekende paranormaal genezer. Hij eindigde op de derde plaats van de meest notoire genezers van de twintigste eeuw.