Kloptdatwel?

astrologie

Eén op de vijf Belgen is bijgelovig

by 15 Comments

Eén op de vijf Belgen is bijgelovig 1
Eén op de vijf Belgen is bijgelovig (oivo.be)

Belgen worden steeds bijgeloviger. Eén op de vijf Belgen loopt het risico ‘om uitgebuit te worden door de markt van de esoterie’. Dit is een stijging van 6% ten opzichte van 2007. Deze conclusies worden getrokken in een studie van het ‘Onderzoeks- en Informatiecentrum voor de Verbruikersorganisaties’ (OIVO). Het OIVO is een organisatie die bij onze zuiderburen de belangen van consumenten beschermt. Onze zusterorganisatie SKEPP wijdde er een artikel aan.

OIVO is bezorgd dat mensen steeds makkelijker slachtoffer kunnen worden van misleidende praktijken en roept de overheid op tot meer toezicht en bescherming voor de consument.

De studie geeft een paar interessante inkijkjes.

Geloof in genezers neemt sterk toe

Het geloof in alternatieve genezers werd in een paar jaar ongeveer vier keer zo groot (van 6% in 2007 tot 22% in 2011). Ook geloof in astrologie en horoscopen steeg flink van 10% tot 15%, evenals in helderzienden (van 6% naar 12%). 15% heeft wel eens een helderziende geraadpleegd (een stijging van 8% ten opzichte van 2007). Handlezen bleef vrijwel constant op 10%.

Ouderen en mensen uit lage sociale klasse minder gevoelig voor bijgeloof

De studie toont een aantal opmerkelijke en soms onverwachte verschillen tussen bevolkingsgroepen. Een paar interessante voorbeelden:

  • Mensen uit lagere sociale klassen zijn overwegend minder bijgelovig (9%) dan gemiddeld. Maar helderzienden zijn wel weer meer dan gemiddeld in trek bij lagere sociale groepen (22%).
  • 65+ ers zijn niet erg bijgelovig (8%).
  • Op het arme platteland van Wallonië is 35% bijgelovig. Bijna de helft gelooft daar in de praktijken van genezers. Het Vlaamse platteland is echter overwegend skeptisch (6% gelovigen).
  • Jongeren hechten weinig waarde aan astrologie, vrouwen (22%) meer dan mannen (6%). Hetzelfde geldt voor handlezen (vrouwen 20%, mannen 4%).
Rijken betalen meer voor helderziend consult
Eén op de vijf Belgen is bijgelovig 2
Helderziende uit internet-advertentie (psychicfriend.co.uk)

Opmerkelijk is wel dat veel mensen voorzichtig zijn. Zo is bijna 90% het eens is met de stelling dat ‘helderzienden misbruik maken van de naïviteit van de mensen’. Toch betalen de mensen grif. Een helderziende rekent gemiddeld 30 euro per consult (maar mensen uit hogere sociale klassen dokken 46 euro), genezers vragen ongeveer 40 euro per consult.

Agressieve verkoopmethoden

De studie geeft een inkijkje in de verkooppraktijken van helderzienden en genezers. Een paar voorbeelden:

  • Mensen laten zich blijkbaar gemakkelijk verleiden via kleine advertenties, banners op internetpagina’s of briefjes in brievenbus met een aanbod voor een gratis eerste consult.
    Eén op de vijf Belgen is bijgelovig 3
    Advertentie van helderziende (wikipedia)

    Als die stap eenmaal is gezet onder het motto ‘baat het niet dan schaadt het niet’ dan wordt de cliënt gemakkelijk verleid tot een vervolgconsult. Vage, onbegrijpelijke en dreigende taal helpt daarbij: “[u moet] uit die rampzalige kring van negativiteit […] stappen en dat negatieve mediamieke milieu helemaal uitschakelen … met behulp van een volledige, vertrouwelijke astrologische studie”. Kassa!

  • Ook worden mensen het slachtoffer van misleiding. Een gratis telefonisch consult blijkt bijvoorbeeld meer dan één euro per minuut te kosten.
  • Er wordt veel gebruik gemaakt van de ‘voet tussen de deur’-verkoopmethode: ‘deze techniek bestaat erin een reactie van de consument te vragen op een eenvoudig verzoek, om daarna die consument te bestoken met vragen om een heel arsenaal aan esoterische diensten en producten te kopen’.
  • De techniek van het ‘geruststellen’ door valse claims wordt veel gebruikt, bijvoorbeeld door middel van een foto van een sympatiek uitziende oma die belooft ‘directe voorspellingen te leveren die al meer dan 100 maal gecontroleerd werden’.
  • Vaak worden onbegrijpelijke esoterische termen gebruikt zoals ‘een gemagnetiseerde foto’, ‘een gouden kaart’, ‘de grote persoonlijke geluksstudie’, ‘een ritueel van personificatie dat toelaat om alles te zien’ of ‘de kaart van de goddelijke weg die uw astrale ziel in staat stelt om uit de zwarte kring van de centaur te stappen’ 

 

Motieven voor bijgeloof

De studie verdiept zich ook in de motieven om te geloven. Wat betreft astrologie levert dat een interessante bevestiging op van het effect dat we eerder op Kloptdatwel beschreven, namelijk dat mensen heel makkelijk de indruk krijgen dat een voorspelling hen op het lijf geschreven is. De studie legt uit en geeft een voorbeeld:

Eén op de vijf Belgen is bijgelovig 4
Voorbeeld van een voorspelling die altijd klopt (esquire.com)

‘De consumenten hebben vertrouwen in astrologen en andere helderzienden omdat ze overtuigd zijn van de waarheidsgetrouwheid van de astrologie aangezien hun persoonlijke horoscoop veel voor hen betekent. En daar zit al de eerste fout: hun horoscoop is voor die consumenten veelbetekenend omdat hij door hen (volgens hen) en niet voor hen zin heeft. De consument die zijn horoscoop leest, gelooft –behoorlijk naïef maar wel net zoals honderden andere mensen– dat die horoscoop voor hem bestemd is’.

“U hebt er behoefte aan door de anderen geliefd en bewonderd te worden. Maar u kunt toch kritisch zijn wat uzelf betreft. Hoewel u enkele zwakke punten in uw karakter hebt, slaagt u er over het algemeen in om die te compenseren. Soms bent u extravert, beminnelijk en sociaal; andere keren bent u introvert, voorzichtig en gereserveerd”. De consument die zulke zinnen leest, zal ze zonder voorbehoud aanvaarden door ze in scène te zetten en te interpreteren in een context die hem een betekenis geeft’.

Ook voor andere vormen van bijgeloof geeft de studie verklaringen. Zo kan een genezer onjuiste verklaringen aandragen voor ziektes (‘er rust een vloek op u’) en de illusie geven dat genezing mogelijk is (‘dit amulet brengt genezing’).

Onderzoeksvragen van invloed op resultaat

De exacte formulering van de onderzoeksvraag blijkt zoals gebruikelijk in dit soort studies een groot effect te hebben op de antwoorden. Zo is 40% het eens met de stelling dat ‘helderzienden een gave hebben’ terwijl slechts 12% ‘gelooft in praktijken van helderzienden’. Dat betekent dat we de absolute resultaten voorzichtig moeten interpreteren. Niettemin toont de studie een overtuigende toename van bijgeloof.  In 2007 en 2011 werden immers dezelfde vragen gesteld.

Ik zou het goed vinden als de consumentenbond in Nederland ook zo’n studie zou doen!

 

‘Neelie Kroes zocht steun bij astrologen en waarzeggers’

by 48 Comments

'Neelie Kroes zocht steun bij astrologen en waarzeggers' 5
Biografie Neelie Kroes verschijnt in september

Neelie Kroes, de machtigste vrouw van Nederland (of misschien wel Europa), liet zich tussen 1991 en 2003 vaak adviseren door astrologen en waarzeggers. Dat zegt haar ex-echtgenoot Bram Peper in een interview naar aanleiding van de biografie van Neelie Kroes die in september 2011 verschijnt. Kroes weigert toelichting te geven. Is dat aanvaardbaar?

De biografie ‘Neelie Kroes – Hoe een Rotterdams meisje de machtigste vrouw van Europa werd’ behandelt de carrière van Kroes die zich over meer dan veertig jaar uitstrekt. De schrijvers, Stan de Jong (bekend van de artikelen over de Deventer moordzaak) en Koen Voskuil, moeten het hebben van verhalen van anderen, want zelf werkt ze niet mee.

Haar ex-man Bram Peper werkte wel mee aan de biografie. Peper onthult in een interview met de krant het AD, dat Kroes regelmatig adviezen inwon van vijf astrologen en waarzeggers, zowel voor zakelijke kwesties als privé. Bram Peper spreekt in het AD over ‘vijf lieden met bijzondere gaven die in zijn tijd voorbijkwamen’. Maar het vaakst had Kroes contact met astrologe Lenie Drent. Dit wordt volgens het AD bevestigd door een intimus van Kroes. Aldus Bram Peper (combinatie van citaten uit het AD en Joop.nl):

‘Het liep allemaal door elkaar heen. Neelie vroeg advies over haar privézaken. Maar meestal was het zakelijk,’ legt Peper uit. ‘Nijenrode, zakendeals… Ze heeft allerlei beslissingen genomen op grond van gesprekken met die personen. En ze deelde met die lui dingen waarvan je denkt: dit zou ik nooit delen, en al helemaal niet over de telefoon. Ik maakte me er wel wat zorgen over, want ik vond dat die contacten Neelie kwetsbaar maakten. Maar ja, op een gegeven moment leer je leven met de gekkigheid van iemand. … Met Lenie belde ze héél vaak. Met een zeer hoge frequentie, dus niet zomaar. Lenie is op bezoek geweest bij ons in Wassenaar en Neelie nam haar wel eens mee naar partijtjes.’

Lenie Drent (79) is bij het publiek weinig bekend, maar ze adviseerde volgens het AD niet alleen Kroes. Ook de overleden horeca-baas Sjoerd Kooistra en Jan-Dirk Paarlberg kwamen bij haar over de vloer. Paarlberg werd in 2010 veroordeeld voor witwassen van afpersingsgelden (zijn zaak in hoger beroep dient nu).

'Neelie Kroes zocht steun bij astrologen en waarzeggers' 6
Simon Suiker (dossiers.tk)

 

Ook maakte Kroes gebruik van de adviezen van Simon Suiker, die opklom van kappersknecht tot waarzegger voor de rich and famous. Suiker was verslaafd aan heroïne en overleed in 2007 aan de gevolgen van AIDS. Suiker had o.a. Nina Brink, Jan-Dirk Paarlberg, Patrick Kluivert, Ruud Gullit en Oscar Hammerstein als klant.

In HP-De Tijd komt Jan Willem Nienhuys van Skepsis aan het woord:

‘Secretaris van Stichting Skepsis, dr. Nienhuys, kijkt er niet van op dat Kroes zich laat adviseren door astrologen. “In hoge kringen is dat schering en inslag. Kijk naar koningin Juliana, of wijlen François Mitterrand en Ronald Reagan. Die maakten allen gebruik van astrologen. Of menselijke dobbelstenen, zoals ik ze liever noem.” Hij vermoedt dat mensen op belangrijke posities gevoeliger zijn voor paranormale krachten omdat ze veel moeilijke beslissingen moeten nemen. “En er valt daar natuurlijk meer geld te verdienen voor astrologen”.

“Mensen als Neelie Kroes staan voortdurend onder psychologische druk door de zware beslissingen die ze moeten nemen. Soms moeten ze dat doen terwijl niet alle informatie voorhanden is. Die onzekerheid vullen ze dan op met de magie van zo’n menselijke dobbelsteen.” Volgens Nienhuys hebben astrologen vooral de kwaliteit om met een stalen gezicht de grootste onzin te verkopen, bij voorkeur wat de klant wil horen. “De enige omstandigheid wanneer dit positief uitpakt, is wanneer de onvoorspelbaarheid van een beslissing de tegenstander verwart. Dus wanneer bijvoorbeeld een leger uit drie routes kan kiezen, en de tegenstander weet dat ook, dan is een willekeurige beslissing vaak de beste.”

Het is volgens mij eigenlijk niet aanvaardbaar dat Neelie Kroes geen commentaar wil geven. Ik vind dat politici verantwoording schuldig zijn als er sterke aanwijzingen zijn dat zij bewezen onwerkzame besluitvormingsmethoden toepassen. En zeker als er sterke aanwijzingen zijn dat zij belangrijke informatie delen met mensen die nauwe contacten onderhouden met de onderwereld. Neelie Kroes is volgens mij aan de burger verplicht om daar inzicht in te geven.

 

Vermoord wegens verkeerd sterrenbeeld

by 10 Comments

Gisteren was het bericht op o.a. Nu.nl te lezen: Oma doodt kleinzoon om verkeerd sterrenbeeld.

In de Chinese provincie Jiangxi zou een mevrouw Ao haar kleinzoon in een put hebben gegooid omdat een waarzegger had gezegd dat het sterrenbeeld van de baby de familie ongeluk zou brengen.

Ao zou zelfs een andere kleinzoon ertoe hebben aangezet om haar zwangere dochter in de buik te stompen om zodoende een miskraam te veroorzaken. Ao zou de politie hebben verteld dat toen het kind werd geboren in januari, ze besloot om hem te vermoorden. Toen de moeder even naar het toilet ging op 6 april jongstleden nam Ao het kind mee en gooide hem in een put. Zelf verdween Ao vervolgens voor twee dagen voordat ze gearresteerd werd.

En zo werd de voorspelling van de waarzegger een ‘self-fulfilling prophecy‘: door de voorspelling beging Ao een misdaad en riep op die manier inderdaad ongeluk over haar familie af.

[Hier stond een cartoon van Fokke & Sukke die ik toepasselijk vond bij dit artikel. Ik dacht dat de makers ervan gratis verspreiding van hun cartoons om met de producten eromheen dan geld te verdienen als verdienmodel hadden, blijkbaar is dat niet zo. De cartoon is in elk geval nog te vinden op dit blog]

Waarom geloven mensen toch in astrologie, horoscopen en sterrenbeelden? Op de website van stichting Skepsis is daar al veel over geschreven. In dit kader is het wellicht interessant om de uitgewerkte verzie van de lezing die voormalig astroloog Rudolf Smit gaf tijdens het Skepsiscongres van 1990 te lezen: ‘Geloof in astrologie‘.

Hij gaat onder meer in op de vraag ‘waarom mensen het gevoel krijgen dat astrologie werkt’. Hij geeft een beschrijving van de vermeende horoscoop van Jezus Christus en haalt ook een voorspelling aan over onze eigen koningin Beatrix:

‘Velen stellen zich de vraag of prinses Beatrix in de toekomst de troon zal bestijgen. Hoewel de constellatie in het teken Aquarius zeer zeker op de mogelijkheid van een troonsbestijging wijst, zijn wij ervan overtuigd dat dit niet het geval zal zijn.’ Iets verderop wordt dit herhaald. ‘… waardoor tevens de neiging versterkt wordt haar eigen weg te gaan zal ze later van een troonsbestijging afzien.’ Iets verderop ‘… dan komt dit daarmede zoveel overeen dat Mercurius als heerser van het derde huis in het teken Gemini in het Zenith staat waardoor een broer een zeer belangrijke invloed op haar leven zal krijgen en de troon zal bestijgen.’ Ten slotte: ‘prinses Beatrix ontwikkelt zich later als schrijfster en te verwachten is dat de prinses in haar literaire bekwaamheden een groot levensdoel zal vinden.’

Hij zegt daarover:

Van die voorspellingen is niet veel uitgekomen. Dit is met bijna alle astrologische voorspellingen die in het openbaar worden gedaan het geval.

Lees hier meer.

 

Supermoon richt geen rampen aan

by 1 Comment

Supermoon richt geen rampen aan 7
De maan (bron: pbs.org)

De ‘supermoon’ van 19 maart heeft geen onheil op aarde aangericht. De voorspellingen van angstige astrologen zijn gelukkig niet uitgekomen. Wat is eigenlijk die supermaan, en waar komt het begrip vandaan? En waarom verschijnt dit bericht precies 4 dagen na de supermaan?

Op 19 maart was het ‘supermaan’-dag. Op die zaterdag stond de maan net ietsje dichter bij de aarde dan gebruikelijk. Niet veel, maar toch. Astrologen waren bang dat die nabije stand voor rampen op aarde zou zorgen. Op 7 maart schreef kloptdatwel.nl er een stukje over. We vertelden dat er geen enkel verband was aangetoond tussen rampen op aarde en eerdere supermaan-momenten (die komen namelijk zeer regelmatig voor, meerdere keren per jaar). Onze boodschap was dat er geen reden was om te denken dat het einde van de wereld op 19 maart zou zijn. Direct na de aardbeving in Japan verschenen er berichten dat het ‘supermoon’-verschijnsel daarvoor verantwoordelijk zou zijn. Kloptdatwel schreef op 14 maart een stukje waarin dit idee werd ontkracht. Ondertussen was de verwoestende supermaan een enorme mediahype geworden.

Supermoon richt geen rampen aan 8
De maan van 20 december en 19 maart vergeleken (bron: wikipedia)

Waar komt het idee van de verwoestende supermaan eigenlijk vandaan? Het begrip is afkomstig van de Amerikaanse astroloog Richard Nolle. Hij bedacht het begrip in 1979 voor de situatie dat de maan in zijn maandelijkse omloop dichter bij de aarde staat dan gebruikelijk. Op één of andere manier is het begrip rond begin maart van dit jaar door kranten en websites opgepikt en werd het een mediahype. Het lijkt er op dat de eerste berichten ontstonden in Australië en Nieuw Zeeland.

Op zijn website geeft Nolle een overzicht van alle supermaan-gebeurtenissen in de 21e eeuw. En het zijn er veel, gemiddeld 4 tot 6 per jaar. Nolle voorspelt op zijn website dat de kans dat de aarde wordt getroffen door een ramp groter is dan gemiddeld is in de 3 dagen voor en na de supermaan. De zeven gevaarlijke dagen zijn vandaag voorbij en er is niets bijzonders gebeurd.

Er is nooit een verband aangetoond tussen de supermaanstand en rampen op aarde. De trieste werkelijkheid is dat de wetenschap er nog maar uiterst matig in slaagt om aardbevingen en andere rampen correct te voorspellen. Veel ernstige bevingen vinden volkomen onverwacht plaats in onbekende breuken. Was dat maar anders! Hier zijn drie bronnen die uitleggen dat de maanstand geen bewezen effect heeft op seismische activiteiten op aarde: een website van de Berkeley universiteit, een website van de Amerikaanse overheid en een populair geschreven artikel van de website lifeslittlemysteries.com. Als je meer wilt weten kun je ook dit artikel (‘5 things you need to know about the supermoon’) van de Amerikaanse publieke omroep PBS lezen. En je kunt natuurlijk ook onze eigen kloptdatwel berichten er op naslaan.

Lees vooral niet dit bericht van msn waarin wordt gesteld dat sommige astronomen vrezen voor rampen op aarde op 19 maart ( en andere niet). Eerlijk is eerlijk – msn corrigeerde het bericht later keurig.

Nolle lijkt zijn ideeën zelf ook met een korreltje zout te nemen:

“That said, there’s no harm in making sensible preparations for this year’s SuperMoons. The worst that can happen, if the worst doesn’t happen, is that you end up with a stock of fresh batteries and candles, some extra bottled water and canned goods, maybe a full tank of gas and an evacuation bag packed just in case. […] And maybe you’ll think twice about being in transit and vulnerable to the weather hazards and delays that are so common during SuperMoon alignments. These are the kind of sensible precautions that can make a big difference if the worst does come to pass”.

Hadden de media dat stukje van zijn website maar gelezen!

‘Apocalyptische toestanden’ op 19 maart?

by 14 Comments

'Apocalyptische toestanden' op 19 maart? 9
De aarde gezien vanaf de maan (foto: nasa)

Astrologen vrezen voor aardbevingen, vulkaanuitbarstingen en extreem weer op 19 maart aanstaande. Op die dag staat de maan erg dicht bij de aarde. Diverse Nederlandse kranten, waaronder het AD, schreven er afgelopen weekend over, overwegend tamelijk nuchter. Dat deed ook waarmaarraar.nl. Maar op internetfora zoemt het van de doemsdagvoorspellingen voor 19 maart.

Jan Willem Nienhuys legde gisteren in een reactie op kloptdatwel uit dat we ons geen zorgen hoeven te maken. Hij legt uit dat de baan van de maan om de aarde de vorm heeft van een ellips. Het gevolg is dat de afstand van de maan tot de aarde varieert. In het ‘perigeum’ is de maan het dichtst bij. Vrijwel ieder jaar komt de maan één keer net zo dicht langs de aarde als over twee weken. Toch is de afstand aarde-maan op 19 maart (356.577 km) een soort record, hoewel op 10 januari 2005 de afstand nog een paar kilometer korter was (356.571 km). Gelukkig was er op die dag geen wereldwijde catastrofe.

Jan Willem Nienhuys schrijft dat de maan op 19 maart aanstaande een klein beetje harder aan de aarde trekt:

“Astrologen, die normaal totaal niet geïnteresseerd zijn in de echte afstanden van de planeten tot de aarde voorspellen op 19 maart 2011 grote rampen: aardbevingen en vulkaanuitbarstingen. […] Dat zou dan zijn ten gevolge van de grotere getijdenkrachten die de maan op de aarde uitoefent (astrologen interesseren zich normaal niet voor getijdenkrachten; als ze dat wel deden, zou hun hele wetenschap totaal ineenschrompelen). Aangezien de getijdenkrachten met de invers-derdemacht van de afstand gaan, zal het maantij op 19 maart 2011 wel 1,4% sterker zijn dan op de afgelopen 19 februari 2011. Tjongetjonge”.

Met name in Australië is 19 maart groot nieuws. In een interview met news.com.au zegt de Australische Pete Wheeler van het International Centre for Radio Astronomy:

“There will be no earthquakes or volcanoes, […] unless they are to happen anyway”. “(The Earth will experience) just a lower than usual low tide and a higher than usual high tide around the time of the event, but nothing to get excited about.”

Natuurlijk is het voorgekomen dat natuurrampen samenvielen met een ‘perigeum’. Dat is in de meeste gevallen toeval, hoewel sommige aardwetenschappers het voor mogelijk houden dat de iets grotere aantrekkingskracht van de maan een instabiele situatie in de aardkorst net over de drempel helpt. Het gevolg kan dan een aardbeving zijn. Dit vertelt Victor Gostin, Planetary and Environmental Geoscientist aan de Adelaide University, aan news.com.au.

'Apocalyptische toestanden' op 19 maart? 10
David Reneke denkt dat er op 19 maart niets bijzonders zal gebeuren. Bron: www.davidreneke.com

De astronoom David Renneke, die een interessante website over de kosmos heeft, merkt in hetzelfde artikel op dat hij zich meer zorgen maakt over de paranoia van de onheilsvoorspellers dan over de maan op 19 maart:

“If you try hard enough you can chronologically associate almost any natural disaster/event to anything in the night sky … comet, planet, sun. Remember in the past, planetary alignments were going to pull the sun apart. It didn’t. Astrologers draw a very long bow most times. Normal king tides are about all I would expect out of this SuperMoon “

Ik ben benieuwd hoeveel mensen op 19 maart aanstaande terugdenken aan dit bericht.

 

Met dank aan Jan Willem Nienhuys. Foto voorzijde: ingevanhaselen.nl.