Kloptdatwel?

kinkhoest

Peter Aaby over de mogelijke onverwachte negatieve effecten van het vaccin tegen difterie, tetanus en kinkhoest

by 14 Comments

Peter Aaby is een Deense antropoloog en arts die veel onderzoek heeft gedaan naar de gezondheidszorg in ontwikkelingslanden. Zijn onderzoek naar de invoering van het DTP-vaccin, bedoeld als bescherming tegen difterie, tetanus en kinkhoest (ook wel DPT of DTwP genoemd, of DKT in het Nederlands) is spraakmakend en enigszins omstreden. Antivaxxers pikken de resultaten die lijken te duiden op gevaren van het vaccin er uit, zeker nu Aaby het in een presentatie voor een algemener publiek begrijpelijk heeft uitgelegd.

Uit de gegevens die het team van Aaby de jaren 80 van de vorige eeuw in de binnenlanden van Guinee-Bissau verzamelde bij de invoering van het vaccinatieprogramma, lijkt namelijk naar voren te komen dat het vaccinatieprogramma als geheel (met de inenting tegen tuberculose en het vaccin tegen mazelen) weliswaar de kindersterfte belangrijk heeft teruggedrongen, maar dat het DTP-vaccin op zichzelf juist de sterfte zou hebben doen toenemen (en vooral bij meisjes). Geen leuk nieuws dus voor de WHO, en beleidsmakers die gaan over de wereldwijde vaccinprogramma’s worstelen dus al jaren met mogelijke negatieve effect.

In zijn meest recente boek (eerder besproken op Kloptdatwel) noemt Gøtzsche dit onderzoek van Aaby overigens ook. Hij merkt daar het volgende over op:

Het gecombineerde difterie-, tetanus- en kinkhoestvaccin (DKT-vaccin) verdubbelt in lage-inkomenslanden vermoedelijk de algehele sterfte aan andere infecties. Dit is zorgwekkend, want longontsteking en sepsis veroorzaken in die gebieden meer sterfte dan de ziekten waar het vaccin voor bedoeld is. Deze bevindingen maakten Aaby weinig populair bij het hoofdkantoor van de  Wereldgezondheidsorganisatie. Boodschappen voor de volksgezondheid worden lastig wanneer er zulke totaal onverwachte uitkomsten optreden.
In het Westen is het gecombineerde DKT-vaccin ongetwijfeld uiterst nuttig en een vaccin dat we allemaal zouden moeten hebben. Voor de komst van deze vaccins stierven veel mensen aan difterie, tetanus en kinkhoest.

Bij het symposium ter gelegenheid van de recente oprichting van het nieuwe instituut van Peter Gøtzsche hield Aaby een presentatie die nu een kleine week online staat en al veel op de sociale media gedeeld wordt door antivaxxers.

https://www.youtube.com/watch?v=NPNHYAevTwg

[toevoeging (14/8/2024): de video blijkt in 2021 door YouTube verwijderd te zijn. Je kunt ‘m nog wel bekijken op de site van het instituut van Gøtzsche ]

Een van de artikelen van Aaby werd al eerder veel rondgepompt door antivaxxers en bijvoorbeeld kritisch besproken op het Skeptical Raptor blog. Wie daar in de comments kijkt ziet echter ook kritiek van Aaby op die bespreking en die lijkt alleszins redelijk. Er lijkt wel degelijk iets aan de hand met dat DTP-vaccin en bij de WHO nemen ze het inmiddels ook wel serieus. Maar voorlopig lijkt de meerderheid van de experts het bewijs niet overtuigend genoeg te vinden om iets te veranderen aan bijvoorbeeld de volgorde van de vaccinaties.

In een artikel van Der Spiegel wordt nader ingegaan op de niet-specifieke effecten van vaccins die Aaby naar voren brengt, dit naar aanleiding van zijn voorkomen in de Duitse antivaxdocu Eingeimpft (veelvuldig besproken bij GWUP). Die niet-specifieke effecten lijken er in ieder geval in positieve zin te zijn bij het mazelenvaccin (wat Aaby ook in zijn presentatie benadrukt), maar het lijkt er ook op dat deze niet-specifieke effecten een grotere rol spelen in bijvoorbeeld Afrika waar mensen veel geplaagd worden door parasieten en worminfecties. De negatieve niet-specifieke effecten kunnen de opgevoerde infectiologen (o.a. Mihai Netea van Radboud UMC) echter minder goed duiden. Meer onderzoek lijkt gewenst, maar is niet zo gemakkelijk.

In het Rijksvaccinatieprogramma zit overigens het DKTP-Hib-HepB vaccin en Nederland is natuurlijk geen ontwikkelingsland, dus laten we vooral de opmerking van Gøtzsche dat we het vaccin hier allemaal zouden moeten hebben, ter harte nemen.

Naschrift mei 2026
In 2025 kwam er opeens veel meer kritiek op het werk van Aaby en zijn echtgenote Christine Stabell-Benn. Hun artikelen werden gretig omarmd door RFK jr., die ze toen hij minister van Volksgezondheid was gebruikte als argumentatie om het bestaande vaccinprogramma in de VS ter discussie te stellen. Een voorstel om een nieuw project in Guinee-Bissau te financieren werd bliksemsnel goedgekeurd, waarbij normale procedures werden gepasseerd. Inmiddels zijn er in Guinnee-Bissau en Denemarken ernstige vraagtekens of de ethische goedkeuring wel rechtmatig tot stand is gekomen. Meer over deze zaken is te lezen in dit artikel van Wired: A Danish Couple’s Maverick African Research Finds Its Moment in RFK Jr.’s Vaccine Policy

 

Uitbraken van met vaccinatie voorkombare ziekten op de kaart

by 87 Comments

Ondanks het grote succes van vaccinatiecampagnes zijn er toch regelmatig uitbraken van ziekten die met die vaccins voorkomen hadden kunnen worden. Dat speelt niet alleen in gebieden waar door oorlogsomstandigheden of andere logistieke problemen het sowieso erg moeilijk is om de vaccinatiegraad hoog genoeg te krijgen, maar helaas ook in gebieden waar dat niet speelt, zoals in ons eigen landje. De recente mazelenuitbraak is daar een triest voorbeeld van. De redenen zijn bekend: sommigen laten hun kinderen niet vaccineren uit geloofsovertuiging en de mythes die verspreid worden door de antivaccinatie-beweging doen ook geen goed.

Op de site van de Council on Foreign Relations (CFR) staat een zeer interessante interactieve kaart waarop de uitbraken van ziekten als mazelen, bof, kinkhoest, polio, rode hond en een paar andere, zijn weergegeven per jaar (sinds 2008) en per regio. Door op een cirkeltje van een uitbraak te klikken, krijg je meer informatie over die uitbraak. “These outbreaks illustrate a worrying trend and raise the sense of alarm regarding failures in and public resistance to vaccine efforts”, aldus Laurie Garrett, senior fellow for global health bij CFR. “Small decreases in vaccine coverage are known to lead to dramatic increases in outbreaks of vaccine-preventable diseases.” Wel een mooi, maar geen vrolijk stemmend kaartje.

Uitbraken van 2008 t/m 2013 (klik op kaartje om naar de echte interactieve kaart te gaan)
Uitbraken van 2008 t/m 2013 (klik op kaartje om naar de interactieve kaart te gaan)

De kaart trok de afgelopen weken opeens behoorlijk wat aandacht via social media en er werd op diverse grote websites genoemd. En dat terwijl de website al sinds 2011 in de lucht is. Tim Farley, bekend van de websites “What’s the Harm?“en Skeptools zocht uit hoe dit nu opeens zo populair werd: “A butterfly flaps its wings on Twitter, and a vaccine map goes viral“.

 

BBC reportage over homeopathische ‘vaccinaties’

by 87 Comments

Over het gebruik van homeopathie als vaccinatie. Dat werkt dus niet.

Homeopathie verdunt ingrediënten met water tot je vaak geen enkele molecuul van het originele ingrediënt meer over hebt. Homeopaten beweren dat het middel dan zelfs meer effect heeft (hoe sterker verdund, hoe groter het effect). Dat gaat dus rechtstreeks in tegen alles wat we op school leren en op basis van proeven ondervinden.

Vaak wordt zo’n verdunning vervolgens op een klein suikerpilletje gedruppeld, die vervolgens mag drogen, en dát wordt dan verkocht als een geneesmiddel. Onzin van de bovenste plank en wetenschappelijke onderzoeken die op de juiste manier zijn uitgevoerd hebben nog nooit enig effect kunnen aantonen.

In de BBC-uitzending worden deze middelen als alternatief voor vaccinatie verkocht voor bijvoorbeeld kinkhoest. Dat kan dus levensgevaarlijk zijn!

Persoonlijk ben ik van mening dat verkopers van deze onzin opgepakt moeten worden wegens oplichting. Gelukkig is het tegenwoordig in Nederland verboden om homeopathische middelen te verkopen als middel tegen een bepaalde ziekte als daar geen bewijs van werking voor is. Het gevolg is dat alle (!) homeopathische middelen tegenwoordig algemene omschrijvingen hebben. Voor geen enkel middel bleek namelijk een bewijs te zijn.

Interessant is dat veel fabrikanten van homeopathische middelen zich beklaagden vanuit economische standpunten. Je zou verwachten dat fabrikanten van zogenaamde geneesmiddelen gewoonweg bewijs aan zouden leveren…