Deze voordracht gaf Gerd Antes tijdens het World Skeptics Congress 2012 in Berlijn.
Interventions in Science-based Medicine – Requirements on Transparency and Standardized Methods
Gezondheid
Harriet Hall – Complementary and Alternative Medicine (CAM): Fairy Tale Science and Placebo Medicine
Consensus of nonsensus?
Richtlijnen zijn in de geneeskunde niet meer weg te denken en zij vervullen een uiterst nuttige functie. Artsen kunnen er de stand der wetenschap in vinden en zullen vooral naar richtlijnen grijpen bij aandoeningen die niet direct hun speciale aandacht hebben of waarbij onzekerheid bestaat over de te volgen praktijk. De CBO-richtlijnen komen vrijwel steeds multidisciplinair tot stand, terwijl de huisartsen- en specialistenverenigingen ook hun eigen richtlijnen en standaarden maken.
De neiging om breed draagvlak te creëren leidt er bij de CBO-richtlijnen vaak toe dat ook vertegenwoordigers van patiëntenverenigingen mogen meedoen en ook werden alternatieve behandelaars meer dan eens toegelaten. Aangezien er door dit beleid niet meer alleen deskundigen in de voorbereidingscommissie zitten, dan liggen problemen echter op de loer. Twee voorbeelden.
Afgelopen februari verscheen de CBO-richtlijn over het chronischevermoeidheidssyndroom CVS en hoewel zij vertegenwoordigd waren in de commissie wezen de patiëntvertegenwoordigers de richtlijn direct af. De patiënten blijven van mening dat er een biologische oorzaak voor CVS bestaat, terwijl die in de wetenschappelijke literatuur niet te vinden is. Men denkt baat te hebben bij supplementen of schrijft chronische infecties toe aan hormonale of immuunstoornissen die nooit zijn gevonden. Dat de richtlijn alleen cognitieve gedragstherapie als behandeling adviseert, daarmee zijn de ME/CVS Stichting en de Steungroep ME en Arbeidsongeschiktheid het eveneens oneens en ze dienden al een protest in bij ZonMW die de totstandkoming van de richtlijn financieel ondersteunde.
Tweede voorbeeld betreft de Ketenzorgrichtlijn Aspecifieke Lage Rugklachten, die in 2010 door het CBO werd opgesteld. In de commissie zaten naast reguliere medici als orthopeden, neurologen, reumatologen en dergelijke ook twee patiëntenorganisaties en twee alternatieve clubs, de Nederlandse Chiropractoren Associatie en de Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie. Terwijl de wetenschappelijke literatuur nergens laat zien dat manipulatie van de rug of meer specifiek (zoek de verschillen!) chiropraxie een gunstig effect hebben op deze klachten, stond met de samenstelling van deze brede commissie al vast dat er toch naar een indicatie voor deze krakers gezocht zou moeten worden. De orthopeden en neurologen zullen zich verbeten hebben, maar de richtlijn stelt nu dat bij aspecifieke lage rugpijn, die na 2-3 weken nog niet over is, zowel oefentherapie als manipulatieve therapie kan worden ‘overwogen’, omdat het soms ’kan helpen’. Als lid van een eventueel ‘rugteam’ wordt ook de chiropractor genoemd, maar bij chronische lage rugklachten wordt manipulatie expliciet ontraden, samen met TENS, ruggordels, interferentie, ultrageluid, lasertherapie tractie en massage.
Tuchtrechters en burgerlijke rechters houden erg van richtlijnen, want daaraan kunnen zij makkelijk toetsen of bepaalde behandelingen conform de beroepsstandaard zijn uitgevoerd. En het was daarom hinderlijk dat de Vereniging tegen de Kwakzalverij, tegen wie de Amsterdamse chiropractor Adam Langweiler in mei jl. een kort geding had aangespannen, tegenover de rechter niet kon stellen dat chiropractie in geen enkele officiële richtlijn te vinden is. De advocaat van de chiropractor zwaaide – gelukkig tevergeefs – met voornoemde Ketenrichtlijn en wij wonnen wel, maar dat had – met een minder slimme rechter – ook zo maar anders kunnen aflopen.
MC-columnist en neuroloog Emile Keuter pleitte in Medisch Contact naar aanleiding van de heibel over de CVS-richtlijn tegen het opnemen van patiënten in richtlijncommissies en ik ben geneigd hem gelijk te geven. Ik zou mutatis mutandis ook willen pleiten tegen de toelating van alternatieve genezers in deze commissies: polderen is leuk, maar de negatieve gevolgen zijn beslist niet verwaarloosbaar. Met wetenschappelijke strengheid is uiteindelijk ook de patiënt en zij die risico lopen dat te worden het meest gebaat.
Nieuwe video van dubieuze test met MMS tegen malaria in Oeganda
Ruim twee maanden geleden dook er op YouTube een video op over een test in Oeganda waaruit zou blijken dat het beruchte kwakzalversproduct MMS (Miracle Mineral Supplement) heel effectief zou zijn tegen malaria. Ik schreef daarover het blog: Grof schandaal: MMS kwakzalvers doen alsof ze malaria kunnen genezen in Oeganda. Intussen is er het een en ander aan nieuwe informatie naar boven gekomen en een andere video. Daaruit blijkt dat de Ugandan Red Cross Society (URCS) en de Belg Klaas Proesmans, CEO van het Water Reference Center (WRC), deze test wel degelijk georganiseerd hebben. Ze hebben dan wel inhoudelijk afstand genomen van de eerste video en de suggestie dat die zou aantonen dat MMS een medicijn tegen malaria is, maar hoe het nu precies is verlopen, blijft onduidelijk. Volgens mij is het op eerste gezicht overweldigende resultaat van deze proef wel te verklaren zonder tot de conclusie te moeten komen dat iedereen die MMS verwerpt, het toch bij het verkeerde eind heeft gehad.
Gelekte video
De volgende video is volgens de organisatie van Jim Humble, de grote man achter MMS, gemaakt door een Oegandese cameraman in opdracht van Proesmans. De video zou al sinds januari afgeschermd op YouTube staan, maar Proesmans wilde er niets mee doen. Nu is die dus gelekt en voorzien van een voorwoord van Humble en een nawoord van Leo Koehof (die de eerste video produceerde op basis van eigen beelden). Deze video wordt ook weer driftig verspreid via YouTube en Facebook. Met de boodschap dat het Rode Kruis deze simpele behandeling probeert te verdoezelen; onder druk van Big Pharma, natuurlijk.
http://www.youtube.com/watch?v=FrwZN1cPfX8
[Update 21 mei 2019
Bovenstaande video werkt niet meer. YouTube heeft recent heel veel video’s en kanalen die MMS promoten verwijderd (zie dit artikel van Business Insider voor achtergrond). De video is nog wel op andere kanalen te vinden, ook op YouTube.
Ander punt: Leo Koehof blijkt heel recent overleden te zijn, na een kort ziekbed.]
Totstandkoming van de proef
Op zich lijkt het verhaal van Koehof over hoe deze test tot stand gekomen is wel aardig te kloppen. Proesmans heeft zijn connecties met het Rode Kruis, vanwege zijn functie bij het WRC, ingezet om dit allemaal op te zetten, maar het is duidelijk een persoonlijk initiatief geweest. Voor het uitkomen van de tweede video kreeg ik al van Andreas Kalcker, met wie ik in de commentaren onder de eerste YouTube-video in discussie raakte, een conceptplan voor de test toegespeeld: Water Purification Pilot Case – Uganda (pdf). Daarin wordt duidelijk gesproken over het kijken naar de mogelijk positieve effecten van het drinken van met chloordioxide gezuiverd water bij de behandeling van malaria. Het is niet het definitieve, getekende document, maar ik vermoed dat het niet veel zal afwijken. De URCS zal zich nu wel de haren uit het hoofd trekken dat ze zo makkelijk ingestemd hebben.
Het WRC nam uiteindelijk ook afstand (gearchiveerde kopie) van de eerste video met ongeveer dezelfde bewoording als het Internationale Rode Kruis. De verklaring is gedateerd op 24 mei, kort nadat ik met Ruud Koornstra, secretaris van het bestuur van het WRC, over deze kwestie gesproken had. De publicatiedatum is echter 3 juni, net nadat ik Koornstra een reminder had gestuurd om te vragen of hij intussen al wat meer wist. Ik ga er maar van uit dat Proesmans niet erg veel haast maakte met het plaatsen van die mededeling.
Malaria microscopie
Dat MMS echt zou werken is volstrekt niet plausibel, maar dan blijft natuurlijk de vraag hoe we het resultaat dan wel kunnen verklaren. In mijn vorige blog heb ik geopperd dat de quick tests op dag 1 misschien wel helemaal niet werden bevestigd met een normaal bloedonderzoek. Aangezien die quick tests in gebieden waar malaria veel voorkomt, nogal eens fout positieven uitslagen geven, zou dat een verklaring kunnen zijn voor het feit dat alle blood slides de volgende dag negatief waren. Nu duidelijk is dat de URCS toch veel nauwer betrokken was bij de proef dan ik aanvankelijk voor mogelijk hield, lijkt me dit scenario iets minder waarschijnlijk. Er is echter nog wel een andere mogelijkheid, daarvoor moeten we wat beter bekijken hoe dat nu gaat met microscopisch onderzoek van bloed om te bepalen of iemand malaria heeft of niet.
In Basic Malaria Microscopy (pdf) staat dat uitgelegd. Zoals ook in de video te zien, neem je met een vingerprik een druppel bloed af en die smeer je uit op een microscoopglaasje. Normaalgesproken zal er een zogenaamd dikke druppel preparaat worden gemaakt, dat onder de microscoop wordt bekeken. De microscopist zal nu per microscoopbeeld het aantal witte bloedcellen tellen en het aantal parasieten. In een goed beeld heb je iets van 15 à 20 witte bloedcellen. Het preparaat wordt na telling van een beeld iets verschoven om een nieuw beeld te krijgen. Dit gaat in principe door tot er 200 witte bloedcellen geteld zijn. Een schatting voor de parasitemie, het aantal parasieten per microliter bloed, wordt dan gegeven door: aantal getelde parasieten gedeeld door het aantal getelde witte bloedcellen maal 8.000. Die 8.000 is een gemiddelde voor het aantal witte bloedcellen per microliter bloed. Die waarde kan van persoon tot persoon wat verschillen, maar er wordt met deze standaard gerekend. Als je dus met het laatste bekeken beeld bijvoorbeeld op totaal 214 getelde witte bloedcellen uitkwam en 539 parasieten, dan heb je naar schatting 539/214 x 8.000 = 20.150 parasieten per microliter. Dan heb je wel een infectie te pakken, maar nog niet een ernstige; daarvoor zou je er maar liefst 250.000 per microliter moeten hebben (in gebieden waar malaria veel voorkomt, zoals Oeganda).
Het wordt iets lastiger met heel lage aantallen parasieten. Als je de 200 witte bloedcellen hebt gehaald, maar nog minder dan 100 parasieten hebt geteld, moet je eigenlijk doorgaan tot 500 witte bloedcellen. Dat betekent behoorlijk wat meer werk. Om een negatieve uitslag te kunnen geven, moeten er zelfs minstens 100 beelden gezien zijn zonder parasieten. Dat duurt volgens die instructie zeker 10 minuten. En hier begint mijn twijfel of de voorgeschreven procedures in deze proef wel zijn doorlopen. Als er volgens de richtlijnen 154 negatieve uitslagen zijn gevonden, had dat dus ruim 25 uur microscoopwerk in beslag moeten nemen. In de video horen we Proesmans opmerken dat ze op de allereerste dag maar vijf positieve malaria gevallen aantroffen, die dus op dag 2 werden gecontroleerd (eentje was er toen nog niet malariavrij). Het begon dus rustig in het lab, maar op dag 3 tot en met 5 werden er dus 149 negatieve uitslagen vastgesteld. Maar aangezien ik maar één microscoop gezien heb in alle filmpjes, zou dat betekenen dat er meer dan 8 uur per dag continu door die microscoop gekeken zou moeten zijn. Dat lijkt mij erg onwaarschijnlijk.
Wellicht hebben ze zich tevreden gesteld met een beeld of 10, een aantal dat normaalgesproken voldoende is om de ernst van een infectie vast te stellen. Maar dat is dus niet voldoende om iemand echt malaria negatief te verklaren. Misschien is het wel voldoende om in de praktijk te besluiten om niet met behandeling te starten, bij stevige infecties zie je immers veel meer parasieten. In Oeganda loopt 42% van de bevolking rond met parasieten in het bloed zonder er ziek van te zijn, de parasitemie is te laag daarvoor. Nu zijn die quick tests behoorlijk gevoelig (ze meten overigens niet direct parasieten, maar antigenen). Vertaald naar parasitemie komt het er op neer dat ze een infectie van 50 parasieten per microliter nog wel kunnen vaststellen. Omgerekend naar aantal parasieten per microscoopbeeld, is dat ongeveer 0,1 parasiet. Je moet dus behoorlijk wat beelden bekijken om er met redelijke zekerheid één te zien. Aan de andere kant, als je een blood slide bekijkt van iemand, van wie je al weet dat zijn quick test positief was, ga je misschien wel net zo lang door met zoeken, totdat je de eerste parasiet in beeld krijgt.
Als we niet weten of bij beide bloedtesten exact dezelfde procedure is gevolgd, kun je er volgens mij weinig conclusies aan verbinden.Om dit microscooponderzoek goed te kunnen gebruiken, moet je heel precies van te voren vastleggen hoe je de slides beoordeelt en het liefst laat je het doen door laboratorium personeel dat niet op de hoogte is van het resultaat van de quick test. Die voorzorgsmaatregelen lijken me hier niet genomen te zijn, het hele gebeuren wijkt nogal af van wat de WHO voorschrijft om de effectiviteit van antimalaria middelen te bepalen. Een bewijs voor effectiviteit is het zeker niet.
Oegandese Rode Kruis zwijgt vooralsnog
Echt vaststellen wat er nu gebeurd is, kan alleen met het vrijgeven van de data en protocollen door het URCS. Het lijkt me verstandig dat ze dat toch snel doen, nu geven ze alleen maar voer aan complottheorieën. Op mijn mails reageerden ze echter niet. Op een Duitse site staat wel een reactie van Sarah Musisi, Director Health and Care Uganda Red Cross Society (die eerder ook reageerde op vragen van een Spaanse skeptische site):
If what I have written has turned out to portray a bad attitude, I must apologize for that. It was not my intention to do that. All I can say is that the whole video is very unfortunate and worse still that my name is mentioned in it. I still emphasize that URCS does not believe in the treatment of malaria as claimed in that video and we continue to encourage our communities to seek care and treatment from qualified health providers. The issue of the video is being handled by the URCS management and we hope it will removed from the net soon to save people from the lies.
I apologize once again
Sarah Musisi
Op mijn eigen site schreef ik ook een tweetal blogs over deze affaire Fake and Unethical Trial: Video Claims Miracle Mineral Solution Cures Malaria en What did the Ugandan Red Cross Society know about “the ‘miracle’ solution to defeat malaria” Video? Die stukken lokten nogal wat reacties uit van MMS aanhangers. Dat er echt geen enkele serieuze aanwijzing is dat MMS werkt tegen ziektes als malaria, AIDS, kanker, en wat Humble nog meer beweert, wordt wel duidelijk voor iedereen die de uitgebreide site MMS Debunked doorspit.
Michiel Haas over het 30-puntenplan tegen elektrosensitiviteit
Michiel Haas, bouwbioloog en deeltijd hoogleraar aan de TU Delft, schrijft over zichzelf: “Michiel Haas, is een van de eerste pioniers op het gebied van duurzaamheid en al meer dan 35 jaar bezig met duurzaam en gezond bouwen, wonen en werken. Van huis uit architect, was hij al snel bezig met de bouwbiologie, de wetenschap van het gezonde en milieubewuste bouwen, wonen en werken. Als oprichter van het Nederlands Instituut voor Bouwbiologie en Ecologie (NIBE) is hij ook iemand die veel invloed op het Nederlandse duurzaamheidsbeleid heeft, daarnaast is zijn rol als professor aan de Technische Universiteit Delft met de leerstoel Sustainability & Materials, een belangrijke voor een generatie ingenieurs waar duurzaamheid een basisgedachte moet zijn om vanuit te werken.” Haas schrijft ook klinkklare nonsense op zijn blog. In een bericht van 3 juni jl. presenteert hij het bizarre 30-puntenplan tegen elektrosensitiviteit van Charles Claessens uit. Zonder één woord van kritiek.
Haas heeft wat met straling, in de inmiddels beruchte Zembla-uitzending ‘Ziek van je mobieltje‘ maakte hij zijn opwachting als ‘stralingsdeskundige’, maar dat is hij dus helemaal niet. In zijn blog doet Haas, met goedvinden van Claessens, diens ideeën uit de doeken: een 30-puntenplan tegen elektrosensitiviteit. Zeer de moeite waard om kennis van te nemen, volgens Haas. Hier zijn die dertig punten, die komen na een merkwaardige uitleg over het immuunsysteem. Ik heb er af en toe wat commentaar bijgezet of een link naar wat zinniger informatie, maar als er iemand nog aanvullingen heeft, plaats ik die er graag bij.
- 1.
Zorg dat je elektrosmog arm woont, in ieder geval de slaapplaats dient hieraan te voldoen. Vermijdt dirty power en dirty air.
- Wat dirty power is, legt Claessens niet uit, maar het zal wel gaan om vermeend schadelijke verstoringen van die mooie sinusgolven van de wisselspanning van ons elektriciteitsnet.
2. Zorg dat je je lichaam ontgift en de zware metalen kwijtraakt. Bij dit punt wordt een ionisch voetenbad getoond. Welbekende onzin, zo’n bad kleurt bruin door roestvorming. Ook als je je voeten er niet in steekt.
3. Bioresonantie, maar dan de frequentie therapie volgens Rife/Clark. Bioresonatie is in vele versies te vinden, hier gaat het om iets dat door Raymond Royal Rife is bedacht en o.a. door Hulda Clark is opgepikt. Ook bij het beruchte Natuur Geneeskundig Centrum Energy Healing te Veldhoven werd iets dergelijks gebruikt.
4. Leverreiniging volgens Hulda Clark (kost niets en duurt 24 uur). Heel belangrijk. En een parasieten kuur volgens Hulda Clark. Clark kom je erg vaak tegen in de wereld van de kwakzalverij, in ‘Dr. Hulda Regehr Clark, de koningin der kwakzalvers‘ geeft Marie Prins een overzichtje van de processen waartoe haar praktijken zoal hebben geleid.
5. Bescherm jezelf. Klinkt leuk, maar als het moet komen van een Bioprotect kaart, slaat het totaal nergens op. Die richt zich op longitudinale radiogolven, die nooit iemand heeft kunnen aantonen.
6. Lees een aantal boeken als ‘Flow System Therapy’ van Han Stiekema, ‘Het Veld’ van Lynne McTaggart en ‘Colloïdaal Zilver’ van Marvin Lee Robey. Een boek lezen is natuurlijk niet slecht voor je, wel als je de onzin die erin kan staan voor waarheid aanneemt.
7. Gebruik Diospyros Kaki Creveld, om onverwerkte trauma’s kwijt te raken. Er zou een kaki-boom in Nagasaki redelijk ongeschonden ontkomen zijn aan de verwoestende atoombom die er op 9 augustus 1945 boven plofte. Homeopaten maken van die boom natuurlijk graag suikerpilletjes.
8.
Koop het boekje ‘Gezichtsdiagnose’ en neem ontbrekende Schüssler zouten. Gezichtsdiagnose zegt me weinig maar Schüssler zouten zijn zouten die net zo verdund zijn als de meeste homeopathische middelen, maar dan niet geschud. Blijkbaar kun je aan het gezicht zien welke van de zouten het meest geschikt is voor iemand. Het zal niets uitmaken met die verdunningen.
9. Veel vitamine C of ascorbinezuur (zelf in capsules doen). “Om mercurius te verwijderen”, staat er zonder verdere uitleg. Zitten we vol kwik ofzo? Vast iets met die angst voor amalgaam vullingen.
10. Diverse vitamins als: D3 plus K2. vitamine B-12 evenals vitamine B-15 en AlgaeCal Plus. Iets “om te zorgen dat het Calcium op de juiste plaatsen komt”. Lijders aan elektrohypersensitiviteit zouden vaak een calciumtekort hebben.
11. Capsules maken met Cayennepeper en iedere dag een innemen. “Cayennepeper in een glas citroen thee is ook lekker.”, staat er. Wat het met elektrosensitiviteit te maken zou hebben of het immuunsysteem, wordt ons onthouden.
12. Capsules maken met Kurkuma of geelwortel of Koenjit of Turmeric, en iedere dag een innemen. Zonder uitleg.
13. Capsules maken met Koriander, en iedere dag een innemen. Ook zonder nader commentaar.
14. Bij slaapproblemen: potje ‘Ontspanning gel’ gewoon zo onder bed plaatsen. Het gaat om de ‘ClaeSlaap’ dat iets zou doen met die ongrijpbare longitudinale radiogolven (ook Tesla-golven genoemd), die niet bestaan.
15. Wanneer u het kunt verdragen, MMS1 druppels en/of MMS2 capsules. Dit slaat op ‘Miracle Mineral Supplement (of Solution)’, een berucht kwakzalversproduct dat wordt gepropageerd door de sekte-achtige beweging rond Jim Humble. Onlangs schreef ik over een dubieuze test die ze zouden hebben uitgevoerd in Uganda, waarmee zou zijn aangetoond dat MMS malaria geneest. Het Rode Kruis probeert deze succesvolle test natuurlijk te verbergen om de belangen van Big Pharma te beschermen. En meer van dat soort onzin.
16. Eet geen brood meer
17. Veel bewegen
18. Gebruik Groene Leem, bv. Vertagil. (werkt als detox.) “Groene leem is een levende, intelligente stof waarvan de werking nog nooit in het laboratorium is nagebootst” en “Volgens wetenschappelijk onderzoek zou leem de bakermat van de hogere levensvormen op aarde kunnen zijn.” Tsja.
19. Wobenzym N, 1 dragee/dag Nog nooit van gehoord, maar als klopt wat er in Wikipedia over staat, hoeven we er weinig van te verwachten.
20. Gebruik Dr. Mercola’s Immune Support. Een dokter die ook al eens door de Federal Drugs Agency op de vingers is getikt vanwege dubieuze claims.
21. Drink maximaal een maand lang uitsluitend gedestilleerd water. Niet lekker en als je teveel drinkt ook niet zo goed voor je. “Het is wel noodzakelijk om het goed aan te vullen met multivitaminen en kalk”, staat er als waarschuwing bij.
22. Gebruik acupressuur. Er wordt verwezen naar een website waar je een “Reflexology Tool Collection” kunt bestellen. Een gesponsorde inbreng?
23. Draag een Fir-Tex vest. Geeft meer energie. Meer reclame voor een onzinproduct. Van hun website: “FIR-TEX is een geprepareerde stof; het gebruikt een bewerking van FIR (Far Infrared Rays), een bewezen veilige methode van gezondheidszorg op natuurlijke wijze! Dankzij geheime formules op basis van tallen geoxideerde mineralen en zeer speciale manieren van toepassen, fungeert FIR-TEX als een in werking gestelde spiegel of zwart lichaam; deze vangt de thermische stralen op die door de lichaamswarmte wordt uitgestraald, reageert talloze heilzame en bevorderlijke gevolgen heeft op cellen en weefsels waardoor nooit eerder bereikte resultaten behaald worden. Een absolute revolutie.” Ah, het houdt je lekker warm. Zoals de meeste vesten.
24. Elektrosensitieven zijn gevoelige personen “Het is normaal dat elektrosensitieven ook enigszins ‘paranormaal’ begaafd zijn”, staat er ook. Daar hoef ik verder niets aan toe te voegen. Laat de paranormaal begaafde elektrosensitieven zich melden voor de Sysiphus prijs. Het miljoen dat ze ermee winnen, compenseert aardig de kosten die ze hebben gemaakt om al die anti-stralingsonzin aan te schaffen.
25. Vul de online vragenlijst in op http://www.hputest.nl/vragenlijst-online.htm. HPU is een bedenksel van biochemicus dr. John Kamsteeg.
26. Coherentie Onder Hardware staat er vervolgens: “Ik [Claessens, neem ik aan] heb al eens geschreven, dat je met het zwaaien van een laser, kamers kunt ‘ontstoren’. De laser bestaat uit coherent licht, en die kan wat met elektrosmog doen. Is in de bouwmarkt als ‘waterpas’ verkrijgbaar. Elektrosensitieve personen worden de werking ervan meteen gewaar.” Lijkt me een uitgelezen kans voor een skeptische proef.
27. Reiki is een gecompliceerd soort handoplegging waarbij universele levensenergie wordt doorgegeven en energetische blokkades worden opgeheven. Het doet het alleen niet beter dan nep-Reiki.
28. Zuurtegraad. Hier wordt alleen gesproken over de pH van je urine, meestal hebben ze het over die in bloed. Wat het verder met je immuunsysteem van doen heeft, wordt niet uitgelegd.
29. De ClaeSmog
30. Repareren beschadigd immuunsysteem met ClaeSmog. Ik citeer: “De werking berust op Royal Rife frequentietherapie, met gebruikmaking van *longitudinale golven*, welke Nikola Tesla al beschreef, maar door veel wetenschappers niet begrepen worden.” Het idee van die Tesla-golven heeft een aantal fanatieke aanhangers, met één van hen hadden we in de commentaren bij Skepsis en Niburu op Windesheim een stevige ‘discussie’ daarover.
Het 30-puntenplan van Claessens is ook als pdf te downloaden en in die versie staat nevenstaande foto met als bijschrift: “De Philips AirFryer, waarmee je zonder vet frietjes kunt bakken veroorzaakt nogal wat *dirty air*. Er bovenop staat nu een ClaeProtect.” Jammer dat Haas, dit voorbeeld niet even noemde in zijn blog, hadden we dat bijna gemist.
Is het alleen maar neutraal doorgeven wat Haas doet? Nee, hij besluit zijn blog met:
Ik, Michiel Haas, ben Charles Claessens dankbaar dat hij bereid was zijn enorme kennis op dit gebied via deze blog met mijn relaties te delen. Ik hoop dat veel mensen baat mogen hebben bij het volgen van het 30-punten plan.
Deze Haas is dus bijzonder hoogleraar aan een respectabele instelling als de TU Delft. Ik hoop dat zijn hooggeleerde collega’s hier eens met hem over in discussie gaan.