Kloptdatwel?

Maarten Koller

Risico’s alternatieve geneeswijzen altijd afzetten tegen de voordelen

by 15 Comments

Risico's alternatieve geneeswijzen altijd afzetten tegen de voordelen 1In discussies over reguliere versus alternatieve geneeswijzen hoor ik twee argumenten regelmatig terugkomen:

1: Alternatieve geneeswijzen zouden (per definitie) niet schadelijk zijn.

En wanneer je dan aangeeft dat ze wel degelijk schadelijk kunnen zijn hoor je vaak de volgende:

2: De reguliere geneeskunde kan ook schadelijk zijn.

Dat tweede argument is natuurlijk juist. Echter moet in het achterhoofd gehouden worden dat het risico’s van een geneeswijze altijd afgezet moet worden tegen de voordelen. Want wanneer een behandeling als bijwerking ‘de dood’ kan hebben, dan moet de behandeling wel heel duidelijke voordelen hebben.

Edzard Ernst heeft onlangs een overzicht gepubliceerd(1) waarin hij gedocumenteerde fatale gevallen na een behandeling bij drie alternatieve methoden beschrijft. De getallen lijken klein: 86 doden door acupuntuur sinds 1965, 9 door chelatietherapie sinds 1990, 26 door chiropraxie sinds 1936, maar volgens Ernst is dit slechts het topje van de ‘complicaties-bij-alternatieve-geneeswijzen’-ijsberg*.

De relatieve frequentie van fatale gevallen na CAM (Complementary and Alternative Medicine) is onbekend. Veel voorstanders van CAM zullen beargumenteren dat de doden die hier genoemd zijn de uitzonderlijke gevallen betreffen en dat de CAM behandelingen nog steeds veel veiliger zijn dan veel reguliere behandelingen. Dit kan waar zijn, maar het mist ook een belangrijk punt: therapeutische risico’s zouden nooit op zichzelf beoordeeld moeten worden maar altijd in relatie met de therapeutische voordelen. Als het voordeel klein is, onzeker of afwezig, dan zijn zelfs relatief kleine risico’s genoeg om een risico-voordeelanalyse negatief uit te laten komen.

Helaas vallen zowel acupunctuur, chelatietherapie én chiropraxie in de categorie “het voordeel is klein, onzeker of afwezig”.

 

* Daarover morgen meer.

(1) Ernst, E. (2011). Fatalities after CAM: an overview. British Journal of General Practice, 61, 404-405.

 

Derek Ogilvie – oude afleveringen geanalyseerd door Logates (deel 2/4)

by 8 Comments

Deel 1 – Deel 2 – Deel 3 – Deel 4

Logates, de persoon achter het Blog ter bevordering van het Logisch Redeneren analyseerde in 2008 een aantal afleveringen van Derek Ogilvie’s “The Ghost Whisperer”. In de artikelen staat dat de uitzendingen nog via RTL Uitzending Gemist te bekijken zijn, maar via de links kom je tegenwoordig op de verkeerde pagina terecht. Ik heb de uitzendingen daarom opnieuw opgezocht en zal ze de komende vier zaterdagen een voor een publiceren.

Logates heeft de afleveringen in chronologische volgorde geanalyseerd. Soms heeft hij een techniek al in de analyse van een eerdere aflevering uitgelegd en noemt hij die in een andere analyse even snel. Het verdient dus de aanbeveling om bij deel 1 te beginnen.

Onder de video van de betreffende aflevering staat telkens een gedeelte uit de analyse. Via de link ga je naar de volledige analyse op het blog van Logates. Tip: open de link in een nieuw venster of print hem en lees mee terwijl je de video bekijkt.

The Ghost Whisperer, seizoen 1, aflevering 4 – volledige analyse door Logates.

————————————

1:24 – Een kort shot van een werknemer van “Team Ogilvie” (staat op haar sweater) die, zo lijkt het, een bezoeker van de show interviewt. Dit interview kan zowel voor als na de show hebben plaatsgevonden, daar kan ik geen uitsluitsel over geven. Het doet echter vermoeden dat Derek een bekende mediumtruc hanteert: informatie inwinnen over zijn publiek door werknemers bezoekers te laten interviewen met vragen als:

– met welke reden bent u naar de show gekomen?

– als Derek contact maakt met een geest voor je, wie hoop je dan dat het is?

– Gelooft u dat Derek contact kan maken met geesten (bij een “nee”- antwoord zal Derek deze mensen mijden als de pest)

– Is er iets waar Derek u mee kan helpen?

Vanzelfsprekend beginnen ze niet direct met dit soort vragen, die stellen ze heel terloops tussen onschuldige vragen als “…hoe heeft u gehoord van Derek Ogilvie?…” en “…met hoeveel personen bent u gekomen?…”. Het is niet moeilijk te zien dat met bovenstaande vragen een hoop informatie gewonnen kan worden.

1:37 – De voice-over benadrukt nog even dat Derek zonder voorkennis werkt. Ik weet niet precies waarom dat gezegd wordt, is er nog een andere mogelijkheid die door de beugel kan? Bij zulke uitspraken gaan bij mij gelijk alarmbellen af. Het doet me denken aan zo’n goedkope internetpagina die een e-book aanbiedt met de snelste manier om miljonair te worden met de tekst “…we weten dat er een hoop soortgelijke e-books worden aangeboden met nutteloze informatie, maar ons e-book is het echte werk …”. Je vraagt je af waarom ze dat blijven zeggen, het lijkt zo doorzichtig, maar schijnbaar verkoopt het toch; zou jij het kopen?

2:59 Derek zegt iets belangrijks. De ondertiteling geeft het niet helemaal goed weer, maar in principe beschrijft hij hier nu zelf het mechanisme van coldreading: als hij met informatie komt (hij zegt: als er een geest doorkomt) en niemand steekt zijn hand op omdat hij/zij de informatie denkt te herkennen gaat het helemaal mis. Bedankt mijnheer Ogilvie, een perfecte uitleg van hoe coldreading in zijn werk gaat: het “medium” roept gewoon wat onsamenhangende stukjes informatie (ik krijg de kleur “rood” door…iemand met hartkwalen…ik zie een bezorgde oudere man…water…een gitaar…ovenwanten. …zwarte schoenen…een hond…chinees eten…blablabla) en als dan iemand (of meerdere mensen, want zeg nou zelf ik heb vast iets opgeschreven dat je herkent) zijn/haar hand opsteekt gaat hij met hem/haar verder.

Dit is slechts een klein gedeelte, lees hier de volledige analyse door Logates.

Apart insect aangezien voor alien (of nooit eerder gezien wezen)

by 2 Comments

Apart insect aangezien voor alien (of nooit eerder gezien wezen) 2

Deze video, gemaakt door Times Online te Sri Lanka, werd geüpload naar YouTube door iemand die ‘Sheilaaliens’ heet. Erg verbazingwekkend is het dan ook niet dat aan het einde van de video deze persoon een insect voor een buitenaards wezen aanziet. Of een wezen dat nog nooit door iemand gezien is en diep in een grot leefde. Tja, welke mogelijkheid is er anders? Het is immers een albino!

http://www.youtube.com/watch?v=OHKwHwPKS8E#t=2m30s

 Toegegeven, het insect, dat waarschijnlijk de ‘Madagascan Flatid bug’ is, ziet er wel heel apart uit, ik had het in elk geval nog nooit gezien.

Apart insect aangezien voor alien (of nooit eerder gezien wezen) 3

Maar waarom denkt Sheilaalien dat er maar twee mogelijkheden zijn? Óf een alien, óf een lang verscholen insect dat dan nog nooit door iemand gezien is? Alleen maar omdat zij er niet bekend mee is?

Dit is natuurlijk een schoolvoorbeeld van de denkfout die we het valse dilemma noemen waarbij twee alternatieve worden voorgesteld als de enige twee mogelijkheden. Denkfouten worden ook wel drogredenen genoemd en hier vind je een hele lijst. 

Albert Einstein of Marilyn Monroe

by 10 Comments

Ik vind visuele illusies vaak erg leuk. Ze laten ons zien dat onze hersenen onze werkelijkheid bepalen en dat de hersenen makkelijk te beïnvloeden zijn.

Met het volgende plaatje doen ze (de hersens) ook weer vreemde dingen. Van dichtbij zie je als het goed is Albert Einstein. Van een afstand (ik moest zeker 2 of 3 meter verderop gaan staan) dan zie je Marilyn Monroe.

Albert Einstein of Marilyn Monroe 4

Zo kan je beide naar hetzelfde kijken, en toch allebei iets heel anders zien, als gevolg van de afstand.

Hoe overtuigd iemand dus ook is van iets dat hij of zij gezien heeft, het is geen garantie dat het ook klopt. De waarneming is nu eenmaal wat onbetrouwbaar.

 

 

Jomanda’s tsunami en de cognitieve dissonantie

by 47 Comments

Op Kloptdatwel schreven we al over de voorspelling van Jomanda: in de week van 22 augustus zou een tsunami Noord-Holland treffen. Via deze link is de video met de voorspelling te bekijken (hier met transcript).

Jomanda's tsunami en de cognitieve dissonantie 5
Dit bord ooit in Nederland? Zeer onwaarschijnlijk.

Enige tijd later schreven we dat dit zeer onwaarschijnlijk is. Kort samengevat: in de Atlantische oceaan komen de forse aardbevingen die nodig zijn voor een tsunami weinig voor. Daarnaast wordt Nederland door Engeland en Ierland goed beschermd, een tsunami moet om die landen heen voordat hij ons raakt, waardoor hij kracht verliest. Vervolgens moet hij door de ondiepe Noordzee en daardoor verliest hij nog veel meer kracht. Komt de tsunami hier aan dan hebben we niet veel meer te vrezen. Toch zijn er aanwijzingen dat Nederland in de afgelopen 30.000 jaar toch zeker 4 keer is getroffen door een tsunami (gemiddeld 1x per 7500 jaar). Lees hier meer.

Hier op Kloptdatwel denken we het volgende: een tsunami zou zo maar kunnen gebeuren, maar wij denken dat de kans dat deze op 22 augustus plaatsvindt net zo groot is als de kans dat deze op 1 januari, 21 mei of 21 oktober (of in de week ervan) plaatsvindt, oftewel de kans is nihil.

Uit eerdere einde-van-de-wereld-of-een-gedeelte-ervan-voorspellingen weten we één ding zeker: tot nu toe zijn ze nooit uitgekomen. Voor ons reden genoeg om te zeggen “resultaten behaald in het verleden bieden in dit geval wél garantie voor de toekomst”: iedereen die tot nu toe zo’n voorspelling deed had het mis. Iedereen.

Wat je heel vaak ziet nadat de dag van de voorspelling zonder noemenswaardige gebeurtenis voorbij is gegaan, zijn smoesjes door de voorspeller. Onlangs konden we dit nog meemaken toen de Amerikaan Harold Camping voorspelde dat op 21 mei de Dag des Oordeels zou plaatsvinden.

Er gebeurde toen helemaal niets.

smoes de; v(m) smoezen (m.n. als verklw) 1. onbenullig praatje 2. uitvlucht, voorwendsel

Een dag of wat later kwam Camping met een verklaring: de Dag had toch plaatsgevonden, maar dan op spiritueel niveau.

En nu is het moment waarop we dan toch echt iets gaan merken volgens Camping opeens 21 oktober. Ik ben dus erg benieuwd welke datum we van Camping te horen zullen krijgen op 22 oktober.

Wat er eigenlijk gebeurt met mensen zoals Camping (en zijn volgelingen) is wat we in de psychologie beschrijven als cognitieve dissonantie. Deze cognitieve dissonantie treedt op wanneer je twee met elkaar onverenigbare ideeën hebt (deze Wikipedia pagina geeft goede uitleg met een mooi voorbeeld van mensen die geloven dat buitenaardsen hen komen redden van een ramp, maar wanneer beide gebeurtenissen niet plaats vinden ervaren zij cognitieve dissonantie). De theorie beschrijft ook dat het geloof juist kan toenemen wanneer een voorspelling niet uitkomt. Hoe meer men in het geloof (en dus de voorspelling) heeft geïnvesteerd (door de voorspelling te promoten, mensen erbij te betrekken, publiekelijk uitspraken te doen etc.), hoe sterker dit effect kan zijn.

Voor buitenstaanders is dit natuurlijk erg vreemd. Iemand voorspelt iets, dat blijkt niet uit te komen, en toch houdt de persoon vol gelijk te hebben. Meestal is dat dan op een andere manier dan van tevoren werd beweerd, zoals Camping met zijn ‘spiritueel niveau’.

Waarschijnlijk zullen de mensen die in de tsunami geloven zo rond volgende week cognitieve dissonantie gaan ervaren. De verwachting is dat de mensen die er echt in hebben geïnvesteerd, door bijvoorbeeld te verhuizen of tijdelijk een ander onderkomen te gaan zoeken, anderen te waarschuwen of publiekelijk te zeggen dat zij de voorspelling delen (hem ook hebben gedroomd o.i.d.), voor zichzelf een reden zullen vinden waarom de investering toch echt een goed idee was.

Ik voorspel dat we o.a. de volgende redenen zullen gaan horen, de tsunami:

– komt nog (een andere datum).
– heeft toch plaatsgevonden maar op een ander (spiritueel?) niveau.
– vond plaats maar was gelukkig onmerkbaar. (Een klein foutje kan gebeuren toch?)
– vond plaats maar op een andere manier, bijvoorbeeld door veel regen waardoor er hier en daar wateroverlast ontstond.
– heeft niet plaatsgevonden omdat er voldoende gemediteerd was of men is op een andere manier spiritueel genoeg geweest zodat het universum ‘zag’ dat een tsunami toch niet nodig was.
– etc.

Bij deze nodig ik iedereen uit die in de tsunami gelooft om volgende week hier terug te keren en te delen hoe zij er dan over denken. Ik ben benieuwd wat zij vinden van het verhaal dat ik hier geschreven heb. Ik hoop op een constructieve dialoog/discussie, in het vorige artikel over dit onderwerp vond iemand blijkbaar dat ik een pak slaag verdien, laten we dat soort opmerkingen achterwege laten.

——————————–

Meer weten over cognitieve dissonantie? Gert Jan van ‘t Land schreef al eens op Kloptdatwel over het boek When Prophecy Fails. In dit boek wordt de groep gevolgd die gelooft door buitenaardsen gered te worden van een ramp. Ik ben dit boek nu zelf aan het lezen en hoop er na mijn vakantie een uitgebreide review over schrijven. Tot nu toe erg interessant, maar mogelijk wat traag. Als je geïnteresseerd bent in het boek kan je het via de onderstaande link bij Bol.com aanschaffen. Daarmee steun je tegelijkertijd Kloptdatwel.