Kloptdatwel?

Gert Jan van 't Land

Publiciteit Skepsis Congres

by 1 Comment

Binnenkort vindt u op dit blog samenvattingen van de lezingen van het Skepsis Congres. De powerpoint dia’s die de sprekers gebruikten zetten we daar bij. Op 15 november 2010 plaatste de Twentse Courant / Tubantia een artikel naar aanleiding van het Skepsis Congres. Het artikel is niet via Internet toegankelijk. Enkele citaten uit het artikel van Arjen de Boer:

“‘Tegenwoordig weet je echt niet meer wie of wat je moet vertrouwen.’ Ruim 60 procent van de Nederlanders is het met deze stelling eens, houdt de Rotterdamse socioloog Stef Aupers een zaal met ruim driehonderd toehoorders voor”.

“Volkert van der G. zit een celstraf uit voor de moord, maar volgens sommigen kan hij nooit in zijn eentje hebben gehandeld. Of neem de Mexicaanse griep. Een klassieker is dat het virus door de overheid is geproduceerd. Of de gedachte dat de vaccins tegen de Mexicaanse griep onzichtbare chips bevatten…”

“De verleiding is groot om allerlei (on)zinnige verbanden te leggen die betekenis geven aan de situatie, een verklaring bieden. “Een complottheorie is een streven naar waarheid”, zegt de socioloog. “Al draagt die wel bij aan de verwarring over wat waar is en wat niet.”

“SBS6 gaat te ver”

by 16 Comments

Op 3 november schreven Hans Dooremalen en Herman de Regt een opiniestuk in de NRC. Daarin stelden ze de SBS6-serie ‘paranormale kinderen’ aan de kaak. Deze serie was eerder al op de korrel genomen door HP/De Tijd. Voor wie wil kijken: iedere woensdag om 20:30.

Medium Liesbeth van Dijk, finaliste uit ‘het zesde zintuig’, presenteert de TV-serie waarin volgens het NRC opiniestuk ‘getroebleerde kinderen met een paranormale gave’ de hoofdrol spelen. Eerder was ‘het zesde zintuig’ door Rob Nanninga van Skepsis grondig onderzocht en ontmaskerd.

Dooremalen en De Regt:

“De eerste aflevering laat zien hoe Van Dijk met het verbranden van saliekruid de door de tienjarige Miranda beschreven ‘geestjes’ uit haar slaapkamer verdrijft. Van de dertienjarige Ruben krijgen we te horen dat zijn overleden oma ‘boodschappen aan hem doorgeeft’. Ruben zelf twijfelt of het praten van zijn dode grootmoeder wel echt is, maar de makers van het programma nemen deze twijfel resoluut weg: ja, het is allemaal echt”.
 

Ze concluderen volgens ons terecht:

“Als vreemde overtuigingen van kinderen extreme vormen aannemen en niet verdwijnen op latere leeftijd, is het zaak hen door te verwijzen naar professionele hulp. Dat zijn psychologen en artsen – niet de ‘paranormale’ ervaringsdeskundigen die als volwassenen nog steeds dezelfde wanen hebben die ze als kind al hadden”.

Eerder al had HP/De Tijd in een blogbijdrage geconstateerd dat SBS 6 de kinderen misbruikt:

“Een nieuw dieptepunt in het toch al niet florissante trackrecord van SBS 6. Het heet Paranormale Kinderen. En het is precies wat je bij die titel verwacht. In dit programma worden deze keer niet min of meer normale volwassenen opgelicht door sprookjesvertellers, maar kinderen. Jazeker, kinderen-van wordt aangepraat dat ze paranormaal zijn en dat ze geesten zien”.

Aflevering 1 van de serie is op youtube gezet:

https://youtube.com/watch?v=SRyn5mpnCqc

Koefnoen had overigens een leuke reactie:

Illustratie op voorpagina uit besproken youtube film

Justitie eist jaar voorwaardelijk tegen Jomanda

by 4 Comments

De Officier van Justitie heeft in hoger beroep 1 jaar voorwaardelijk geëist tegen Jomanda. Dat meldt de website van de NOS. Jomanda staat terecht vanwege de dood van de actrice Sylvia Millecam. De NOS schrijft:

“Volgens het OM heeft Jomanda een grote rol gespeeld in de overtuiging van Millecam dat ze geen borstkanker had, maar een bacteriële infectie. Ook twee alternatieve artsen bevestigden dat. Hun handelen leidde volgens het OM tot het uitstellen van een adequate behandeling met uiteindelijk de dood als gevolg”.

Eerder was Jomanda vrijgesproken. Het OM is hiertegen in beroep gegaan (lees hier het bericht van de NOS). In 2008 gelastte het Hof in Amsterdam het OM om vervolging tegen Jomanda in te stellen. De Stichting Skepsis en de Vereniging tegen de Kwakzalverij hadden bij het Hof bezwaar aangetekend tegen een eerdere beslissing van het OM om Jomanda niet te vervolgen (lees hier het bericht van de NOS).

Bron illustratie voorpagina: NOS

Internet wakkert complotdenken aan

by 2 Comments

Internet wakkert complotdenken aan 1
De website van de kritische prikkers

Vroeger, voor de zegetocht van Internet, werd informatie gefilterd door deskundigen en autoriteiten. De mainstream media, zoals in Nederland de kwaliteitskranten en het NOS Journaal, gingen (en gaan nog steeds) vaak te rade bij deskundigen. Maar steeds meer mensen zoeken hun informatie op het internet. Steeds  meer mensen vertrouwen op de resultaten van een google zoekopdracht. Ze komen dan snel bij onzin sites. En die zien er vaak gelikt en betrouwbaar uit. Kijk zelf eens op deze twee sites en beoordeel of het uiterlijk van de sites iets zegt over hun betrouwbaarheid: de website van de vereniging kritisch prikken (die vaccinaties wil ontmoedigen) en de website van KWF Kankerbestrijding. Beide kwamen naar boven bij een google search naar het vaccinatie programma tegen HPV bij meisjes.

Internet wakkert complotdenken aan 2
De website van kwf

Internet draagt ook bij aan versnippering in de samenleving. Tegenwoordig zijn er in veel mindere mate dan vroeger centrale bronnen meer waar iedereen naar toe gaat voor informatie. Iedereen heeft in no-time een gelikte website in de lucht en bedient zijn eigen achterban. ‘Kloptdatwel’ is een voorbeeld. Maar ook dubieuze claims worden op die manier goed verspreid. Kijk eens naar de website van de kritische prikkers (opgericht door homeopathen) en trek je eigen conclusie. Iedereen heeft zijn eigen website en zijn eigen gelijk. Dat verklaart mede het succes van websites die gevaarlijke onzin verkopen.

Internet geeft op die manier ruim baan aan de verspreiding van complottheorieën. Herinner je je nog de golf van complotdenken die over Nederland spoelde in het kader van de vaccinaties tegen de varkensgriep? De overheid zou ons willen inenenten met nano-chips. Ook de succesvolle campagne van de vereniging kritisch prikken tegen inenting van meisjes tegen het HPV virus deed regelmatig een beroep op complotdenken. Voor meer informatie over inentingen en complotdenken: zie dit NOS artikel en dit artikel uit Skepter.

In de NRC werd enkele maanden geleden uitgelegd dat internet de sociale controle heeft uitgeschakeld die vroeger tegenging dat onzin zich snel kon verspreiden. Als iemand in de dorpskroeg onzin orakelde werd de betreffende persoon gevraagd of het niet eens tijd was om naar huis te gaan. En daarmee was het afgelopen. Nu wacht thuis het weblog.

Het zou goed zijn als op school zou worden uitgelegd hoe je bij betrouwbare informatie kunt komen en hoe je onzin kunt herkennen. We benaderen deze uitdaging alsof internet niet bestaat. We hebben nog veel te weinig in de gaten hoe belangrijk het is dat we internet weerbaarheid leren. Kennis en betrouwbare informatie zijn immers de fundamenten van onze samenleving.

Ook zou het goed zijn als instanties die betrouwbare informatie verspreiden zich meer zouden verdiepen in de spelregels van de internetsamenleving. Dat zou een  mislukking zoals die van de HPV-vaccinatiecampagne in 2009 kunnen voorkomen. Toen raakten veel meiden en ouders aan het twijfelen over de veiligheid van de HPV-inenting en besloten om die niet op te halen. Wij denken: dat kan beter.

Sociale media – creëer je eigen feiten

by Leave a Comment

De Amerikaanse mid-term verkiezingen zijn net voorbij. De resultaten zijn enorm beïnvloed door de handige manier waarop met name de Republikeinse Partij (en dan met name de Tea Partiers) sociale media en internet gebruikt hebben om verdachtmakingen te presenteren als feiten. Zo droeg internet er aan bij dat twijfel is ontstaan of Obama wel een echte Amerikaan is. Dit artikel van Michael Hirschorn in het toonaangevende tijdschrift The Atlantic gaat er over.

Hirschorn: “What is unique, and uniquely concerning, about digital media is the speed with which properly packaged (dis)information can spread and how hard it is for fact and reason to catch up. Sarah Palin quickly adopted Twitter perhaps because it enabled her to blast forth dramatic proclamations that, given the 140-character limit, she couldn’t be expected to explain or defend. Henceforth, election-changing controversies will be ginned up with simple, misleading phrases such as death panels or Ground Zero Mosque“.

Nu gaat dit blog niet over politiek en we doen dus ook geen uitspraak over wat we vinden van stembuskandidaten. Maar de campagne van de afgelopen maanden in de VS is wel een perfecte praktijkcase van de macht van internet. Hierover schrijven we morgen een blogpost op kloptdatwel (“internet wakkert complotdenken aan“).

In de video hieronder een discussie met Michael Hirschorn. Wie het scherm niet ziet kan hier klikken.

Met dank aan videovolt.blogspot.com.