Kloptdatwel?

Uit het nieuws

Jomanda’s tsunami in NL deze maand: zeer onwaarschijnlijk

by 107 Comments

——–——>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>><<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<—————

— UPDATE — Over wat iemand mogelijk kan ervaren als de tsunami niet plaatsvindt — UPDATE —

——–——>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>><<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<—————

 

Even geleden schreven we op Kloptdatwel over de voorspelling van Jomanda: deze maand, in de week van 22 augustus om precies te zijn zal Nederland getroffen worden door een tsunami! Zie de onderstaande video voor een opfrisser of klik deze link.

http://www.youtube.com/watch?v=5xPuYL0ZCc8

Hoe waarschijnlijk is het dat deze voorspelling uit komt? Sinds de tsunami in Thailand hebben meerdere mensen de vraag aan wetenschappers gesteld: moeten we in Nederland ook bang zijn voor een tsunami?

Ik denk van niet.

Waar Jomanda meent te weten dat er een tsunami komt (zonder daarvoor bewijs te leveren), komt geofysicus Rob Gover van de Universiteit Utrecht met argumenten dat dit wel heel erg onwaarschijnlijk is, die hieronder zijn samengevat:

Voor een tsunami is een flinke aardbeving nodig (niet eens altijd in zee). Eentje die 6,5 – 7,0 scoort op de schaal van Richter werkt al, en hoe zwaarder de aardbeving hoe zwaarder de tsunami. In de Noordzee of de omringende landen komen die niet vaak voor.

Een aardbeving in de Atlantische oceaan komt al wat vaker voor, vooral omdat daar tektonische platen aan elkaar grenzen. Doordat deze platen in de Atlantische oceaan voornamelijk van elkaar weg schuiven (divergent) zijn de aardbevingen gemiddeld zwakker waardoor tsunami’s niet zo vaak voorkomen.

Jomanda's tsunami in NL deze maand: zeer onwaarschijnlijk 1
Plaattektoniek

Stel dat een aardbeving in de Atlantische oceaan plaatsvindt én dat deze van voldoende kracht is om een tsunami te veroorzaken, wat dan? Een tsunami is op open zee niet van een gewone golf te onderscheiden. Pas als de zee ondieper wordt, wordt de golf hoger geduwd en wordt hij zichtbaar. Maar de Noordzee is een groot stuk relatief ondiep. Daardoor verliest een tsunami veel van zijn kracht en blijft er niet veel van over als hij bij onze kust aankomt. Daarnaast vangen voor ons Ierland en het Verenigd Koninkrijk de grootste klappen op.

Tsunami’s waar we in Nederland iets van hebben gemerkt zijn er volgens onderzoekster Stella Kortekaas in de afgelopen 30.000 jaar dan ook maar een stuk of 4 geweest (Kennislink).

– Klik voor meer informatie over tsunami’s bij Kennislink hier.
– Kaarten met de duur voordat een tsunami bij ons is vind je hier. 

——–——>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>><<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<—————

— UPDATE — Over wat iemand mogelijk kan ervaren als de tsunami niet plaatsvindt — UPDATE —

——–——>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>><<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<—————

Magnetische mensen zijn gewoon een beetje plakkerig

by 9 Comments

Om de zoveel tijd zijn ze weer in het nieuws, mensen die magnetisch zouden zijn. Op schijnbaar wonderbaarlijke wijze plakken er allerlei voorwerpen aan hun huid. Dat ook glazen of plastic voorwerpen blijven plakken weerhoudt de pers er meestal niet van om hen ‘magnetisch’ te noemen.

De laatste is Ivan Stoiljkovic. Hij kwam een aantal weken geleden in het nieuws.

Bogdan Ivkovic haalde een paar maanden geleden ook al het nieuws met dezelfde gave:

http://www.youtube.com/watch?v=YY9kT0EwVvU

Maar al deze mensen verliezen hun ‘gave’ wanneer ze worden ingesmeerd met wat talkpoeder, zodat de huid zijn plakkerigheid verliest. Gevolg: niets blijft meer plakken. Ook het gebruikelijke iets achteroverhangen (of dik zijn, dan maakt je buik de hoek) werkt dan niet. Kijk even mee naar James Randi die dit demonstreert:

Op FOX News kunnen we uitgebreider lezen hoe dit nu precies komt:

“Your skin is covered with grease and oils,” he [Gabor Somorjai, a leading surface scientist and chemistry professor at University of California, Berkeley] told us.

“You can clean them off with soap, but within less than a minute it will again be covered with oils.” The grease on your skin has a very low surface energy, due to the fact that it is a liquid. “Its atoms are only connected with weak bonds,” he said.

By contrast, metals, with their strong, hard-to-break atomic bonds, have very high surface energies. “Things that have high surface energies want to go into a lower energy state. And so they want to be covered with a low surface-energy material,” he said.

And that means things like spoons stick to grease.

Furthermore, the smoother the spoon (or other object), and the larger its surface area, the more contact it will make with the skin, and so the more it will stick.

Verder maakt zweet je huid nog plakkeriger:

According to Elmar Kroner, a German materials scientist who has studied gecko feet, the elasticity of skin also affects its stickiness, and sweat makes it less elastic. “The sweat has a crucial function: With increasing wetness of the skin, its mechanical properties change. The skin becomes softer, and this reduces the elastically-stored energy of the skin and again leads to higher adhesion,” Kroner told Life’s Little Mysteries.

Ook de bovenstaande video van James Randi wordt genoemd:

James Randi, the famous skeptic (…) has in the past demonstrated that “magnetic” people’s miraculous powers disperse when they are doused in talcum powder, a product that cuts grease.

Misschien dat een volgende journalist die de zoveelste ‘magnetische’ persoon ontdekt even een simpele test kan doen met een kompas?

Met dank aan Sten Oomen voor de tip.

Planking – Leisure Diving – Owling

by 6 Comments

Planking, oftewel als een plank op de foto gaan schijnt uber hip te zijn.

Planking - Leisure Diving - Owling 2

Toch melden een hoop media rond 19 juli dit alweer uit is: Leisure Diving is nu hot!

Dit is zo relaxt mogelijk op de foto staan terwijl je in een zwembad springt…

Planking - Leisure Diving - Owling 3

Arjan Terpstra van De Pers was skeptisch over deze nieuwste hype en ging op onderzoek uit. Hij schreef daar een hilarisch artikel over met de veelzeggende titel Leisure Diving: de zomdertrend die niet bestaat, die je hier in zijn volledigheid kan lezen.

Grappig detail: alle Hollandse media schreven er al over op hun websites (echt allemaal, van AD tot GeenStijl tot Hart van Nederland.nl tot de Telegraaf tot de NOS, die allemaal een foto van de betreffende website hebben geleend, en die allemaal zeggen dat leisure diven het nieuwe planken is), maar er is nog geen enkele Hollandse tiener op de Amerikaanse website te zien. Ook grappig: er zijn sowieso maar dertig foto’s op de site te zien, en andere websites over het onderwerp bestaan niet. Nog grappiger, hilarisch eigenlijk: op YouTube is niet één filmpje met leisure divers te vinden! Ook dat is humor, mensen! Een tienertrend die niet bestaat, behalve in de media! Like!

Blijkbaar keek alleen Terpstra verder dan zijn neus lang was. Wat mij betreft een applausje waard.

Inmiddels lijkt de hype alsnog van de grond te komen. Op de genoemde website LeisureDive.com staan sinds 24 juli dagelijks nieuwe foto’s van Leisure Divers.

Maar er is mogelijk alweer een nieuwe ‘hype’:

Planking - Leisure Diving - Owling 4

Noorse moordenaar geïnspireerd door politieke complottheorieën

by 31 Comments

Het is inmiddels duidelijk dat de Noorse massa-moordenaar Anders Breivik politiek gemotiveerd was. Hij wilde de Noorse samenleving aanvallen om haar te veranderen, aldus zijn advocaat (zie o.a. het NOS liveblog, 24/7, 10:23).

Noorse moordenaar geïnspireerd door politieke complottheorieën 5
Schets van Breivik (Wikimedia commons)

Anders Breivik lijkt daarbij te zijn geïnspireerd door drie onzinnige politieke complottheorieën. Dat blijkt uit het lijvige manifest dat hij op het internet heeft gepubliceerd, vlak voor zijn aanslagen op regeringsgebouwen in Oslo en een jeugdkamp van de Noorse sociaal-democraten. NOS heeft delen van het manifest gepubliceerd. Ook blijkt dit uit het filmpje dat Breivik vlak voor de aanslagen via twitvid online heeft gezet.

In zijn manifest stelt Breivik drie politieke complottheorieën centraal. De Engelse kwaliteitskrant The Guardian legt dit uit. Ook de New York Times zet onderdelen van het Breivik-manifest op de rij.

De eerste politieke samenzweringstheorie die Breivik aanhangt is die van de ‘demografische jihad’. Die theorie gaat er van uit dat aanhangers van de islam een geheime operatie hebben opgezet om Europa te veroveren. Dit doen ze door zich in Europese landen te vestigen en veel kinderen te krijgen waarna ze de macht zouden kunnen overnemen. The Guardian schrijft:

‘Two huge conspiracy theories form the gearboxes of his writing. The first is that Islam threatens the survival of Europe through what he calls “demographic Jihad”. Through a combination of uncontrolled immigration and uncontrolled breeding, the Muslims, who cannot live at peace with their neighbours, are conquering Europe. But these ideas, however crazy, are part of a widespread paranoid ideology that links the European and American far right and even elements of mainstream conservatism in Britain’.

De tweede complottheorie is die van het ‘cultureel marxisme’. Deze gaat er van uit dat de Europese politiek-culturele elite al in de jaren 1950 is overgenomen door ‘marxisten’ die in het geniep werken aan de vernietiging van de westerse christelijke waarden en de vrijheid van Europa. Volgens de The Guardian:

‘The second is the idea that the elite have sold out to “Marxism”, which controls the universities, the mainstream media, and almost all the political parties, and is bent on the destruction of western civilisation. “Europe lost the cold war as early as 1950, at the moment when we allowed Marxists/anti-nationalists to operate freely, without keeping them out of jobs where they could seize power and influence, especially teaching in schools and universities.”

De New York Times schrijft: ‘[the manifesto] equates liberalism and multiculturalism with “cultural Marxism,” which the document says is destroying European Christian civilization’.

Noorse moordenaar geïnspireerd door politieke complottheorieën 6
De Engelse schrijfster Gisele Littman heeft de term Eurabië gemunt (eutext.blogspot.com)

In zijn manifest verbindt Breivik deze twee theorieën met het ‘Eurabië-complot’. Deze complottheorie veronderstelt dat de Europese ambtelijke en politieke top een geheime deal hebben gesloten met de Arabische wereld: olie in ruil voor een anti-Israël politiek en de uitlevering van Europa aan de islam.  De term ‘Eurabië’ verwijst overigens in het normale spraakgebruik steeds vaker naar de veronderstelde permissieve houding van de politiek ten opzichte van het scenario dat aanhangers van de Islam binnen enkele generaties in de meerderheid zouden zijn in Europa.

Het hoeft natuurlijk geen betoog dat er geen enkel bewijs is voor de drie complottheorieën. Niettemin zijn ze alle drie populair in extreem-rechtse kring, en de laatste tijd vinden onderdelen van de theorieën hun weg naar het politieke debat, ook in Nederland.

Noorse moordenaar geïnspireerd door politieke complottheorieën 7
Jacques de Molay, de laatste grootmeester van de Tempeliers (wikipedia)

De New York Times vertelt dat Breivik in april 2002 met vertegenwoordigers uit andere Europese landen bijeen is gekomen om een groep op te richten die  de politieke en militaire macht zou willen grijpen om Europa van de ondergang te redden. Deze groep zou een opvolger moeten zijn van de middeleeuwse  Tempeliers-orde. De  Tempeliers waren als christelijke militaire orde actief bij het organiseren en uitvoeren van kruistochten. Nadat de orde in het begin van de 14de eeuw werd verboden, is deze het onderwerp van veel legendes en complottheorieën gebleven. Eén daarvan is dat de Tempeliers ondergronds zijn gegaan en een onzichtbaar bestaan leiden. Blijkbaar spraken deze (en andere) fantasieën Breivik aan.

Voorzijde: de voorpagina van het manifest van Breivik (bron: nos.nl)

Eén op de vijf Belgen is bijgelovig

by 15 Comments

Eén op de vijf Belgen is bijgelovig 8
Eén op de vijf Belgen is bijgelovig (oivo.be)

Belgen worden steeds bijgeloviger. Eén op de vijf Belgen loopt het risico ‘om uitgebuit te worden door de markt van de esoterie’. Dit is een stijging van 6% ten opzichte van 2007. Deze conclusies worden getrokken in een studie van het ‘Onderzoeks- en Informatiecentrum voor de Verbruikersorganisaties’ (OIVO). Het OIVO is een organisatie die bij onze zuiderburen de belangen van consumenten beschermt. Onze zusterorganisatie SKEPP wijdde er een artikel aan.

OIVO is bezorgd dat mensen steeds makkelijker slachtoffer kunnen worden van misleidende praktijken en roept de overheid op tot meer toezicht en bescherming voor de consument.

De studie geeft een paar interessante inkijkjes.

Geloof in genezers neemt sterk toe

Het geloof in alternatieve genezers werd in een paar jaar ongeveer vier keer zo groot (van 6% in 2007 tot 22% in 2011). Ook geloof in astrologie en horoscopen steeg flink van 10% tot 15%, evenals in helderzienden (van 6% naar 12%). 15% heeft wel eens een helderziende geraadpleegd (een stijging van 8% ten opzichte van 2007). Handlezen bleef vrijwel constant op 10%.

Ouderen en mensen uit lage sociale klasse minder gevoelig voor bijgeloof

De studie toont een aantal opmerkelijke en soms onverwachte verschillen tussen bevolkingsgroepen. Een paar interessante voorbeelden:

  • Mensen uit lagere sociale klassen zijn overwegend minder bijgelovig (9%) dan gemiddeld. Maar helderzienden zijn wel weer meer dan gemiddeld in trek bij lagere sociale groepen (22%).
  • 65+ ers zijn niet erg bijgelovig (8%).
  • Op het arme platteland van Wallonië is 35% bijgelovig. Bijna de helft gelooft daar in de praktijken van genezers. Het Vlaamse platteland is echter overwegend skeptisch (6% gelovigen).
  • Jongeren hechten weinig waarde aan astrologie, vrouwen (22%) meer dan mannen (6%). Hetzelfde geldt voor handlezen (vrouwen 20%, mannen 4%).
Rijken betalen meer voor helderziend consult
Eén op de vijf Belgen is bijgelovig 9
Helderziende uit internet-advertentie (psychicfriend.co.uk)

Opmerkelijk is wel dat veel mensen voorzichtig zijn. Zo is bijna 90% het eens is met de stelling dat ‘helderzienden misbruik maken van de naïviteit van de mensen’. Toch betalen de mensen grif. Een helderziende rekent gemiddeld 30 euro per consult (maar mensen uit hogere sociale klassen dokken 46 euro), genezers vragen ongeveer 40 euro per consult.

Agressieve verkoopmethoden

De studie geeft een inkijkje in de verkooppraktijken van helderzienden en genezers. Een paar voorbeelden:

  • Mensen laten zich blijkbaar gemakkelijk verleiden via kleine advertenties, banners op internetpagina’s of briefjes in brievenbus met een aanbod voor een gratis eerste consult.
    Eén op de vijf Belgen is bijgelovig 10
    Advertentie van helderziende (wikipedia)

    Als die stap eenmaal is gezet onder het motto ‘baat het niet dan schaadt het niet’ dan wordt de cliënt gemakkelijk verleid tot een vervolgconsult. Vage, onbegrijpelijke en dreigende taal helpt daarbij: “[u moet] uit die rampzalige kring van negativiteit […] stappen en dat negatieve mediamieke milieu helemaal uitschakelen … met behulp van een volledige, vertrouwelijke astrologische studie”. Kassa!

  • Ook worden mensen het slachtoffer van misleiding. Een gratis telefonisch consult blijkt bijvoorbeeld meer dan één euro per minuut te kosten.
  • Er wordt veel gebruik gemaakt van de ‘voet tussen de deur’-verkoopmethode: ‘deze techniek bestaat erin een reactie van de consument te vragen op een eenvoudig verzoek, om daarna die consument te bestoken met vragen om een heel arsenaal aan esoterische diensten en producten te kopen’.
  • De techniek van het ‘geruststellen’ door valse claims wordt veel gebruikt, bijvoorbeeld door middel van een foto van een sympatiek uitziende oma die belooft ‘directe voorspellingen te leveren die al meer dan 100 maal gecontroleerd werden’.
  • Vaak worden onbegrijpelijke esoterische termen gebruikt zoals ‘een gemagnetiseerde foto’, ‘een gouden kaart’, ‘de grote persoonlijke geluksstudie’, ‘een ritueel van personificatie dat toelaat om alles te zien’ of ‘de kaart van de goddelijke weg die uw astrale ziel in staat stelt om uit de zwarte kring van de centaur te stappen’ 

 

Motieven voor bijgeloof

De studie verdiept zich ook in de motieven om te geloven. Wat betreft astrologie levert dat een interessante bevestiging op van het effect dat we eerder op Kloptdatwel beschreven, namelijk dat mensen heel makkelijk de indruk krijgen dat een voorspelling hen op het lijf geschreven is. De studie legt uit en geeft een voorbeeld:

Eén op de vijf Belgen is bijgelovig 11
Voorbeeld van een voorspelling die altijd klopt (esquire.com)

‘De consumenten hebben vertrouwen in astrologen en andere helderzienden omdat ze overtuigd zijn van de waarheidsgetrouwheid van de astrologie aangezien hun persoonlijke horoscoop veel voor hen betekent. En daar zit al de eerste fout: hun horoscoop is voor die consumenten veelbetekenend omdat hij door hen (volgens hen) en niet voor hen zin heeft. De consument die zijn horoscoop leest, gelooft –behoorlijk naïef maar wel net zoals honderden andere mensen– dat die horoscoop voor hem bestemd is’.

“U hebt er behoefte aan door de anderen geliefd en bewonderd te worden. Maar u kunt toch kritisch zijn wat uzelf betreft. Hoewel u enkele zwakke punten in uw karakter hebt, slaagt u er over het algemeen in om die te compenseren. Soms bent u extravert, beminnelijk en sociaal; andere keren bent u introvert, voorzichtig en gereserveerd”. De consument die zulke zinnen leest, zal ze zonder voorbehoud aanvaarden door ze in scène te zetten en te interpreteren in een context die hem een betekenis geeft’.

Ook voor andere vormen van bijgeloof geeft de studie verklaringen. Zo kan een genezer onjuiste verklaringen aandragen voor ziektes (‘er rust een vloek op u’) en de illusie geven dat genezing mogelijk is (‘dit amulet brengt genezing’).

Onderzoeksvragen van invloed op resultaat

De exacte formulering van de onderzoeksvraag blijkt zoals gebruikelijk in dit soort studies een groot effect te hebben op de antwoorden. Zo is 40% het eens met de stelling dat ‘helderzienden een gave hebben’ terwijl slechts 12% ‘gelooft in praktijken van helderzienden’. Dat betekent dat we de absolute resultaten voorzichtig moeten interpreteren. Niettemin toont de studie een overtuigende toename van bijgeloof.  In 2007 en 2011 werden immers dezelfde vragen gesteld.

Ik zou het goed vinden als de consumentenbond in Nederland ook zo’n studie zou doen!